ابرپروژه پرتودهی ملایر در یک قدمی بهرهبرداری است
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با نوید بخشیدن به کشاورزان و صادرکنندگان منطقه، اعلام کرد: طبق جدول زمانبندی و با اتمام مراحل نصب تجهیزات حساس، فاز نخست ابرپروژه پرتودهی محصولات کشاورزی حداکثر تا یک ماه آینده بهطور رسمی به بهرهبرداری خواهد رسید و میتواند ضایعات کشاورزی را به حداقل ممکن برساند.
استان همدان با بهرهمندی از پیشینهای تاریخی و موقعیت جغرافیایی استراتژیک در غرب کشور، همواره بهعنوان یکی از ستونهای اصلی بخش کشاورزی ایران شناخته شده است. این استان بهدلیل برخورداری از اقلیم متنوع، خاک حاصلخیز و منابع آبی نسبتاً مناسب، در تولید بسیاری از محصولات زراعی و باغی رتبههای برتر کشوری را به خود اختصاص داده است. بااینحال، آنچه در دنیای امروز به فعالیتهای کشاورزی هویت اقتصادی بخشیده و ضامن پایداری تولید است، نه صرفاً برداشت محصول، بلکه فرآوری و تبدیل آن در قالب «صنایع تبدیلی و تکمیلی» است. صنایع تبدیلی بهعنوان حلقه مفقوده میان تولید اولیه و بازار مصرف، نقشی حیاتی در کاهش ضایعات، ایجاد ارزشافزوده و اشتغالزایی، ایفا میکنند.
ظرفیتهای استان همدان در این حوزه بسیار گسترده و در برخی موارد منحصربهفرد است؛ برای مثال، این استان با تولید سالانه نزدیک به یک میلیون تُن سیب زمینی، قطب اصلی این محصول در کشور است. ایجاد صنایع فرآوری برای تبدیل آن به پودر سیب زمینی، خلالهای منجمد، چیپس و نشاسته، ظرفیتی عظیم برای صادرات و ارزآوری فراهم میکند؛ همچنین در بخش تولید سیر همدان (بهویژه منطقه سولان) با برخورداری از کیفیت بالای محصول، ظرفیت بینظیری برای استقرار واحدهای پیشرفته بستهبندی، تولید پودر سیر، روغن سیر و فرآوردههای دارویی دارد که میتواند بازارهای جهانی را هدف قرار دهد.
در حوزه محصولات باغی نیز نام «گردوی تویسرکان» و «انگور و کشمش ملایر» نهتنها در ایران، بلکه در جهان شناخته شده است؛ بنابراین میبایست ظرفیتهای استان در صنایع تبدیلی این بخش فراتر از بستهبندی ساده باشد، زیرا فرآوری مغز گردو، تولید روغنهای گیاهی، صنایع کنسانتره میوه و تولید سرکه و شیره انگور با استانداردهای بینالمللی، میتواند همدان را به هاب منطقهای صادرات این محصولات تبدیل کند.
علاوهبر این، کشت گیاهان دارویی در دامنههای الوند، بستر مناسبی را برای ایجاد صنایع اسانسگیری و داروسازی فراهم آورده که درصورت توجه و سرمایهگذاری، ارزشافزودهای چندینبرابر خامفروشی، ایجاد خواهد کرد.
از سوی دیگر، توسعه صنایع تبدیلی در همدان علاوهبر جنبههای اقتصادی، از منظر پدافند غیر عامل و امنیت غذایی نیز حائز اهمیت است؛ این صنایع با افزایش ماندگاری محصولات، از هدررفت زحمات کشاورزان در فصول پُربرداشت، جلوگیری کرده و توازن را در بازار برقرار میکنند؛ بنابراین شناخت دقیق این ظرفیتها و هدایت سرمایهگذاران به این بخش، ضرورتی انکارناپذیر برای دستیابی به توسعه پایدار و ارتقای شاخصهای رفاه در استان همدان است. بر این اساس بر آن شدیم تا دراینباره گفتوگویی را با حسن محمدی، مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان ترتیب دهیم که در ادامه میخوانید:
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان به تشریح آخرین وضعیت واحدهای تولیدی و صنعتی حوزه کشاورزی در سطح استان پرداخت و گفت: صنایع تبدیلی بهعنوان حلقه مکمل تولیدات زراعی و دامی، نقش کلیدی در کاهش ضایعات و افزایش ارزشافزوده محصولات دارد.
حسن محمدی اظهار کرد: درحال حاضر با تلاشهای صورتگرفته، 345 واحد صنایع تبدیلی با بهرهمندی از پروانه بهرهبرداری مستقیم از سوی سازمان جهاد کشاورزی، در سطح استان درحال فعالیت هستند.
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به ظرفیتهای عملیاتی این واحدها، افزود: ظرفیت اسمی این 345 واحد، سالانه بالغبر دو میلیون تُن محصول کشاورزی است که نشاندهنده توان بالای فنی و مهندسی این بخش در فرآوری محصولات خام است.
وی همچنین درخصوص نقش این صنعت در بازار کار تصریح کرد: اشتغال مستقیم ایجادشده توسط این واحدها به پنج هزار و 379 مورد میرسد که این آمار تنها مربوط به بخش دارای مجوز از جهاد کشاورزی است.
محمدی در ادامه به تفکیک میان مجوزهای صادره پرداخت و خاطرنشان کرد: با توجه به تغییرات ساختاری در گذشته، بخشی از واحدهای صنعتی بزرگ نیز تحت نظارت و با مجوز سازمان صنعت، معدن و تجارت (صمت) فعالیت میکنند.
وی با بیان اینکه برای دقت در آمارگری این واحدها را بهصورت مجزا پایش میکنیم، عنوان کرد: 102 واحد صنعتی بزرگ حوزه کشاورزی در استان وجود دارند که از سازمان صمت مجوز گرفتهاند.
محمدی افزود: این واحدها که عمدتاً شامل کارخانههای عظیم روغنکشی و صنایع با جذب مواد اولیه بالا هستند، ظرفیتی معادل دو میلیون و 700 هزار تُن را به خود اختصاص دادهاند و چهار هزار و 139 نفر نیز در این بخش مشغول به کار هستند.
وی با تجمیع آمارهای فوق و ارائه تصویری کلی از قدرت صنعتی کشاورزی استان، عنوان کرد: درمجموع، درحال حاضر 447 واحد فعال در حوزه صنایع تبدیلی در استان همدان وجود دارد؛ مجموع ظرفیت اسمی تولید محصول در این واحدها به رقم خیرهکننده چهار میلیون و 700 هزار تُن در سال میرسد که مجموعاً برای 9 هزار و 518 نفر اشتغال مستقیم و پایدار ایجاد کرده است.
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در بخش دیگری از اظهارات خود به تمرکز جغرافیایی این صنایع اشاره کرد و گفت: ازنظر تعداد واحدها، شهرستان «بهار» با دارا بودن 158 واحد فعال، رتبه نخست استان را در اختیار دارد.
وی در تحلیل علت این تمرکز صنعتی توضیح داد: محدودیتهای مربوط به ایجاد شهرکهای جدید صنایع غذایی در شهرستان همدان و همچنین ظرفیتهای منطقهای شهرستان بهار، باعث شده است که سرمایهگذاران به این منطقه تمایل بیشتری داشته باشند.
این مقام مسئول با اشاره به سیاستهای حمایتی دولت برای حفظ وضعیت موجود در شرایط فعلی، ابراز کرد: اولویت نخست ما در سطح استان و کشور، حفظ ظرفیت تولید و تثبیت اشتغال در واحدهای موجود است.
محمدی با بیان اینکه دراینبین بنا به شرایط حادثشده تأمین نقدینگی یکی از چالشهای اصلی تولیدکنندگان است، خاطرنشان کرد: خوشبختانه با اختصاص یک خط اعتباری ویژه، موفق شدیم بخشی از تسهیلات سرمایه در گردش را به واحدهای اولویتدار، بهویژه در بخش خوراک دام و صنایع لبنی، پرداخت کنیم تا چرخ تولید این واحدها با شتاب بیشتری به حرکت درآید.
* از نهضت فرآوری سیب زمینی تا استقرار بزرگترین مرکز پرتودهی غرب کشور
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در ادامه تشریح برنامههای توسعهای این مدیریت، به پروژههای در دست احداث اشاره کرد و گفت: درحال حاضر 279 واحد جدید صنایع تبدیلی در نقاط مختلف استان، در دست احداث است.
وی با بیان اینکه پیشرفت فیزیکی این طرحها متفاوت است، تصریح کرد: از این تعداد، تمرکز اصلی ما بر واحدهایی است که پیشرفت فیزیکی بالای 30 درصد دارند.
محمدی خاطرنشان کرد: درصورت بهرهبرداری کامل از این طرحها، ظرفیت صنایع تبدیلی استان دو میلیون و 100 هزار تُن دیگر افزایش یافته و چهار هزار و 814 فرصت شغلی جدید به اشتغال فعلی افزوده خواهد شد.
وی با تأکید بر لزوم اولویتبندی در تکمیل طرحهای نیمهتمام، ابراز کرد: درحال حاضر حدود 60 تا 70 واحد با پیشرفت فیزیکی بالای 70 درصد در استان شناسایی شدهاند که تلاش میکنیم با رفع موانع بانکی و اداری، آنها را به مرحله بهرهبرداری برسانیم.
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان افزود: با توجه به توان فنی و مالی موجود، پیشبینی میشود سالانه بین 20 تا 25 واحد جدید به چرخه تولید استان وارد شود.
وی تحول در صنایع فرآوری سیب زمینی را استراتژیکترین برنامه سال جاری دانست و اظهار کرد: با وجود اینکه استان همدان سالانه بیش از 900 هزار تُن سیب زمینی باکیفیت تولید میکند، اما میزان فرآوری فعلی ما بسیار ناچیز است.
محمدی با بیان اینکه درحال حاضر تنها دو واحد کوچک با ظرفیت مصرف سالانه سه تا چهار هزار تُن در استان فعال هستند، گفت: این وضعیت بههیچوجه برازنده جایگاه تولیدی استان نیست؛ بنابراین برنامهریزی دقیقی برای احداث سه واحد بزرگ فرآوری سیب زمینی صورت گرفته است.
این مقام مسئول در تشریح جزئیات این پروژهها افزود: هریک از این واحدها نیازمند بالغبر 500 میلیارد تومان سرمایهگذاری هستند.
وی تصریح کرد: یکی از این طرحهای بزرگ در شهرستان بهار مستقر است که بخش عمده ماشینآلات آن خریداری شده و طبق برنامه زمانبندی، در بهمنماه سال جاری به بهرهبرداری میرسد؛ البته پروژه دیگر در شهرستان فامنین درحال اجرا است که انتظار میرود حداکثر تا اوایل سال آینده وارد مدار تولید شود.
محمدی با بیان اینکه بهرهبرداری از این سه واحد ظرفیت فرآوری سیب زمینی استان را به 200 هزار تُن ارتقا خواهد داد، خاطرنشان کرد: این اقدام گامی بلند در جهت جلوگیری از خامفروشی و صادرات محصولات با ارزشافزوده بالا خواهد بود.
وی در ادامه به یکی از منحصربهفردترین پروژههای زیرساختی کشور در همدان اشاره کرد و گفت: احداث بزرگترین مرکز «پرتودهی» محصولات کشاورزی غرب کشور در همدان، نقطه عطفی در تاریخ صنایع تبدیلی منطقه خواهد بود.
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با بیان اینکه این مرکز با سرمایهگذاری 700 میلیارد تومانی بخش خصوصی درحال احداث است، اظهار کرد: ساختمان این مجموعه با زیربنای 10 هزار متر مربع بهطور کامل تکمیل شده و فاز نخست آن ظرف یک ماه آینده به بهرهبرداری میرسد.
محمدی با اشاره به اهمیت فناوری پرتودهی در ماندگاری محصولات و صادرات، افزود: این مرکز در غرب کشور بینظیر است و میتواند تحولی در سلامت و کیفیت محصولات صادراتی ایجاد کند.
وی همچنین تصریح کرد: برای تکمیل فازهای دوم و سوم این مرکز، به حدود 350 میلیارد تومان تسهیلات بانکی نیاز داریم که درصورت تأمین آن، کل پروژه تا پایان سال جاری به بهرهبرداری کامل میرسد.
این مقام مسئول با تأکید بر حجم عظیم سرمایهگذاری در این طرح ملی، متذکر شد: اگر هزینههای ابنیه، ساختوساز، تأسیسات و خرید تجهیزات تخصصی را مد نظر قرار دهیم، بالغبر 500 میلیارد تومان سرمایهگذاری در فاز نخست این واحد انجام شده که نشاندهنده اعتماد بخش خصوصی به ظرفیتهای کشاورزی استان همدان است.
این مقام مسئول یادآور شد: استفاده از روشهای نوین فرآوری مانند پرتودهی نهتنها کیفیت سلامت محصولات را ارتقا میدهد، بلکه جایگاه صادراتی استان را در بازارهای جهانی، بهبود میبخشد.
وی ابراز امیدواری کرد: با افتتاح این مرکز، زنجیره ارزش محصولات کشاورزی در غرب کشور و بهویژه در قطب تولید انگور و کشمش یعنی ملایر، بیشازپیش تقویت شود و شاهد شکوفایی اقتصادی در این بخش باشیم.
محمدی در بخش دیگری از اظهارات خود، به تشریح برنامههای راهبردی صنایع تبدیلی و غذایی استان همدان برای سال جاری پرداخت و گفت: همافزایی میان بخش خصوصی و دولتی، سیاست اصلی این مدیریت است.
وی با بیان اینکه طی سال جاری سرفصلهای مهمی ازجمله توسعه واحدهای موجود، بازسازی و نوسازی ماشینآلات قدیمی در دستور کار جدی ما قرار دارد، اذعان کرد: نوسازی صنایع، کلید افزایش بهرهوری است؛ حال انکه بسیاری از واحدهای صنایع تبدیلی بهدلیل فرسودگی تجهیزات با ظرفیت اسمی خود فاصله دارند که ما با تخصیص تسهیلات نوسازی، به دنبال رفع این نقیصه و ارتقای استاندارد تولید هستیم.
مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان بازاریابی و برندسازی را حلقه مفقوده توسعه صادرات دانست و در این خصوص گفت: یکی از برنامههای کلان ما در سال جاری، تشویق و ترغیب فعالان اقتصادی و مدیران واحدهای تولیدی برای حضور قدرتمند در نمایشگاههای بینالمللی است.
محمدی تصریح کرد: هدف ما این است که تولیدکنندگان استان نهتنها در نمایشگاههای داخلی، بلکه در رویدادهای بزرگ تجاری خارج از کشور نیز حضور یابند تا بتوانند محصولات خود را با استانداردهای جهانی تطبیق داده و بازارهای هدف جدیدی را شناسایی کنند.
وی با بیان اینکه برندسازی معتبر میتواند ضامن بقای واحدهای تولید در فضای رقابتی امروز باشد، اذعان کرد: حضور در بازارهای جهانی مستلزم معرفی دقیق ظرفیتها و توانمندیهای استان است؛ از همین رو، سازمان جهاد کشاورزی از تمامی ظرفیتهای قانونی خود برای تسهیل حضور تولیدکنندگان در نمایشگاههای بینالمللی استفاده خواهد کرد تا مسیر صادرات کالاهای ایرانی هموارتر شود.
این مقام مسئول همچنین به اهمیت گواهیهای سلامت و استانداردهای غذا و دارو اشاره کرد و افزود: هماهنگی با نهادهای مربوطه برای تسریع در صدور مجوزهای لازم، از اولویتهای اجرایی این سازمان است.
محمدی ضمن ابراز رضایت از روند رو به رشد سرمایهگذاریها در بخش صنایع تبدیلی استان، عنوان کرد: مدیریت صنایع تبدیلی و غذایی جهاد کشاورزی همدان متعهد است که با پشتیبانی از تولیدکنندگان، مسیر توسعه پایدار را دنبال کند.
وی در پایان سخنانش افزود: مجموعه ما بهعنوان بخشی از سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، تمامقد در کنار تولیدکنندگان ایستاده است تا با تبدیل محصولات خام به کالاهای باارزشافزوده بالا، سود واقعی دسترنج کشاورزان زحمتکش را به خود آنها و چرخه اقتصادی استان، بازگرداند.
