اسفندیار خزائی با حضور در دفتر روزنامه سپهرغرب و شرکت در برنامه «فرصت گفت‌وگو»، ضمن تبریک ایام دهه مبارک فجر، از تکمیل فرآیند رفع تداخلات اراضی ملی در استان همدان خبر داد و ابراز کرد: همدان از معدود استان‌های کشور است که اجرای مقررات موازی در حوزه زمین و تثبیت مالکیت اراضی ملی را به‌طور کامل، به سرانجام رسانده است.
وی با اشاره به اینکه استان همدان دارای یک‌ میلیون و 944 هزار هکتار مساحت است، افزود: از این میزان حدود 735 هزار هکتار آن را اراضی ملی تشکیل می‌دهند؛ از این سطح 665 هزار هکتار مراتع، 43 هزار و 700 هکتار اراضی جنگلی شامل جنگل‌ها، جنگل‌کاری‌ها، پارک‌های جنگلی و ذخیره‌گاه‌های جنگلی است و حدود 26 هزار هکتار نیز اراضی بیابانی بوده که در محدوده منابع ملی استان قرار دارند.
این مقام مسئول با اشاره به وضعیت کلی اراضی بیابانی استان، اذعان کرد: مجموع اراضی بیابانی استان همدان حدود 102 هزار هکتار است که از این میزان 26 هزار هکتار در اراضی منابع ملی واقع شده و عمدتاً در شهرستان‌های همدان، کبودراهنگ، فامنین و ملایر پراکنده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با تأکید بر اهمیت تثبیت مالکیت اراضی ملی، تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین الزامات حفاظت از اراضی ملی، موضوع تثبیت مالکیت است و خوشبختانه استان همدان در این زمینه پیشگام بوده؛ به‌طوری که موضوع رفع تداخلات و اجرای مقررات موازی در استان به پایان رسیده و این اقدام حتی مورد تقدیر وزیر محترم نیز قرار گرفت.
خزائی با اشاره به سابقه اختلافات موجود در حوزه اراضی ملی، بیان کرد: در سال‌های گذشته اختلافات قابل‌ توجهی میان مردم و دولت در زمینه اراضی ملی و مستثنیات وجود داشت که ریشه آن به تداخل قوانین مختلف ازجمله اصلاحات ارضی و قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع بازمی‌گشت؛ این اختلافات سال‌ها از طریق کمیسیون‌های مختلف پیگیری شد، اما به نتیجه نهایی نمی‌رسیدند.
وی افزود: با تصویب ماده 54 قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر در مجلس شورای اسلامی، مسیر حل این اختلافات هموار شد؛ هرچند اجرای این قانون کاری بسیار سخت و زمان‌بر بود. در این فرآیند تهیه نقشه‌های امور اراضی توسط جهاد کشاورزی شد و انجام عملیات حدنگاری اراضی ملی به‌صورت هم‌زمان، در دستور کار قرار گرفت.
مدیرکل منابع طبیعی استان همدان ادامه داد: عملیات حدنگاری اراضی ملی در سال 1401 آغاز شد و درنهایت رفع تداخلات و اجرای مقررات موازی، در سال 1403 به اتمام رسید. در این مسیر نقشه‌ها توسط دبیرخانه مربوطه تطبیق داده و تداخلات شناسایی شد و براساس شیوه‌نامه‌های مصوب، رفع تداخلات انجام گرفت.
خزائی با اشاره به همکاری دستگاه‌های اجرایی استان، خاطرنشان کرد: همدان از معدود استان‌هایی است که حتی در داخل حریم شهرها نیز با همکاری معاونت هماهنگی امور عمرانی استاندار و شورای حفظ حقوق بیت‌المال، پیگیری‌های لازم را انجام داد و رفع تداخلات اراضی به‌طور کامل محقق شد.
وی با بیان اینکه تکمیل این فرآیند ضمن کاهش اختلافات حقوقی میان مردم و دولت زمینه‌ساز حفاظت مؤثرتر از اراضی ملی، شفافیت مالکیت و تسهیل سرمایه‌گذاری و تولید در استان همدان خواهد بود، از به‌روزرسانی کامل نقشه‌های اراضی ملی، راه‌اندازی موفق پنجره واحد زمین و ارتقای جایگاه این استان در ارزیابی‌های ملی، خبر داد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به اینکه یکی از اقدامات مهم و اثرگذار در استان همدان به‌روزرسانی اساسی نقشه‌های اراضی ملی بوده است، گفت: پیش از این نقشه‌ها با مقیاس یک به ده‌هزار تهیه می‌شد که هر میلی‌متر روی نقشه معادل 10 متر در طبیعت بود و همین موضوع دقت پاسخ‌گویی به استعلام‌ها و تشخیص دقیق موقعیت‌ها را با مشکل مواجه می‌کرد.
وی افزود: امروز نقشه‌های به‌روز با دقت سانتی‌متری در سامانه شمیم ثبت و بارگذاری و تمامی اراضی ملی به‌صورت صددرصدی در سامانه «پنجره واحد زمین» درج شده است؛ اقدامی که ازجمله کارهای موفق اداره‌ کل منابع طبیعی استان به‌شمار می‌رود.
این مقام مسئول با اشاره به ساختار پنجره واحد زمین، تصریح کرد: مسئولیت دبیرخانه این سامانه برعهده منابع طبیعی بوده و سه راهبر برای آن تعریف شده است؛ راهبر فنی اداره‌ کل ارتباطات و فناوری اطلاعات، راهبر نظارتی اداره‌ کل اطلاعات استان و راهبر اجرایی که دبیرخانه آن در منابع طبیعی مستقر است که تاکنون 38 دستگاه اجرایی عضو پنجره واحد زمین شده‌اند.
خزایی ادامه داد: این سامانه دارای دو درگاه است؛ درگاه متقاضیان که آن‌ها می‌توانند طرح‌های عمرانی، صنعتی و تولیدی خود را به‌صورت مستقیم ثبت کنند. استعلام‌ها هم به‌صورت سیستمی از دستگاه‌های مختلف کسب می‌شود و درصورت مثبت بودن، متقاضی مجوزهای لازم را دریافت کرده و طرح از طریق کمیته زیربنایی و شورای برنامه‌ریزی استان، پیگیری و اجرا می‌شود.
وی در تشریح درگاه دوم گفت: درگاه پایش با هدف رصد تغییرات و تصرفات اراضی راه‌اندازی شده و درحال حاضر دستگاه‌هایی مانند منابع طبیعی، راه و شهرسازی، محیط‌ زیست و راهداری، به آن متصل هستند. در این سامانه تغییرات اراضی از طریق داده‌های ماهواره خیام ثبت می‌شود و دستگاه‌ها می‌توانند پیش از گزارش‌های مردمی یا سایر روش‌های نظارتی، تخلفات را شناسایی و با سرعت بیشتری به آن‌ها رسیدگی کنند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با بیان اینکه همدان جزء 6 استان برتر کشور در اجرای پنجره واحد زمین است، افزود: اخیراً نیز جلسه‌ای در استانداری با حضور نمایندگان ملی برگزار و توضیحات لازم برای تسریع در اتصال سایر دستگاه‌ها به این سامانه، ارائه شد.
خزایی در بخش دیگری از سخنان خود از کسب رتبه سوم روابط عمومی منابع طبیعی استان همدان در سطح کشور خبر داد و گفت: این موفقیت حاصل تلاش‌های مجموعه روابط عمومی استان در حوزه مستندسازی اقدامات و بارگذاری منظم آن‌ها در سامانه «پیام طبیعت» بوده است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: همدان همچنین برای سومین سال پیاپی در ارزیابی‌های وزارت جهاد کشاورزی، در زمره استان‌های نمونه کشور قرار گرفته که نشان‌دهنده انسجام مدیریتی و تلاش مستمر مجموعه منابع طبیعی استان در حوزه حفاظت، پایش و شفاف‌سازی اراضی ملی است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به ارزیابی‌های ملی، اظهار کرد: در سال جاری از مجموع 9 نفر نمونه کشوری معرفی‌شده در حوزه منابع طبیعی، سه نفر از استان همدان بوده‌اند؛ به‌عبارتی بیش از 42 درصد نمونه‌های کشور به اداره‌ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان اختصاص یافته که نشان‌دهنده عملکرد شاخص همکاران ما در سطح ملی است.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه زمین، افزود: اداره‌ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در پاسخ‌گویی به استعلامات زمین، موفق به کسب رتبه دوم کشور شده است؛ درحال حاضر زمان پاسخ به تخصیص‌های زمین برای طرح‌های کشاورزی و غیر کشاورزی، به حدود 20 روز کاهش یافته، درحالی که این فرآیند تا یکی دو سال قبل، 138 روز زمان می‌برد.
این مقام مسئول ابراز کرد: همچنین به استعلام‌های مربوط به گواهی‌ها و ملی بودن اراضی، اکنون به‌صورت روزانه پاسخ داده می‌شود و در بسیاری از موارد پاسخ‌گویی در همان روز انجام می‌گیرد؛ موضوعی که پیش‌تر حداقل دو ماه زمان نیاز داشت.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان ادامه داد: هرچند سرعت پاسخ‌گویی در دستگاه‌های مختلف متفاوت است، اما سیاست مجموعه منابع طبیعی ارائه پاسخ دقیق و به‌موقع به مردم است و در برخی موارد حتی در کمتر از چندساعت، به استعلام‌ها پاسخ داده می‌شود.
خزایی در بخش دیگری از سخنان خود به اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت اشاره کرد و گفت: این طرح ملی با هدف کاشت یک میلیارد درخت طی چهار سال در کشور آغاز شده و مورد تأکید مقام معظم رهبری نیز قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که به‌ازای هر ایرانی، کاشت سه درخت درنظر گرفته شده است. با توجه به تراکم جمعیتی همدان، سهم متناسبی برای استان در این طرح لحاظ شد.
وی افزود: اجرای این طرح در استان همدان مبتنی بر رویکرد علمی و دانش‌محور است و کمیته علمی آن با مشارکت مرکز تحقیقات دانشگاه سازمان جهاد کشاورزی و اداره‌ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فعالیت می‌کند؛ درحالی که پیش از این تولید نهال در استان به سه تا پنج گونه محدود بود، طی سه سال گذشته تعداد گونه‌های تولیدی به 31 گونه افزایش یافته که شامل گونه‌های جنگلی فضای سبز و زراعت چوب می‌شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به نقش مشارکت مردمی در این طرح، خاطرنشان کرد: طرح کاشت یک میلیارد درخت، طرحی مردمی است و اعتبار مالی مستقلی ندارد؛ از همین رو اجرای آن از طریق پویش‌ها و مشارکت‌های اجتماعی دنبال می‌شود. تنها در سال جاری بیش از 130 پویش در استان همدان اجرا شده و از ابتدای طرح تاکنون، تعداد پویش‌ها به بیش از 400 مورد رسیده است.
خزایی با اشاره به اینکه همدان به‌عنوان نخستین استان کشور در اجرای پویش‌های مردمی کاشت درخت شناخته می‌شود. گفت: در دو سال نخست اجرای این طرح حدود 6 میلیون اصله نهال در استان همدان با مشارکت بخش خصوصی کاشته شده است؛ به‌طوری که در سال نخست حدود 2.5 میلیون اصله و در سال دوم حدود 3.5 میلیون اصله نهال کاشته شد.
وی با بیان اینکه اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت در استان همدان در سه طیف بذرکاری، نهال‌کاری و پروژه‌های غنی‌سازی و توسعه جنگل‌ها انجام می‌شود، افزود: کار این بخش‌ها به‌صورت تخصصی توسط اداره‌ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان و با استفاده از اعتبارات استانی و ملی اجرا می‌شود و نقش مهمی در حفاظت از منابع طبیعی و توسعه پایدار استان دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان از تداوم اجرای طرح مردمی کاشت درخت در سه محور زراعت چوب، گونه‌های کم‌آب‌بر و توسعه فضای سبز با مشارکت گسترده مردمی خبر داد.
خزایی با اشاره به بخش زراعت چوب این طرح، اظهار کرد: زراعت چوب عمدتاً در جنوب استان همدان و در شهرستان‌های اسدآباد، نهاوند، ملایر و تویسرکان اجرا می‌شود؛ مناطقی که به‌واسطه رطوبت مناسب خاک در حاشیه مزارع و مسیرهای عبور آب، ظرفیت مطلوبی برای این فعالیت دارند.
وی با بیان اینکه براساس درخواست متقاضیان همکاران ما بازدیدهای میدانی انجام می‌دهند و نهال‌ها به‌صورت رایگان در اختیار بهره‌برداران قرار می‌گیرد، افزود: در این بخش نهال‌های یک‌ساله صنوبر از گونه اصلاح‌شده «نیگرا» تولید و توزیع می‌شود که مناسب شرایط اقلیمی استان همدان است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در شمال استان، گفت: در مناطق شمالی استان به‌دلیل محدودیت منابع آبی، سنجد به‌عنوان گونه‌ای کم‌آب‌بر و برای ایجاد بادشکن مزارع، توصیه می‌شود؛ این گونه نیز تولید شده و به‌صورت رایگان در اختیار مردم عزیز قرار می‌گیرد.
خزایی ادامه داد: اکنون در سومین سال اجرای این طرح قرار داریم و تاکنون بیش از یک میلیون اصله نهال تولید شده است؛ با ادامه بذرکاری‌ها و تبدیل بذرها به نهال پس از رویش، انتظار می‌رود آمار تولید افزایش یابد.
وی با اشاره به سازوکار نظارتی طرح، تصریح کرد: طرح مردمی کاشت درخت دارای سامانه‌ای به‌نام «ساتک» است که اطلاعات اجرای طرح در آن ثبت می‌شود؛ نظارت این سامانه به بخش خصوصی و سازمان‌های مردم‌نهاد سپرده شده و تاکنون اطلاعات مربوط به حدود 6 میلیون اصله نهال کاشته‌شده به‌صورت مکان‌محور و با ثبت دقیق مختصات و روش اجرا، در سامانه بارگذاری شده است؛ موضوعی که فرآیند پایش و نظارت را تسهیل می‌کند. البته این سامانه نیز مانند سایر سامانه‌ها، دارای نواقصی است که کارشناسان درحال رفع آن‌ها هستند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در پایان سخنانش خاطرنشان کرد: بخش فضای سبز با مشارکت مردم و کارخانه‌ها از محل مسئولیت اجتماعی ادارات، سازمان‌ها و همچنین نیروهای نظامی و انتظامی درحال انجام است و نقش مهمی در تقویت پوشش گیاهی و ارتقای مشارکت اجتماعی در حفاظت از منابع طبیعی استان دارد.