مدیریت پنجساله منابع آب، بحران کمآبی استان را حل میکند
استاندار مرکزی تأکید کرد: در صورت اجرای صحیح برنامههای مدیریت منابع آب از جمله استفاده از پساب، صرفهجویی، تغییر الگوی کشت و سایر اقدامات مرتبط در یک بازه پنجساله، مشکل کمبود آب این استان تا حد زیادی برطرف خواهد شد.
مهدی زندیهوکیلی روز یکشنبه در نخستین نشست شورای حفاظت از منابع آب و کارگروه سازگاری با کمآبی استان مرکزی، اظهارکرد: با توجه به قرار گرفتن استان در منطقهای نیمهبیابانی و خشک، بهرهبرداری هوشمندانه و بهینه از منابع آب یک ضرورت حیاتی محسوب میشود.
وی افزود: برداشتهای بیرویه از آبهای زیرزمینی در سالهای گذشته، لزوم اجرای برنامه سازگاری با کمآبی را دوچندان کرده است. این برنامه با هدف جلوگیری از افت بیشتر سفرههای زیرزمینی و در صورت امکان جبران بخشی از کاهشهای پیشین، تدوین و تصویب شده است.
استاندار مرکزی ادامه داد: برنامه مذکور در افقی پنجساله تنظیم شده و مجموعه اقداماتی نظیر هوشمندسازی چاهها، مسدود کردن چاههای غیرمجاز، تعدیل برداشتها، اصلاح الگوی کشت و توسعه کشتهای کمآببر را پوشش میدهد.
زندیهوکیلی هوشمندسازی چاهها بهویژه در بخش کشاورزی را از گامهای مهم این برنامه برشمرد و گفت: این اقدام امکان اندازهگیری، مدیریت و کنترل میزان برداشت را فراهم میکند. همچنین پر کردن چاههای غیرمجاز و اجرای برنامههای اصلاحی در کنار تغییر الگوی کشت، به صرفهجویی و جلوگیری از افت بیشتر سطح آبهای زیرزمینی میانجامد.
وی یادآور شد: سال گذشته برای دستگاههای اجرایی (جهاد کشاورزی، صنعت، آبفا و فرمانداریها) برنامههای کمی شامل تعداد چاههای هوشمندسازی و مسدود شده تعیین و ابلاغ شد. بررسی عملکرد سال قبل نشان میدهد که افزون بر فعالیتهای توسعهای، اقدامات زیربنایی و حاکمیتی در بخش آب نیز با تحقق بیش از 50 تا 60 درصد اهداف، نتایج قابل قبولی داشته است.
صرفهجویی 138 میلیون مترمکعبی در استان مرکزی
استاندار مرکزی تصریح کرد: از نظر کمی، استان مرکزی سال گذشته با اجرای این سیاستها حدود 138 میلیون مترمکعب صرفهجویی آب داشته است. برنامه جدید سال جاری نیز بر اساس تجربه سال قبل و در همان محورهای اصلی تدوین و به دستگاهها ابلاغ میشود.
زندیهوکیلی ابراز امیدواری کرد: در صورت تداوم جدی این برنامه در بازه پنج تا ده ساله، بتوان از افت بیشتر سطح آبهای زیرزمینی جلوگیری کرد و حتی در برخی مناطق بخشی از کاهشهای گذشته را جبران نمود.
وی با اشاره به اهمیت ملی این اقدام گفت: اجرای چنین برنامهای در استانی با اقلیم خشک اما دارای ظرفیتهای صنعتی و کشاورزی، اقدامی زیرساختی و موفق است که میتواند الگویی برای کل کشور باشد.
استاندار مرکزی افزود: علیرغم محدودیتهای آبی، استان در بسیاری از حوزههای کشاورزی و صنعتی فعال است. با رویکردی خردمندانه در مصرف آب، میتوان از منابع موجود بیشترین ارزش افزوده را در زمینه اشتغال و تولید ایجاد کرد.
زندیهوکیلی بر توسعه استفاده از پساب تأکید کرد و گفت: بهرهگیری از پساب، افزون بر پایداری اشتغال در صنعت، امکان توسعه فعالیتهای اقتصادی، جلوگیری از آلودگیهای زیستمحیطی و صیانت از منابع آب را فراهم میکند. از سال گذشته اقدامات مناسبی در شهرهای اراک، ساوه، خمین و شازند و در طرحهای فاضلاب مهاجران و آستانه آغاز شده که نویدبخش آینده مطلوبی در مدیریت آب استان است.
وی همچنین بر لزوم ارزیابی دقیق اقدامات کشاورزی برای سازگاری با کمآبی تأکید کرد و گفت: باید مشخص شود برنامههای اجراشده تا چه اندازه مؤثر بوده، چه میزان از کشتهای آببر کاهش یافته و چه تغییراتی در اصلاح الگوی کشت انجام شده است. برگزاری نشستهای تخصصی و بررسی دقیق نتایج ضروری است.
سهم اندک اما امیدوارکننده بارش در استان مرکزی
معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی استان مرکزی با بیان اینکه این استان جزو 10 استان کمبارش کشور است، گفت: میانگین بارش استان تنها 2.5 درصد است که بسیار کمتر از میانگین کشوری میباشد. با این حال، پیشبینی بارشهای رگباری در هفته آینده، امید به بهبود وضعیت را افزایش داده است.
علیرضا مرادی افزود: با وجود اینکه سامانههای بارشی گذشته سهم کمتری برای استان مرکزی داشتند، اما شاخص نوسانات جنوبی روند مثبتی نشان میدهد و پیشبینی میشود این روند تا اواسط پاییز ادامه یابد. تابستان پیش رو گرم خواهد بود و دما یک تا دو درجه بالاتر از میانگین بلندمدت میرود.
مرادی ابراز امیدواری کرد که پاییز امسال برای کشاورزان پرباران باشد و افزود: تا اواخر پاییز احتمال بارشهای خوبی وجود دارد. موج بارشی هفته آینده (بهویژه شنبه و یکشنبه) میتواند به بهبود ذخایر آبی کمک کند. وی همچنین در خصوص بارورسازی ابرها گفت: در صورت نهایی شدن قراردادها، این طرح در چهار یا پنج نقطه استان قابل اجراست.
پیگیری جدی طرحهای تغییر الگوی کشت
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی گفت: کشاورزان استان به ضرورت اصلاح الگوی کشت و حرکت به سمت کشتهای کمآببر پی بردهاند و این سازمان با جدیت برنامهها را دنبال میکند، به طوری که عملکرد امسال و سال آینده بسیار بهتر از برنامههای پیشبینی شده خواهد بود.
عزتاله آبایی افزود: آموزشهای لازم به کشاورزان ارائه شده و آنها اهمیت تغییر الگوی کشت و استفاده بهینه از منابع آبی را درک کردهاند. سازمان جهاد کشاورزی با محوریت کارگروه آب کشاورزی (تحت ریاست معاونت عمرانی) به طور جدی پیگیر اجرای برنامههای اصلاح الگوی کشت و مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی است.