سپهرغرب، گروه شهر: سازمان جهانی بهداشت تخمین زده است که 63 درصد از مرگ و میرها به دلیل بیماری‌های غیر مسری در جوامع شهری است. این در حالی است که آلودگی هوا در این بین می‌تواند، به تنهایی جان 3.7 میلیون نفر را در سال بگیرد.

ماهیت زندگی شهری علاوه بر گسترش بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، بیماری‌های تنفسی، سرطان ریه، برونشیت، آسم و... می‌تواند سلامت روان شهروندان را نیز دچار مشکلات فراوان کند. کسانی که در شهرها زندگی می‌کنند، 40 درصد بیشتر از سایرین، در معرض خطر ابتلا به افسردگی و 20 درصد بیشتر در معرض ابتلا به اضطراب و بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی هستند. عدم فعالیت فیزیکی، مسئول مرگ سالانه 3.2 میلیون نفر است و این در حالی است که آسیب‌های ناشی از ترافیک نیز 1.3 میلیون نفر را در سال قربانی می‌کند.

اما با وجود آمارهای تکان‌دهنده سازمان جهانی بهداشت، دستیابی به یک «شهر سالم»، چندان هم دشوار نیست. شهرهایی در جهان وجود دارند که با این لقب شناخته می‌شوند و با وجود صنعتی بودن، می‌توان آن‌ها را سالم قلمداد کرد؛ هدف این شهرها، به عنوان شهرهای هوشمند بهبود زیرساخت‌های شهری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان است. این شهرها، آب سالم و هوای پاک دارند، در جمع‌آوری و دفع پساب‌ها و زباله‌ها موفق بوده‌اند و مهمتر از همه این موارد، از پس معضل ترافیک هم بر آمده‌اند.

علاوه بر این، به لطف مراقبت‌های بهداشتی گسترده و برنامه‌های طراحی شهری سالم، بسیاری از شهرهای جهان، شاخص‌های سلامت و بهداشت را در میان شهروندان خود ارتقا داده اند.

کشورهای اسکاندیناوی، مرکز بهداشت و سلامت اروپا هستند. یکی از دلایل این موفقیت، نرخ پایین جمعیت است. جمعیتی که بیشترین میزان رفت و آمدشان از طریق پیاده‌روی و استفاده از دوچرخه انجام می‌شود. در کپنهاگ و در قلب دانمارک، 80 درصد از شهروندان از طریق پیاده‌روی، عبور و مرور می‌کنند. جالب این که استفاده از خودرو برای رفت و آمد در کپنهاگ از 42 درصد در سال 1996 به 26 درصد در سال 2004 کاهش یافته است. 36 درصد از تمام سفرهای داخل شهری در کپنهاگ از طریق دوچرخه است.

اما در حالی که در سراسر جهان شهروندان با آمارهای نگران کننده ابتلا به چاقی و افسردگی مواجه هستند، پایتخت دانمارک، در لیست شادترین و سالم‌ترین شهرهای دنیا قرار گرفته است. این شهر برای افزایش و ارتقای شاخص‌های سلامت، در سال 1987 با شهرهایی مانند بارسلوانا، دوسلدورف، لیورپول، استکهلم، برمن، و... هم پیمان شد. در حال حاضر تمرکز کپنهاگ فقط بر سالم‌سازی خیابان‌ها در طراحی شهری نیست، بلکه مدیران این شهر قصد دارند فضاهای اجتماعی سالم را نیز برای افزایش شادی در میان مردم استانداردسازی کنند.

ایجاد فضاهای ورزشی و در دسترس قرار دادن امکانات ورزشی در مکان‌های عمومی از جمله پارک‌ها و مدارس برای بزرگسالان و کودکان، در اختیار قرار دادن سالن‌های ناهارخوری سالم برای کارمندان ادارات، فراهم کردن امکانات برای خرید دوچرخه برای والدین و کودکان در همه اقشار اقتصادی، و طراحی دریاچه‌های متعدد در فضاهای شهری برای افزایش سلامت و شادی در میان شهروندان از اقدامات مدیران شهری در کپنهاگ است.

علاوه بر اینها؛ حضور بیماران مبتلا به دیابت و مبتلایان به بیماری‌های قلبی در بیمارستان‌ها، دولتمردان دانمارکی را به اعمال شیوه‌هایی برای کاهش مصرف چربی‌های حیوانی واداشته است. آخرین نمونه برای این کار اعمال مالیات بر چربی از سال 2018 به روی محصولات دارای چربی حیوانی است.

     سالم‌ترین خیابان‌ها، در قلب بریتانیا

خیابان‌های لندن، از جمله سالم‌ترین و امن‌ترین خیابان‌های دنیا هستند. تمرکز بر سلامت خیابان‌ها در این شهر باعث شده، لندن شاهد کاهش وابستگی به رانندگی باشد. ایجاد فضاهای بیشتر برای پیاده‌روی و دوچرخه سواری، و پارک‌های سبز برای گپ و گفت شهروندان و تعامل آنها با یکدیگر، از اهداف مهم صادق خان، شهردار لندن است. تحقیقات نشان داده اگر هر شهروند ساکن لندن، روزانه 20 دقیقه پیاده‌روی یا دوچرخه سواری کند، در طول 25 سال آینده، 1.7 میلیارد پوند از هزینه‌های بهداشت و درمان بریتانیا کاهش خواهد یافت. 

ضمن این که 85 هزار نفر در طی این سال‌ها کمتر دچار شکستگی‌های ناشی از تصادفات می‌شوند، 192 هزار نفر کمتر دچار زوال عقل خواهند شد و حدود 18 هزار و 800 نفر از ابتلا به افسردگی مصون خواهند ماند. علاوه بر مزایای بهداشتی، این میزان پیاده روی و دوچرخه سواری، منجر به کاهش آلودگی هوا و سر و صدا، بهبود سلامت روانی، مبارزه با انزوای اجتماعی و توسعه اقتصادی خواهد شد. 

     پاک‌ترین هوا در ریه ایسلندی‌ها

به کیفیت هوای پایتخت کشور ایسلند؛ ریکیاویک، می‌توان امتیاز 87.50 را داد. در چنین هوایی شهروندان می‌توانند پاک‌ترین و سالم‌ترین ریه‌ها را داشته باشند. سیستم مراقبت‌های بهداشتی ایسلند در حال پیشرفت است و به طور گسترده‌ای از طریق مالیات تقویت می‌شود. امید به زندگی در این کشور به 83 سالگی رسیده است. مردمان ایسلند نسبت به سایر شهروندان در سراسر جهان کمتر مستعد ابتلا به بیماری‌های عفونی می‌شوند. در حال حاضر، ریکیاویک یکی از تمیزترین و سبزترین شهرهای جهان است که عملا هیچ گونه آلودگی ندارد. اصلی‌ترین وسیله حمل و نقل در ریکیاویک اتوبوس است. دوچرخه سواری یکی از بهترین گزینه‌های گردش در شهر است.

     بالاترین نرخ امید به زندگی در میان ژاپنی ها

توکیو، یکی از بزرگ ترین شهرهای جهان است. اگرچه مردم دنیا شهروندان ژاپنی را به افراد بسیار پرتلاش با ساعات کار طولانی می‌شناسند، ولی واقعیت این است که جمعیت 35 میلیون نفری این شهر از امکانات سلامتی بسیار پیشرفته و متنوع برخوردارند. یکی از این امکانات، سیستم حمل و نقل توکیو است که میانگین زمان رفت و آمد شهروندان را تا یک ساعت کاهش داده و منجر به کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای نیز شده است. علاوه بر این بالاترین نرخ امید به زندگی، در میان شهروندان ژاپنی است و آن هم به دلیل سیستم بهداشت و درمان کارآمد و مدرن.

بیش از 70 درصد هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی در این کشور از طریق بیمه‌های درمانی به شهروندان پرداخت می‌شود. این شهر علاوه بر آنچه گفته شد با سرمایه گذاری در پارک‌های عمومی متعدد، فضاهای سبز و بالا نگه داشتن کیفیت غذا و آب و هوا، در زمینه پیشگیری از بیماری‌ها نیز پیشتاز است و توریست‌ها به سرعت متوجه این قضیه می‌شوند.

     شهر 5 میلیون نفری، در اوج پاکیزگی و سلامت!

سنگاپور؛ این شهر پنج میلیون نفری در اوج پاکیزگی به سر می‌برد؛ فاکتوری که به افزایش سلامت عمومی شهروندان کمک زیادی می‌کند. سنگاپور همچنین دارای یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی در جهان است. امید به زندگی در این شهر در رتبه چهارم قرار دارد در حالی که میزان مرگ و میر نوزادان در آن نیز در پایین‌‌ترین سطح ممکن است. در حال حاضر با تلاش‌های مدیران شهری برای کاهش ترافیک و افزایش کیفیت سیستم حمل و نقل عمومی، سنگاپور به طور کامل در حال تبدیل به یک شهر بدون کربن است. 

نکته جالب این است که به منظور جلوگیری از بروز ترافیک در ساعات رفت و آمد شهری، شهردار این شهر در سال 2013 هزینه‌های متروی رایگان را در نظر گرفت و به شهروندان انگیزه عدم استفاده از خودروهای شخصی را داد. سنگاپور قصد دارد نرخ رشد خودرو را از 0.25 درصد در سال به 0 درصد برساند و آنهم برای تمامی خودروها و موتورسیکلت ها. این شهر قصد دارد تحت این قانون، فضاهای جاده‌ای را به فضاهای سبز و طبیعی تبدیل کند و آلودگی هوا ناشی از سوخت‌های فسیلی را نیز به حداقل برساند.