تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی در سال‌های اخیر، اهمیت و ارزش آب را برای مردم دوچندان کرده است، در کنار این موضوع، استفاده بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی، باعث افت قابل توجه حجم آبخوان‌ها شده است.

به هرحال نگاه یک‌جانبه به توسعه کشاورزی و نبود رعایت الگوی مصرف از جانب بهره‌برداران، از عوامل اصلی افت منابع آب زیرزمینی در کشور و استان کردستان شده است.

بر همین اساس و برای جلوگیری از افت بیشتر منابع آب زیرزمینی، وزارت نیرو با توجه به مصوبات شورای عالی آب کشور مبنی بر ارائه طرحی برای مقابله با این بحران اقدام به تهیه و تدوین طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی مشتمل بر15 پروژه اجرایی کرده که انسداد چاه‌های آب کشاورزی از جمله این طرح‌هاست.

در رابطه با وضعیت آب‌های زیرزمینی استان، در رابطه با عملکرد تعادل بخشی و حفاظت از منابع آب 11 سال اخیر و سال گذشته با آرش آریانژاد مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کردستان گفت‌و‌گویی انجام دادیم که شرح آن در ادامه می‌آید.

*چه تعداد چاه آب غیرمجاز در استان طی 11 سال اخیر و سال گذشته مسدود شده است؟

طی 11 سال گذشته و از سال 1394 تاکنون سه هزار و 408 حلقه چاه آب غیرمجاز و سال گذشته 486 حلقه مسدود شد. لازم است به این هم اشاره کنم که در سال آغاز طرح تعادل بخشی و حفاظت از منابع آب (1394)، 293 حلقه چاه مسدود شد.

* حجم آب صرفه‌جویی شده ناشی از انسداد این چاه‌ها چقدر بوده است؟

در سال 1394 با انسداد 293 حلقه چاه غیرمجاز یک میلیون و 94 هزار متر مکعب و در سال 1404، 14 میلیون و 53 هزار متر مکعب صرفه جویی شده است؛ ضمن اینکه طی 11 سال اخیر، میزان آب برگشتی به آبخوان‌های استان، 84.9 میلیون مترمکعب بوده است.

*یکی از اقدامات موثر در جلوگیری از افت منابع آب زیرزمینی، نصب کنتورهای هوشمند است، در این رابطه چه اقداماتی انجام شده است؟

در سال 1394 و همزمان با آغاز اجرای طرح تعادل بخشی، هزار و 133 دستگاه و سال گذشته 175 دستگاه کنتور هوشمند نصب شد و مجموع 11 سال اخیر تعداد کنتورهای هوشمند نصب شده به سه هزار و 405 دستگاه رسید.

* نصب کنتورهای هوشمند چقدر در حفاظت از منابع آبی تأثیرگذار بوده است؟

حجم آب صرفه جویی شده ناشی از نصب کنتورهای هوشمند در سال 1394 بیش از 20 میلیون متر مکعب و در سال،1404 حدود سه میلیون متر مکعب بوده است. طی 11 سال اخیر هم در نتیجه نصب کنتورهای هوشمند، 58.56 میلیون مترمکعب آب به آبخوان‌های استان برگشت داده شد.

*غیرمجاز چقدر بوده است؟

در سال 1394 و با کنترل چاه‌های مجاز، 0.43 میلیون متر مکعب صرفه جویی و در سال گذشته، مانع ازاضافه برداشت 2.1 میلیون مترمکعبی شد در مجموع طی 11 سال اخیر، از 17.63 میلیون متر مکعب اضافه برداشت، ممانعت شده است.

* اصلاح پروانه‌های بخش کشاورزی چقدر در کاهش مصرف سفره‌های زیرزمینی تأثیر داشته است؟

در سال 1394 با اصلاح پروانه‌های بخش کشاورزی، حدود دو میلیون مترمکعب و در سال 1404 حدود 2.5 میلیون مترمکعب آب صرفه‌جویی شده است. در 11 سال اخیر هم از همین طریق، 20.71 میلیون مترمکعب آب صرفه‌جویی شد.

در مجموع با انجام طرح تعادل‌بخشی و حفاظت از منابع آب، در سال 1394، 24.76 میلیون متر مکعب، سال گذشته 21.94 میلیون متر مکعب و طی 11 سال اخیر، 182.84 میلیون متر مکعب آب صرفه‌جویی شد.

به گزارش ایرنا، از حوضه‌های آبریز اصلی استان کردستان می‌توان به خلیج فارس و دریای عمان، دریای خزر و دریاچه ارومیه و حوضه‌های آبریز نیز به سفیدرود شامل رودخانه‌های تلوار و قزل اوزن، مرزی غرب شامل رودخانه‌های سیروان و زاب کوچک، کرخه شامل رودخانه رازآور و دریاچه ارومیه شامل رودخانه‌های زرینه و سیمینه اشاره کرد.

تعداد دشت‌های استان 9 مورد است که پنج دشت آن در نیمه شرقی، دو دشت در غرب و دو مورد دیگر در جنوب استان واقع شده است، دشت‌های قروه، دهگلان و چهاردولی در شرق استان جزو دشت‌های ممنوعه محسوب می‌شود.