شهرستان نهاوند به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی کشاورزی در غرب کشور، جایگاهی ممتاز در تأمین محصولات استراتژیک و باغی ایران دارد؛ جایگاهی که ریشه در خاک حاصلخیز، منابع آبی نسبتاً پایدار، دانش بومی کشاورزان و سابقه تاریخی این منطقه در تولید محصولات کشاورزی دارد. نهاوند سال‌ها است که به‌عنوان قطب کشت چغندر قند در استان همدان شناخته می‌شود و در کنار آن، در تولید میوه‌های باغی به‌ویژه سیب، هلو، شلیل، زردآلو، گیلاس و آلبالو نیز سهم قابل‌ توجهی در اقتصاد کشاورزی استان و کشور دارد. این ظرفیت کم‌نظیر، نهاوند را به یکی از نقاط راهبردی در امنیت غذایی و توسعه پایدار بخش کشاورزی بدل کرده است.
در حوزه زراعت، چغندر قند به‌عنوان محصولی استراتژیک، نقش محوری در الگوی کشت نهاوند دارد. سطح زیر کشت گسترده و حجم بالای تولید این محصول، نشان‌دهنده توان خوب شهرستان در تأمین مواد اولیه صنعت قند و شکر کشور است. بااین‌حال، نبود صنایع تبدیلی فعال در خودِ شهرستان، باعث شده بخش عمده این محصول به‌صورت خام به سایر استان‌ها منتقل شود و ارزش‌افزوده حاصل از فرآوری، خارج از نهاوند شکل بگیرد.
کارخانه قند نهاوند که سال‌ها است به‌عنوان مطالبه جدی کشاورزان و مسئولان محلی مطرح است، هنوز به بهره‌برداری نرسیده و همین موضوع، یکی از مهم‌ترین حلقه‌های مفقوده زنجیره تولید در این شهرستان به‌شمار می‌رود.
در کنار چغندر قند، نهاوند یکی از قطب‌های اصلی باغداری استان همدان است؛ گستره وسیع باغ‌های میوه، تنوع زیاد محصولات و کیفیت قابل‌ قبول تولیدات باغی، این شهرستان را به یکی از مراکز مهم تأمین میوه در بازارهای داخلی تبدیل کرده است. با وجود این، چالش مشترک باغداران نهاوندی، نبود زیرساخت‌های کافی برای نگهداری، فرآوری و بسته‌بندی محصولات است. کمبود سردخانه‌ها و فقدان صنایع تبدیلی موجب می‌شود بخش قابل‌ توجهی از میوه‌ها در فصل برداشت، با قیمت پایین و عمدتاً به‌صورت فله‌ای به واسطه‌ها فروخته شود؛ روندی که هم به زیان تولیدکننده است و هم موجب اتلاف فرصت‌های اقتصادی منطقه می‌شود.
مسئله اصلی کشاورزی نهاوند نه در تولید، بلکه در «پس‌تولید» و تکمیل زنجیره ارزش نهفته است. خام‌فروشی محصولات کشاورزی، وابستگی به بازارهای واسطه‌ای و خروج ارزش‌افزوده از شهرستان، سبب شده با وجود تولید زیاد، سهم کشاورزان از سود نهایی، ناچیز باقی بماند و این درحالی است که ایجاد صنایع تبدیلی، واحدهای فرآوری، بسته‌بندی و برندینگ محصولات کشاورزی، می‌تواند ضمن کاهش ضایعات، اشتغال پایدار ایجاد کرده و اقتصاد محلی را تقویت کند.
از این منظر، توسعه زیرساخت‌های فرآوری در نهاوند، صرفاً یک مطالبه محلی یا صنفی نیست، بلکه ضرورتی اقتصادی و راهبردی برای بهره‌برداری صحیح از ظرفیت‌های بالفعل شهرستان محسوب می‌شود. گفت‌وگو با نماینده نهاوند در مجلس شورای اسلامی نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند؛ جایی که بحث اصلی، عبور از کشاورزی خام‌محور و حرکت به‌ سوی کشاورزی ارزش‌افزا، مبتنی بر صنایع تبدیلی، سرمایه‌گذاری هدفمند و حمایت مؤثر دولت و نهادهای مسئول است. نهاوند با داشته‌های فراوان، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیم‌های عملی برای تبدیل ظرفیت به ثروت و تولید پایدار است.
نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های خوب کشاورزی شهرستان نهاوند، گفت: شهرستان نهاوند یکی از مناطق پُرظرفیت در حوزه کشاورزی است؛ هم ازنظر کشت چغندر قند جایگاه ویژه‌ای دارد و هم ازنظر تولید محصولات باغی. بااین‌حال، مهم‌ترین مشکل این شهرستان، نبود صنایع تبدیلی است. حتی تنها صنعت تبدیلی‌ای که در نهاوند شکل گرفته، یعنی کارخانه قند، با وجود گذشت حدود هفت سال و وعده‌های حمایتی متعدد، هنوز نتوانسته به مرحله بهره‌برداری برسد.
علیرضا نثاری ادامه داد: در این خصوص باید توضیح بدهم که حدود دو هزار میلیارد تومان تسهیلات برای این پروژه هماهنگ شده بود تا مالکان محترم کارخانه بتوانند آن را دریافت کرده و عملیات اجرایی را آغاز کنند؛ در مقطعی که این تسهیلات برای پروژه فراهم شد، بخشی از مالکان تمایل داشتند سرمایه را به‌صورت مشارکتی استفاده کنند، اما متأسفانه تاکنون توافق نهایی میان آن‌ها شکل نگرفته و همین مسئله باعث توقف پروژه شده است.
نثاری با انتقاد از نحوه مدیریت این موضوع، افزود: این کارخانه می‌توانست به‌عنوان یکی از پروژه‌های اولویت‌دار غرب کشور در حوزه قند و شکر مطرح باشد، اما متأسفانه بی‌برنامگی دولت و وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه، کاملاً مشهود است و عدم توجه به ظرفیت‌های موجود، به‌وضوح دیده می‌شود.
نمایند مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: اگر این پروژه به سرانجام می‌رسید، در درجه نخست می‌توانست نیازهای خود شهرستان را تأمین کند. دولت باید در این حوزه جدیت بیشتری به خرج دهد؛ حتی اگر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را کنار بگذاریم، انتظار می‌رود وزارت جهاد کشاورزی با محوریت خود، توجه جدی‌تری به چنین پروژه‌هایی داشته باشد.
وی افزود: در مواردی مشاهده می‌شود که بدون فراهم بودن زیرساخت‌های لازم، کارخانه‌هایی در برخی استان‌ها مانند کرمان یا کرمانشاه ایجاد می‌شود، درحالی که هیچ تضمینی برای موفقیت آن‌ها وجود ندارد و صرفاً رقابتی شکل می‌گیرد که هرکدام زودتر به بهره‌برداری برسند، بازار را در اختیار بگیرند.
نثاری با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده، گفت: در این مسیر، پیگیری‌هایی از صندوق توسعه ملی نیز صورت گرفته و امیدواریم با همراهی مسئولان مربوطه، این موانع برطرف شود. در حوزه محصولات باغی نیز نهاوند ظرفیت بسیار زیادی دارد، اما متأسفانه مسئولان بخش کشاورزی عمدتاً به احداث سردخانه بسنده کرده‌اند و به صنایع تبدیلی که هم مانع هدررفت محصولات شود و هم ارزش‌افزوده بیشتری برای کشاورزان ایجاد می‌کند، توجه جدی نشده است.
وی ادامه داد: در کشور ما تولید بسیاری از میوه‌ها وجود دارد و حتی تسهیلات متعددی نیز در این زمینه ارائه می‌شود، اما نتوانسته‌ایم این ظرفیت را به‌درستی در شهرستان فعال کنیم. بنده تمام توان خود را برای جذب سرمایه‌گذار به‌کار گرفته‌ام، اما واقعیت این بوده که با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور، خطر سرمایه‌گذاری زیاد است.
این نماینده مجلس افزود: بااین‌حال، با همکاری یکی از هلدینگ‌های وابسته به وزارتخانه‌ها، پیگیری سرمایه‌گذاری را با جدیت دنبال می‌کنم. نبود صنایع تبدیلی یک خلأ جدی برای شهرستان نهاوند است و این موضوع باید با اولویت در دستور کار مجموعه شهرستان، استانداری و وزارتخانه قرار گیرد.
نثاری با بیان گلایه‌هایی از روند حمایت‌های استانی، گفت: متأسفانه در حوزه سرمایه‌گذاری، شهرستان‌ها آن‌گونه که باید، از سوی استانداری مورد حمایت قرار نمی‌گیرند. به اعتقاد من، سرمایه‌گذاری زمانی محقق می‌شود که سرمایه‌گذار عملاً وارد میدان شود و روی زمین کار کند، نه اینکه همه‌چیز در حد حرف باقی بماند.
وی در ادامه به اقدامات انجام‌شده اشاره و ابراز کرد: در این زمینه مجوز ایجاد شهرک صنایع غذایی از وزارتخانه گرفته شده است؛ سرمایه‌گذاران خُرد حوزه صنایع غذایی می‌توانند از این ظرفیت استفاده کنند. این شهرک در بخش مرکزی نهاوند پیش‌بینی، زمین آن مشخص و محصور شده و قطعه‌بندی‌اش در آینده نزدیک توسط شرکت شهرک‌های کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، انجام خواهد شد.
نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: سرمایه‌گذاران می‌توانند نسبت به احداث واحدهای کوچک صنایع تبدیلی و حتی واحدهای بزرگ‌مقیاس، اقدام کنند؛ به نظر من، این اقدام می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای توسعه صنایع تبدیلی در نهاوند باشد و امیدواریم در ادامه، صنایع بزرگ نیز برای استقرار در این شهرستان ترغیب شوند و صرفاً به صنایع کوچک و کم‌بازده اکتفا نشود.
وی در پایان سخنانش خاطرنشان کرد: البته باید گفت اگر در گذشته به صنایع کوچک‌مقیاس توجه بیشتری می‌شد، امروز وضعیت بهتری داشتیم. ما یک شهرک صنعتی در نهاوند داریم که متأسفانه تا پیش از این به شکل مناسبی فعال نبود، اما خوشبختانه امسال حدود 80 قطعه زمین تفکیک و به افراد واجد شرایط برای سرمایه‌گذاری واگذار شد. از این تعداد، حدود 40 قطعه به صنف قنادان نهاوند اختصاص یافته که می‌تواند یک حرکت مثبت و عملی در مسیر توسعه صنایع غذایی و صنایع تبدیلی باشد و امیدواریم در آینده نزدیک شاهد اقدامات اجرایی مؤثر و نتایج ملموس در این حوزه باشیم.

زهره پوروهابی