استاندار همدان با تأکید بر اینکه توسعه فرهنگی بدون ترویج کتاب‌خوانی امکان‌پذیر نیست، با پیشنهاد اجرای طرح هر خانه یک کتابخانه، گفت: افزایش سرانه مطالعه نیازمند مشارکت عمومی و ارائه راهکارهای نوآورانه است؛ راهکار‌هایی که می‌تواند زمینه دسترسی آسان‌تر مردم به کتاب و گسترش فرهنگ مطالعه را فراهم کند.
حمید ملانوری‌شمسی در جلسه سالانه انجمن کتابخانه‌های عمومی استان همدان که با حضور نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان و جمعی از اعضای انجمن، مسئولان و فعالان حوزه کتاب و کتاب‌خوانی در روز چهارشنبه 31 تیر 1405 برگزار شد، با تأکید بر اینکه توجه به فرهنگ زیربنای موفقیت همه برنامه‌های مدیریتی است، ابراز کرد: هر اقدامی که بدون توجه به فرهنگ بومی و رفتار اجتماعی مردم انجام شود، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید و خدمات زمانی اثربخش است که مورد پذیرش جامعه قرار گیرد و به افزایش اعتماد، امید و نشاط اجتماعی بینجامد.
استاندار همدان با بیان اینکه کتاب و مطالعه از مهم‌ترین ابزارهای ارتقای فرهنگ عمومی هستند، افزود: هنر، بهترین ابزار انتقال مفاهیم فرهنگی است و علم و دانش، زمینه اثرگذاری آن را فراهم می‌کند. ازاین‌رو باید هم برای افزایش آگاهی مردم تلاش کرد و هم زمینه دسترسی آنان به دانش و کتاب را گسترش داد.
استاندار همدان با اشاره به پایین بودن سرانه مطالعه در کشور، اظهار کرد: با وجود توسعه کتابخانه‌ها، خرید کتاب، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و گسترش کتاب‌های الکترونیکی، هنوز نتوانسته‌ایم مردم را به کتاب‌خوانی علاقه‌مند کنیم و این موضوع نیازمند یک بازنگری اساسی است.
ملانوری‌شمسی با تأکید بر جایگاه همدان به‌عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران، گفت: این استان باید پیشگام معرفی هویت تاریخی و فرهنگی کشور باشد، اما بخش قابل توجهی از نسل جوان شناخت کافی از تاریخ، فرهنگ و هویت خود ندارد و این مسئله می‌تواند آسیب‌های جدی اجتماعی و فرهنگی به دنبال داشته باشد؛ مطالعه و کتاب‌خوانی، مهم‌ترین راه تقویت هویت، افزایش تاب‌آوری و پایداری جامعه است.
وی با اشاره به محدودیت اعتبارات حوزه کتابخانه‌ها، تصریح کرد: با منابع مالی موجود نمی‌توان تحولی اساسی ایجاد کرد و توسعه فرهنگ کتاب‌خوانی نیازمند مشارکت عمومی و استفاده از ظرفیت همه دستگاه‌ها و مردم است.
استاندار همدان با اشاره به وجود 113 کتابخانه عمومی، بیش از یک میلیون و 600 هزار نسخه کتاب و 222 نیروی انسانی در استان، گفت: با وجود این ظرفیت‌ها، هنوز سرانه مطالعه به سطح مطلوب نرسیده است و صرف افزایش تعداد کتابخانه‌ها و کتاب‌ها، بدون ایجاد ارتباط مؤثر با مردم، نتیجه‌بخش نخواهد بود.
وی با تأکید بر لزوم ارائه راهکارهای نوین، پیشنهاد اجرای طرح «هر خانه یک کتابخانه» را مطرح کرد و افزود: در استان حدود 500 هزار خانوار وجود دارد و اگر هر خانه به‌طور متوسط تنها 10 جلد کتاب داشته باشد، بیش از پنج میلیون جلد کتاب در اختیار مردم خواهد بود؛ ظرفیتی که چند برابر موجودی کتابخانه‌های عمومی استان است.
ملانوری‌شمسی ادامه داد: در این طرح، کتاب‌های موجود در منازل شناسایی می‌شود، برای هر خانواده یک کتابدار داوطلب آموزش می‌بیند و شبکه‌ای برای تبادل و امانت کتاب میان خانواده‌ها شکل می‌گیرد تا دسترسی مردم به کتاب آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر شود.
وی با بیان اینکه اجرای این طرح نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها است، خاطرنشان کرد: فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، اداره‌ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و سایر نهادها باید در اجرای این طرح مشارکت کنند و پس از تدوین آیین‌نامه، این طرح به‌صورت آزمونه در یک منطقه اجرا شود.
استاندار همدان با اشاره به تجربه موفق استان در اجرای طرح قرارگاه نظارت بر بازار، گفت: با استفاده از ظرفیت دستگاه‌های موجود و بدون ایجاد ساختار و هزینه‌های جدید، توانستیم تعداد گروه‌های نظارتی را چندین‌برابر کنیم؛ بنابراین در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی نیز باید از ظرفیت‌های مردمی و امکانات موجود بهره گرفت و از ایجاد ساختارهای پُرهزینه جدید، پرهیز کرد.
وی در پایان سخنانش تأکید کرد: بسیاری از آسیب‌های اجتماعی تنها با اقدامات انتظامی و قضائی برطرف نمی‌شوند، بلکه راهکار اصلی، تقویت فرهنگ، افزایش آگاهی، گسترش مطالعه و ترویج گفت‌وگوهای فرهنگی در جامعه است.
در ادامه این جلسه مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان نیز با تأکید بر اینکه توسعه فرهنگی بدون توجه به کتاب و کتاب‌خوانی امکان‌پذیر نیست، گفت: کتابخانه‌های عمومی امروز تنها محل امانت کتاب نیستند، بلکه به مراکز فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده‌اند و نقش مهمی در ارتقای آگاهی عمومی و کاهش آسیب‌های اجتماعی ایفا می‌کنند.
مهدی کریمی اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب همواره بر اهمیت کتاب و مطالعه تأکید داشته‌اند و معتقد بودند «هیچ چیز جای کتاب را نمی‌گیرد»؛ ازاین‌رو باید تلاش کنیم کتاب از دست کودکان، نوجوانان و جوانان، نیفتد.
وی با بیان اینکه کتابخانه‌های عمومی نسل چهارم علاوه‌بر خدمات کتابداری، بیش از 60 نوع خدمت فرهنگی، آموزشی و مشاوره‌ای ارائه می‌کنند، افزود: این مراکز باید به پایگاه‌های گفت‌وگو، تبادل اندیشه و حل مسائل فرهنگی و اجتماعی محله‌ها تبدیل شوند.
کریمی با ارائه گزارشی از وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان، گفت: هم‌اکنون 113 باب کتابخانه عمومی شامل 64 کتابخانه شهری و 49 کتابخانه روستایی در استان فعال است؛ همچنین 9 کتابخانه مشارکتی و مستقل و یک کتابخانه سیار به مردم خدمات ارائه می‌کنند.
وی ادامه داد: درمجموع یک میلیون و 600 هزار نسخه کتاب در کتابخانه‌های استان وجود دارد و حدود 50 هزار نفر عضو فعال کتابخانه‌های عمومی هستند. همچنین 222 کتابدار و نیروی انسانی در این مجموعه فعالیت می‌کنند و همدان ازنظر شاخص عضویت و تعداد کتابخانه در شمار 10 استان برتر کشور قرار دارد.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با اشاره به اقدامات عمرانی سال گذشته، اظهار کرد: کتابخانه سیار اسدآباد راه‌اندازی شده و خودروهای کتابخانه سیار برای شهرستان‌های ملایر، رزن، تویسرکان و فامنین نیز خریداری شده‌اند که با تأمین اعتبار تجهیزات، به بهره‌برداری خواهند رسید.
وی از آغاز عملیات اجرایی کتابخانه‌های روستای حسین‌آباد آشوری و شهر رزن خبر داد و گفت: پروژه کتابخانه ملی و مرکز اسناد همدان نیز با پیشرفت 99 درصدی در آستانه بهره‌برداری قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود در هفته دولت افتتاح شود.
کریمی با بیان اینکه برای تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام کتابخانه‌های استان حدود 300 میلیارد تومان اعتبار نیاز است، افزود: سال گذشته از 80 میلیارد تومان اعتبار مصوب، تنها 14 میلیارد تومان تخصیص یافت که بخش عمده آن صرف پرداخت مطالبات پیمانکاران شد.
وی همچنین گفت: کتابخانه‌های عمومی از محل نیم‌درصد درآمد شهرداری‌ها اداره می‌شوند و سال گذشته 21 میلیارد تومان از این محل وصول شد که بیشترین سهم مربوط به شهرداری ملایر بود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی این مجموعه، اظهار کرد: طی یک‌سال گذشته بیش از 11 هزار برنامه فرهنگی در کتابخانه‌های استان برگزار و 65 هزار نسخه کتاب نیز از سوی مردم به کتابخانه‌ها اهدا شده است.
وی افزود: در دوران جنگ 12 روزه نیز برای حفظ ارتباط با مخاطبان، کانال کتاب خوب بشنویم راه‌اندازی شد تا علاقه‌مندان بتوانند کتاب‌های صوتی را به‌صورت رایگان دریافت کنند.
کریمی از برگزاری برنامه‌هایی همچون کاروان دوستی با کتاب در مناطق روستایی، رویداد حکیمانه، نشست‌های نقد کتاب، مسابقات کتاب‌خوانی، برنامه‌های ویژه کودکان و نوجوانان و اجرای طرح‌های فرهنگی در مناسبت‌های مختلف خبر داد.
وی با اشاره به افزایش تعامل با رسانه‌ها، گفت: از ابتدای امسال ارتباط کتابخانه‌های عمومی با رسانه‌ها به شکل قابل توجهی افزایش یافته تا فعالیت‌ها و خدمات این مجموعه بیشتر به مردم معرفی شود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همدان در پایان سخنانش خواستار حمایت دستگاه‌های اجرایی برای بازطراحی کتابخانه‌های قدیمی، تعیین تکلیف اسناد مالکیت کتابخانه‌ها، تأمین اعتبار برای تجهیز کتابخانه‌های سیار، استفاده از پنل‌های خورشیدی، ایجاد کتابخانه در شهرک‌های جدید و توسعه طرح مدیریت محله‌محور شد و تأکید کرد: کتابخانه‌ها باید به کانون‌های حل مسائل فرهنگی و اجتماعی در محله‌ها تبدیل شوند.