«آرایش خوشهها»، گامی کلیدی برای بهبود کیفیت و کمیت خرما
کارشناسان کشاورزی مرحله آرایش و تُنُکسازی خوشهها و آراستن برگهای اضافی و ضایعات از نخل را گامی اساسی و لازم برای بهبود کمیت و کیفیت محصول خرما و سلامت درخت میدانند.
در استان بوشهر هرساله از اواخر اردیبهشتماه ثمر نخل 45 تا 55 روز پس از مرحله گردهافشانی و بو دادن که کمی دانههای میوه بزرگ شده و در اصطلاح محلی به آن «پَهَک» میگویند، پیرایش خوشهها (تُنُکسازی خوشهها) و بریدن و آراستن شاخ و برگهای خشکیده و اضافه و دیگر ضایعات از درختان آغاز میشود و تا پایان خردادماه ادامه دارد.
در اصطلاح محلی بوشهریها به این مرحله، عملیات شو یا شی آوردن (زیر آوردن) خوشه (پَنگ) هم گفته میشود و نخلداران باید خوشههای درختان را تُنُکسازی کنند تا هم شمار آنها متناسب با توان نخل باشد و هم برداشت محصول آسان شود.
براساس کتاب اخلاق ناصری اثر خواجه نصیرالدین طوسی، درخت خرما در چند ویژگی شبیه حیوانات و نزدیکترین نبات به انسان است که ازجمله آنها: حرارت غریزی در وجود او بیشتر باشد و در لقاح و گشن دادن و بار گرفتن و آنکه چون سرش ببرند یا آفتی به دلش رسد یا در آب غرقه شود، خشک شود هم شبیه است به برخی از حیوانات، اما خرما را از همه عجبتر، آن است که درختی باشد که از گشن هیچ درختی دیگر جز نخل بار نمیگیرد و این خاصیت نزدیک است به خاصیت الفت و عشق که در دیگر حیوانات و انسان است.
در اخبار نبوی (ص) آمده است که درخت خرما عمه نوع انسان است، آنجا که گفته: اکرموا عمتکم النخله فانها خلقت من بقیه طین آدم.
هدف از بیان شمهای از کتاب اخلاق ناصری در مورد خلقت موجودات و روایت از پیامبر گرامی اسلام (ص) در این گزارش، این است که درخت نخل نیز همانند انسانها اگرچه قوه تفکر و تعقل ندارد، برای تولید محصول خوب و باکیفیت نیاز به مراقبت، تغذیه مناسب و پرورش در مراحل مختلف زیست دارد.
* روزهای شلوغ نخلداران بوشهری
اینروزها که هوای بهاری مناطق جنوبی کشور رو به گرمای روزافزون گذاشته، باغداران بوشهری بهشدت سرگرم نخلستانهای خود هستند تا با آراستن شاخهها، پیراستن خوشهها و نوازش درختان، آنها را از ضایعاتی که باعث بروز آفات در تنه درخت میشود، بزدایند.
در عملیات کِنِه زدن قسمتی از کناره شاخه نخل بهمنظور قرار دادن و یا تکیه دادن خوشه به آن برداشته میشود تا سقوط نکند و درواقع تکیه دادن پَنگ نخل به شاخههای اطراف تا سنگینی نکند و نشکند.
برای کنه زدن در آغاز باید خوشههای نخل را که روی شاخهها و در میان خارهای آن قرار دارد، از بخش درونی تاج بیرون آورد؛ این کار مهارت خاصی میخواهد، زیرا باغبان باید خود را از قسمتی از پروند یا پرونگ (وسیلهای برای بالا رفتن از نخل) خارج کند و با دست به سوی خوشهای که در میان خارها و شاخهها جای گرفته است، حرکت کند؛ در این مرحله خطر سقوط فراوان است.
نخلداران با وسیلهای به نام «کِروک» که حدود یک متر طول دارد و قلابی آهنی در نوک آن نصب و در انتهای آن سوراخی تعبیه شده که طناب باریکی در آن قرار دارد، پنگ را به سوی خود میکشند و در شیاری که پیش از این در دم برگ ایجاد کردهاند، قرار میدهند که تا زمان منتهی به برداشت خرما، خوشه باید در آن بماند.
برخی از باغبانان با چرخاندن چند رُس یا شاخهای که میوه خرما به آن آویزان است به دور شیار ایجادشده، درواقع به استواری خوشه کمک میکنند.
هرس کردن شاخ و برگهای خشکیده و ضایعات نخل هم در این عملیات انجام میشود.
* آرایش خوشههای نخل لازم برای پیشگیری از آفتزدگی
به گفته کارشناس مرکز تحقیات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، یکی از مراحل اصلی باغبانی در نخلستانها آرایش خوشه است که بهمنظور تنظیم نسبت خوشه به برگ، آسانسازی برداشت محصول و دور کردن ضایعات زمینهساز بروز آفات از نخلستانها، هرساله باید انجام گیرد.
حسن کازرونی افزود: در آرایش خوشهها شاخههای اضافی جدا میشود و هر اصله نخل بهطور میانگین حدود 20 کیلوگرم ضایعات در طول سال دارد که بیشترین آنها مربوط به زمان آرایش خوشه است.
وی اضافه کرد: محصول نخل در چهار مرحله قابل خوردن است، نخستین مرحله، زمان حبابوک یا میوه کوچک و سبز خرما است که بلافاصله پس از تلقیح تشکیل میشود و در استان بوشهر به آن پهک میگویند، پس از آن خارک، رطب و خرما است.
کازرونی ادامه داد: محصولات نخل هم کالری بالایی دارند و انرژیبخش هستند، هم خواص درمانی دارند؛ زیرا آهن، انواع ویتامین، فسفر، کلسیم و دیگر مواد مورد نیاز بدن را دارند.
* ضرورت استفاده بیشتر از ضایعات نخل
این کارشناس با اشاره به اینکه برنامه گستردهای برای استفاده از ضایعات نخل در کشور صورت نگرفته است، اظهار کرد: چند برنامه و طرح درباره استفاده از ضایعات نخل در دستور کار قرار دارد، یکی تولید خوراک دام بود که توسعه نیافت. مورد دوم در زمینه تولید کودهای گیاهی یا کمپوست است که واحدهای کمی در استان بوشهر در این زمینه فعال هستند، اما بیشترین کاربرد ضایعات نخل در تولید صنایع چوب و امدیاف است.
کازرونی ادامه داد: به احتمال زیاد بخش خصوصی بهدلیل هزینههای بالای تبدیل و فرآوری یا سایر مسائل کمتر به این سمت رو آورده، اما یکی از مزیتهای سرمایهگذاری در استان بوشهر و کشور و از اولویتهای مهم است که اگر تمایل به سرمایهگذاری در این زمینه افزایش یابد، از طرف دولت همکاری انجام میگیرد.
کارشناس دیگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر نیز گفت: در عملیات پیرایش خوشهها بهازای هر 10 برگ سبز خرما، یک خوشه یا یکسوم از پایین خوشه را حذف میکنند که این اقدام علاوهبر بهبود کیفیت خرما، باعث باردهی سالانه درختان نیز میشود.
عباس پیراسته افزود: آرایش و تُنُک کردن خوشهها به افزایش دسترسی میوه به مواد غذایی، بهبود هوادهی بین خوشهها، جلوگیری از شکستن ساقه اصلی، سهولت برداشت محصول، کاهش سالآوری (تولید کم محصول در سالهای متوالی) و درنهایت افزایش کمیت و کیفیت محصول کمک شایانی میکند.
وی ادامه داد: آرایش و نگهداری خوشهها در نخلستانها یک عملیات متداول است که در آن خوشهها از بخش درونی تاج نخل خارج شده و به سمت بیرونروی برگها هدایت میشوند؛ این مرحله، مهمترین گام پس از گردهافشانی در نخیلات است که حدود 6 تا 8 هفته پس از گردهافشانی و زمانی که میوهها به حدود یکسوم وزن اصلی خود رسیدهاند، انجام میشود.
پیراسته گفت: زمان دقیق انجام این عملیات به شرایط آبوهوایی منطقه بستگی دارد؛ هرچه هوا زودتر گرم شود، این کار نیز زودتر انجام میگیرد. در زمان حاضر، کارگران مجرب در سطح نخیلات خوشههای نامنظم را مرتب کرده و روی برگها و دمبرگهای پایینی قرار میدهند تا از شکستن خوشهها بهدلیل سنگینی، جلوگیری شود.
این عملیات بهطور معمول در مناطق خرماخیز استان بوشهر از اواخر اردیبهشتماه تا پایان خردادماه انجام میشود.
در استان بوشهر بیش از 34 هزار هکتار نخلستان با 6 میلیون اصله نخل وجود دارد که سالانه 200 هزار تُن محصول تولید میکنند.
در استان بوشهر هرساله از اواخر اردیبهشتماه ثمر نخل 45 تا 55 روز پس از مرحله گردهافشانی و بو دادن که کمی دانههای میوه بزرگ شده و در اصطلاح محلی به آن «پَهَک» میگویند، پیرایش خوشهها (تُنُکسازی خوشهها) و بریدن و آراستن شاخ و برگهای خشکیده و اضافه و دیگر ضایعات از درختان آغاز میشود و تا پایان خردادماه ادامه دارد.
در اصطلاح محلی بوشهریها به این مرحله، عملیات شو یا شی آوردن (زیر آوردن) خوشه (پَنگ) هم گفته میشود و نخلداران باید خوشههای درختان را تُنُکسازی کنند تا هم شمار آنها متناسب با توان نخل باشد و هم برداشت محصول آسان شود.
براساس کتاب اخلاق ناصری اثر خواجه نصیرالدین طوسی، درخت خرما در چند ویژگی شبیه حیوانات و نزدیکترین نبات به انسان است که ازجمله آنها: حرارت غریزی در وجود او بیشتر باشد و در لقاح و گشن دادن و بار گرفتن و آنکه چون سرش ببرند یا آفتی به دلش رسد یا در آب غرقه شود، خشک شود هم شبیه است به برخی از حیوانات، اما خرما را از همه عجبتر، آن است که درختی باشد که از گشن هیچ درختی دیگر جز نخل بار نمیگیرد و این خاصیت نزدیک است به خاصیت الفت و عشق که در دیگر حیوانات و انسان است.
در اخبار نبوی (ص) آمده است که درخت خرما عمه نوع انسان است، آنجا که گفته: اکرموا عمتکم النخله فانها خلقت من بقیه طین آدم.
هدف از بیان شمهای از کتاب اخلاق ناصری در مورد خلقت موجودات و روایت از پیامبر گرامی اسلام (ص) در این گزارش، این است که درخت نخل نیز همانند انسانها اگرچه قوه تفکر و تعقل ندارد، برای تولید محصول خوب و باکیفیت نیاز به مراقبت، تغذیه مناسب و پرورش در مراحل مختلف زیست دارد.
* روزهای شلوغ نخلداران بوشهری
اینروزها که هوای بهاری مناطق جنوبی کشور رو به گرمای روزافزون گذاشته، باغداران بوشهری بهشدت سرگرم نخلستانهای خود هستند تا با آراستن شاخهها، پیراستن خوشهها و نوازش درختان، آنها را از ضایعاتی که باعث بروز آفات در تنه درخت میشود، بزدایند.
در عملیات کِنِه زدن قسمتی از کناره شاخه نخل بهمنظور قرار دادن و یا تکیه دادن خوشه به آن برداشته میشود تا سقوط نکند و درواقع تکیه دادن پَنگ نخل به شاخههای اطراف تا سنگینی نکند و نشکند.
برای کنه زدن در آغاز باید خوشههای نخل را که روی شاخهها و در میان خارهای آن قرار دارد، از بخش درونی تاج بیرون آورد؛ این کار مهارت خاصی میخواهد، زیرا باغبان باید خود را از قسمتی از پروند یا پرونگ (وسیلهای برای بالا رفتن از نخل) خارج کند و با دست به سوی خوشهای که در میان خارها و شاخهها جای گرفته است، حرکت کند؛ در این مرحله خطر سقوط فراوان است.
نخلداران با وسیلهای به نام «کِروک» که حدود یک متر طول دارد و قلابی آهنی در نوک آن نصب و در انتهای آن سوراخی تعبیه شده که طناب باریکی در آن قرار دارد، پنگ را به سوی خود میکشند و در شیاری که پیش از این در دم برگ ایجاد کردهاند، قرار میدهند که تا زمان منتهی به برداشت خرما، خوشه باید در آن بماند.
برخی از باغبانان با چرخاندن چند رُس یا شاخهای که میوه خرما به آن آویزان است به دور شیار ایجادشده، درواقع به استواری خوشه کمک میکنند.
هرس کردن شاخ و برگهای خشکیده و ضایعات نخل هم در این عملیات انجام میشود.
* آرایش خوشههای نخل لازم برای پیشگیری از آفتزدگی
به گفته کارشناس مرکز تحقیات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، یکی از مراحل اصلی باغبانی در نخلستانها آرایش خوشه است که بهمنظور تنظیم نسبت خوشه به برگ، آسانسازی برداشت محصول و دور کردن ضایعات زمینهساز بروز آفات از نخلستانها، هرساله باید انجام گیرد.
حسن کازرونی افزود: در آرایش خوشهها شاخههای اضافی جدا میشود و هر اصله نخل بهطور میانگین حدود 20 کیلوگرم ضایعات در طول سال دارد که بیشترین آنها مربوط به زمان آرایش خوشه است.
وی اضافه کرد: محصول نخل در چهار مرحله قابل خوردن است، نخستین مرحله، زمان حبابوک یا میوه کوچک و سبز خرما است که بلافاصله پس از تلقیح تشکیل میشود و در استان بوشهر به آن پهک میگویند، پس از آن خارک، رطب و خرما است.
کازرونی ادامه داد: محصولات نخل هم کالری بالایی دارند و انرژیبخش هستند، هم خواص درمانی دارند؛ زیرا آهن، انواع ویتامین، فسفر، کلسیم و دیگر مواد مورد نیاز بدن را دارند.
* ضرورت استفاده بیشتر از ضایعات نخل
این کارشناس با اشاره به اینکه برنامه گستردهای برای استفاده از ضایعات نخل در کشور صورت نگرفته است، اظهار کرد: چند برنامه و طرح درباره استفاده از ضایعات نخل در دستور کار قرار دارد، یکی تولید خوراک دام بود که توسعه نیافت. مورد دوم در زمینه تولید کودهای گیاهی یا کمپوست است که واحدهای کمی در استان بوشهر در این زمینه فعال هستند، اما بیشترین کاربرد ضایعات نخل در تولید صنایع چوب و امدیاف است.
کازرونی ادامه داد: به احتمال زیاد بخش خصوصی بهدلیل هزینههای بالای تبدیل و فرآوری یا سایر مسائل کمتر به این سمت رو آورده، اما یکی از مزیتهای سرمایهگذاری در استان بوشهر و کشور و از اولویتهای مهم است که اگر تمایل به سرمایهگذاری در این زمینه افزایش یابد، از طرف دولت همکاری انجام میگیرد.
کارشناس دیگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر نیز گفت: در عملیات پیرایش خوشهها بهازای هر 10 برگ سبز خرما، یک خوشه یا یکسوم از پایین خوشه را حذف میکنند که این اقدام علاوهبر بهبود کیفیت خرما، باعث باردهی سالانه درختان نیز میشود.
عباس پیراسته افزود: آرایش و تُنُک کردن خوشهها به افزایش دسترسی میوه به مواد غذایی، بهبود هوادهی بین خوشهها، جلوگیری از شکستن ساقه اصلی، سهولت برداشت محصول، کاهش سالآوری (تولید کم محصول در سالهای متوالی) و درنهایت افزایش کمیت و کیفیت محصول کمک شایانی میکند.
وی ادامه داد: آرایش و نگهداری خوشهها در نخلستانها یک عملیات متداول است که در آن خوشهها از بخش درونی تاج نخل خارج شده و به سمت بیرونروی برگها هدایت میشوند؛ این مرحله، مهمترین گام پس از گردهافشانی در نخیلات است که حدود 6 تا 8 هفته پس از گردهافشانی و زمانی که میوهها به حدود یکسوم وزن اصلی خود رسیدهاند، انجام میشود.
پیراسته گفت: زمان دقیق انجام این عملیات به شرایط آبوهوایی منطقه بستگی دارد؛ هرچه هوا زودتر گرم شود، این کار نیز زودتر انجام میگیرد. در زمان حاضر، کارگران مجرب در سطح نخیلات خوشههای نامنظم را مرتب کرده و روی برگها و دمبرگهای پایینی قرار میدهند تا از شکستن خوشهها بهدلیل سنگینی، جلوگیری شود.
این عملیات بهطور معمول در مناطق خرماخیز استان بوشهر از اواخر اردیبهشتماه تا پایان خردادماه انجام میشود.
در استان بوشهر بیش از 34 هزار هکتار نخلستان با 6 میلیون اصله نخل وجود دارد که سالانه 200 هزار تُن محصول تولید میکنند.
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.