کتاب، مقوله‌ای گمشده در تصمیمات مدیریت شهری همدان است و لابه‌لای مصوبات، به انزوا رفته؛ به‌نحوی که در طول یک‌سال، تنها یک مصوبه سهم این یار مهربان بوده است.
همدان همان‌طور که از نام پُرمعنایش پیدا است، شهر همه‌دانا بوده، اما وقتی نگاهی به شهر می‌اندازیم، از این نام هم شرمنده می‌شویم؛ شرمنده کتاب‌هایی که هنوز نخوانده‌ایم و شرمنده کارهایی که برای کتاب نکرده‌ایم.
در پیچ‌وخم ساختمان بلند و بالای شورای اسلامی شهر همدان، تنها واژه‌ای که شاید غریب و دور از ذهن باشد، کتاب است. کتابی که از ابتدای سال تاکنون تنها یک مصوبه به خود دیده و دیگر کسی به سمت او نرفته تا از واژگانش جامعه را به سمت فرهنگ و کتاب‌خوانی سوق دهد.
در دنیایی که خواندن و دانستن یک اصل مهم در دستیابی به ندانسته‌های روزگار است، تصمیمات مدیریت شهری نتوانسته با کتاب همراه شود تا به آنچه درخور شهری که سابقه‌ای درخشان در پرورش مفاخر ادبی و فرهنگی دارد، دست یابد.
یک مصوبه با موضوع کتاب و کتاب‌خوانی، آن‌هم در طول تقریباً یک‌سال، برازنده شهری که نام بوعلی، باباطاهر، بزرگان و مفاخر ادبی با او عجین شده، نیست که البته خود شورای اسلامی شهر نیز بر آن صحه گذاشت و شرایط کتاب‌خوانی را مناسب ندانست.
* ترویج فرهنگ کتاب بستگی به عرضه و تقاضا دارد
رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر همدان در این خصوص گفت: در همدان تنها یک مصوبه فرهنگی داشتیم که عقد تفاهم‌نامه با انتشارات راحیل و تبدیل رختشوی‌خانه به یک مؤسسه کتاب‌فروشی بود و پنج‌سال در اختیار این مؤسسه قرار گرفته است.
علی رضایی ادامه داد: طرحی هم بود که با مخالفت مواجه شد، به‌نحوی که قرار بود سازه‌های سبک کتاب‌فروشی در مناطق یک، دو و سه ساخته شود که گفته شد فضای سبز ما کم است و نمی‌توان حداقل 200 متر از آن را در اختیار این طرح قرار داد، اما قرار شد سال آینده دوباره زمینه اجرایی شدن آن فراهم شود.
رضایی با اشاره به اینکه مسئله کتاب بستگی به عرضه و تقاضا دارد، گفت: در زمینه کتاب باید تقاضا باشد تا عرضه‌ای صورت گیرد، زیرا تا وقتی کسی تمایلی به خوانش کتاب یا ارتباط با این کالای فرهنگی نداشته باشد، نمی‌توان کاری کرد.
وی شرایط کتاب و کتاب‌خوانی در سطح شهر را نامناسب دانست و افزود: شهرداری و نهادهای فرهنگی باید در این زمینه وارد شده و فضاهایی در زمینه ترویج فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی ایجاد کنند.
رضایی عنوان کرد: به غیر از تک‌مصوبه فرهنگی شورا در حوزه کتاب، اقدامات و برنامه‌هایی هم بود که در سایت شورا قید نشده، اما در راستای ترویج کتاب و کتاب‌خوانی در سطح شهر اجرایی شده است.
وی با بیان اینکه حوزه کتاب و درمجموع کار فرهنگی نیازمند تقاضا از سوی شهروندان است، گفت: باید بخش خصوصی نیز برای ترویج کتاب‌خوانی وارد عمل شود تا بتوان کارهای بهتر و بزرگ‌تری انجام داد.
عضو شورای اسلامی شهر همدان در پاسخ به اینکه چرا در پیاده‌راه میدان امام (ره) که روزانه بسیاری از شهروندان در آن تردد دارند یک ایستگاه مطالعه یا فضایی برای کتاب‌خوانی و کتاب‌فروشی درنظر گرفته نمی‌شود، بیان کرد: اولاً میدان امام (ره) کاربری فرهنگی ندارد، ثانیاً نمی‌توان فضای دائمی در میدان داشت، اما به‌صورت مناسبتی می‌توان غرفه‌های کتاب را ایجاد کرد.
وی ایجاد ایستگاه مطالعه در اتوبوس‌ها، پارک‌ها و برخی میادین را فضای مناسبی در راستای ایجاد فرهنگ کتاب‌خوانی دانست و گفت: این موارد باید از سوی شهروندان به‌صورت مطالبه شهروندی مطرح شود تا شورا نیز ضمن بررسی، دست به اقدام بزند.
رضایی در بخش دیگری از سخنانش به برنامه‌هایی که با محوریت کتاب در سطح شهر برگزار شده، اشاره کرد و افزود: یکی از این برنامه‌ها، برگزاری برنامه سیری در صحیفه سجادیه، دوشنبه‌های هر هفته در تالار قرآن است.
رضایی ادامه داد: برگزاری جشن بزرگ شهردخت در میدان امام با ارائه غرفه فرهنگی و کتاب برای شرکت‌کنندگان همراه با برنامه‌های فرهنگی، یکی دیگر از اقدامات به‌شمار می‌رود.
وی به برگزاری چهارمین جشنواره توانمندی‌های دانشگاه‌های پیام نور اشاره کرد و گفت: این برنامه با مشارکت سازمان فرهنگی شهرداری همدان به‌منظور معرفی استعدادهای نوآوری‌ها و توانمندی‌های علمی و فرهنگی دانشجویان کشور در عرصه کتاب و نشریات برگزار شد.
رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر همدان به تشریح برخی دیگر از برنامه‌های اجراشده با محوریت کتاب در حوزه مدیریت شهری پرداخت و افزود: تلاش شده تا برنامه‌های کتاب‌محور، پیوست تمام برنامه‌های فرهنگی باشد.
* لزوم حمایت از نویسندگان و نوقلمان و معرفی کتاب
نویسنده و یکی از فعالان فرهنگی همدان نیز با تأکید بر اینکه مدیریت شهری باید در زمینه ایجاد فضای مطالعه اقدامات مناسب و بیشتری داشته باشد، گفت: ایستگاه مطالعه در پارک‌ها یکی از کارهای مهمی است که شورای اسلامی شهر می‌تواند ورود کند.
مجید فروتن بیان کرد: چندین‌سال است که منتظریم همدان پایتخت کتاب شود، اما پایتختی هم نیازمند مؤلفه‌هایی است که باید شورای اسلامی شهر برای رسیدن به آن مؤلفه‌ها، کمک کند.
این فعال فرهنگی عنوان کرد: شورای اسلامی شهر باید طی جلسه با دستگاه‌های فرهنگی در این زمینه ورود کند تا برنامه‌هایی تدوین و اجرایی شود و زمینه پایتختی کتاب را فراهم کند.
وی بر حمایت شورای اسلامی شهر از نویسندگان تأکید کرد و گفت: شورای اسلامی شهر می‌تواند با خرید کتاب، حمایت قبل از انتشار کتاب به‌ویژه برای نوقلمان و معرفی کتاب پس از انتشار، گام‌های مثبتی بردارد.
فروتن با تأکید بر اینکه هفته کتاب و کتاب‌خوانی تنها متعلق به اداره ارشاد نیست، افزود: مدیریت شهری باید در برپایی نمایشگاه کتاب به‌ویژه در مناسبت‌های مختلف ازجمله هفته کتاب، هفته دفاع مقدس و غیره در راستای ترویج کتاب‌خوانی، کمک کند.
وی برپایی نمایشگاه‌های مستمر کتاب را مفید و مؤثر دانست و یادآور شد: ترویج کتاب نباید تنها در گفتار باشد، بلکه باید وارد عمل شد؛ اقدامات مؤثری را با مشارکت سایر دستگاه‌های اجرایی می‌بایست انجام داد تا در جامعه نمود عینی داشته باشد.