با نزدیک شدن به اسفندماه، بحث نوروز و سفرهای نروزی یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در مجامع مدیریتی مطرح می‌شود. نوروز هرسال برای استان‌هایی با ظرفیت تاریخی و طبیعی همچون همدان، نه‌فقط یک مناسبت تقویمی، بلکه یک آزمون حکمرانی گردشگری است؛ آزمونی که نشان می‌دهد تا چه اندازه میان ظرفیت بالقوه و مدیریت بالفعل تناسب برقرار شده است. آنچه به‌خوبی با تجربه نوروز سال گذشته در همدان قابل ارزیابی است اینکه اگرچه افزایش نسبی ورود مسافران به شهرمان را داشتیم، اما هم‌زمان مجموعه‌ای از نارسایی‌ها و ناهماهنگی‌ها نیز آشکار شد که بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند برای نوروز پیشِ‌ رو نیز همان مصائب و چرخه فرساینده را تکرار کند.
نخستین مسئله‌ای که در نوروز گذشته خود را نشان داد، نبود مدیریت یکپارچه گردشگری بود؛ تعدد نهادهای تصمیم‌گیر از میراث فرهنگی و شهرداری‌ها گرفته تا فرمانداری‌ها و دستگاه‌های خدمات‌رسان بدون وجود یک فرماندهی واحد، موجب شد اقدامات بیشتر واکنشی باشند تا برنامه‌ریزی‌شده؛ در عمل هر دستگاه کار خود را انجام می‌داد، اما خروجی نهایی برای مسافر تجربه‌ای منسجم و هویت‌ساز از همدان نبود.
مسئله دوم ناترازی زیرساخت و حجم مسافر بود. چنان که همدان در ایام نوروز با گلوگاه‌های مشخصی روبه‌رو شد؛ کمبود پارکینگ در بافت تاریخی، فشار مضاعف بر سرویس‌های بهداشتی، ترافیک سنگین در مسیرهای منتهی به جاذبه‌ها و ناتوانی در توزیع مناسب مسافر میان نقاط مختلف استان، ازجمله محورهایی بود که به‌وضوح ناتوانی مدیریت در عرصه گردشگری و مدیریت سفر را هوایدا کرد. به‌نحوی که تمرکز شدید بر چند مقصد محدود، هم کیفیت تجربه گردشگر را کاهش داد و هم موجب فرسودگی فضاهای تاریخی و طبیعی شد؛ درعین‌حال جامعه محلی میزبان نیز به‌طور عادلانه نتوانست از فرصت اقتصادی پیش‌آمده بهره‌مند شود.
از سوی دیگر ضعف روایت‌گری و خدمات فرهنگی یکی از خلأهای جدی نوروز گذشته بود؛ بسیاری از مسافران همدان را صرفاً به‌عنوان مقصدی عبوری یا حداکثر در حد شهری برای توقفی کوتاه‌مدت تجربه کردند و نه شهری با هویت تاریخی عمیق. نبود راهنمایان آموزش‌دیده، محتوای فرهنگی جذاب و روایت منسجم از تاریخ و مزیت‌های استان، باعث شد فرصت تبدیل «بازدید» به «ماندگاری» از دست برود.
یکی دیگر از آسیب‌های نوروز گذشته، نگاه صرفاً درآمدی و کوتاه‌مدت به گردشگری بود. افزایش مقطعی قیمت‌ها، خدمات ناپایدار و بعضاً بی‌کیفیت و نبود نظارت مؤثر بر بازار اقامت و خدمات، نه‌تنها رضایت مسافران را کاهش داد، بلکه به اعتماد عمومی نسبت به مقصد همدان نیز آسیب زد. گردشگری اگر به‌درستی مدیریت نشود، به‌جای موتور توسعه، به عامل نارضایتی و فرسایش سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود.
حال باید گفت نوروز آینده هنوز نیامده، اما زمان تصمیم‌سازی آن همین زمان است. نخستین اقدام ضروری تشکیل یک ستاد واحد و مقتدر گردشگری نوروزی در سطح استان بوده؛ ستادی که نه صرفاً هماهنگ‌کننده، بلکه تصمیم‌گیر و پاسخ‌گو باشد و بتواند از اکنون سناریوهای مختلف حضور مسافر را طراحی کند.
دومین گام، توزیع هوشمند گردشگر در سطح استان است؛ همدان فقط میدان امام، میدان آرامگاه بوعلی و باباطاهر، گنجنامه یا هگمتانه نیست. ظرفیت‌های مغفول‌مانده شهرستان‌ها، روستاهای هدف گردشگری، مسیرهای طبیعت‌گردی و جاذبه‌های فرهنگی می‌توانند فشار را از کانون‌های پُرتراکم بردارند و درعین‌حال منافع گردشگری را عادلانه‌تر توزیع کنند.
سوم سرمایه‌گذاری فوری بر کیفیت تجربه گردشگر است؛ از آموزش راهنمایان محلی و نیروهای خدماتی گرفته تا تولید محتوای فرهنگی، نقشه‌های هوشمند، روایت‌های چندرسانه‌ای و برنامه‌های فرهنگی نوروزی. گردشگر امروز صرفاً به دیدن یک مکان قانع نیست؛ او داستان می‌خواهد.
چهارم، نظارت جدی بر بازار خدمات گردشگری است. قیمت‌گذاری منصفانه، شفافیت در خدمات اقامتی و برخورد قاطع با سوء استفاده‌ها، نه‌تنها حق مسافر بلکه به نفع اعتبار بلندمدت استان است. تجربه نشان داده مقاصدی که به اعتماد مسافر احترام می‌گذارند، در سال‌های بعد نیز مقصد انتخابی باقی می‌مانند.
علاوه‌بر موارد فوق، باید به این نکته مهم توجه کرد که با توجه به افزایش قیمت‌ها در چندماه اخیر، حتماً بافت زیست گردشگران به سمت گردشگری کم‌خرج سوق می‌یابد؛ به‌نحوی که همان‌طور که قبلاً شاهد بوده‌ایم، خانواده‌ها با یک چادر و وسایل اولیه پخت‌وپز، در پارک‌ها مستقر شده و با خریدهای مختصر، سعی می‌کنند یک سفر کم‌خرج را رقم بزنند. در چنین شرایطی هم مدیریت شهری باید به فکر مدیریت فضاهای عمومی باشد و هم مسئولان استان به دنبال اجرای برنامه‌هایی باشند که نوروز برای اقتصاد استان فرصت‌ساز باشد و نه سرمایه‌سوز.
کوتاه سخن اینکه نوروز فقط زمان ورود مسافر نبوده، بلکه فرصتی است برای بازتعریف تصویر همدان در ذهن ایرانیان؛ اینکه همدان صرفاً شهری تاریخیِ خسته از ازدحام باشد یا استانی هوشمند، میهمان‌نواز و دارای برنامه، به تصمیم‌هایی بستگی دارد که امروز گرفته می‌شود و نه در روزهای شلوغ تعطیلات.
اگر آسیب‌شناسی نوروز گذشته جدی گرفته شود و مسئولان از نگاه مقطعی و رفع‌تکلیفی فاصله بگیرند؛ گردشگری نوروزی می‌تواند به سکوی پرتابی برای اقتصاد محلی، اشتغال پایدار و ارتقای جایگاه فرهنگی همدان تبدیل شود. در غیر این صورت، نوروز آینده نیز می‌آید و می‌رود با همان مشکلات تکراری و همان حسرت فرصت‌های از دست‌رفته.