نوبرانههای بازار میوه و ترهبار همدان به کام ازما بهتران
سپهرغرب، گروه اقتصادی- طاهره ترابی مهوش: رئیس اتحادیه خردهفروشان میوه و ترهبار همدان با اشاره به سازوکار قیمتگذاری در بازار میوه گفت: در ابتدای فصل برداشت بهدلیل کمبود عرضه، قیمتها بهطور طبیعی افزایش پیدا میکند. زمانی که یک محصول بهعنوان نوبرانه وارد بازار میشود، حجم عرضه آن بسیار محدود است، در حالی که تقاضای مصرفکنندگان بالاست و همین مسئله موجب رشد قیمتها میشود. درنتیجه بخش مهمی از گرانی نوبرانهها به کمبود محصول در ابتدای فصل و همچنین قیمتگذاری در میدان بار بازمیگردد.
با رسیدن فصل نوبرانهها، بازارهای همدان دوباره رنگ و بوی تازهای به خود گرفتهاند. بوی خوش میوههای فصل که در میان کوچههای بازار میپیچد، یادآور روزهایی است که چشیدن نخستین میوههای بهاری، شادی سادهای برای خانوادهها به همراه داشت. اما امسال این رنگینکمان میوهها در ویترین مغازهها با واقعیتی تلخ همراه شده است؛ واقعیتی به نام «قیمتهای نجومی» که اشتیاق مردم برای تجربه طعم بهار را به حسرتی برای بسیاری از خانوادهها تبدیل کرده است.
گشتی کوتاه در میوهفروشیهای شهر نشان میدهد نوبرانهها دیگر نماد سخاوت طبیعت نیستند، بلکه به کالاهایی لوکس تبدیل شدهاند. جایی که چشمها به درخشش قرمز گیلاسها خیره میشود، اما با شنیدن قیمت هر کیلو بین 400 تا 600 هزار تومان، لبخند از چهره خریداران محو میشود. گیلاسی که زمانی با شور و شوق در سبدهای کوچک چیده میشد، حالا برای بسیاری از خانوادهها به میوهای دستنیافتنی تبدیل شده است.
نگاهی به سایر ویترینها نیز وضعیت را روشنتر میکند؛ انگور با قیمت حدود 350 هزار تومان و زردآلو، هلو و شلیل با نرخهایی در حدود 300 هزار تومان عرضه میشوند. حتی میوههایی مانند انبه که از مناطق دیگر کشور یا خارج از کشور وارد بازار میشوند، با قیمتهایی نزدیک به 600 هزار تومان در بازار دیده میشوند؛ موضوعی که نشان میدهد موج گرانی، مرزی نمیشناسد.
در میان این شلوغی بازار، شاید تلخترین صحنه، نگاه خریدارانی است که با اشتیاق به تماشای میوهها میایستند، اما پس از پرسیدن قیمت، با دستهای خالی از مغازه خارج میشوند. پدرانی که میخواهند سهمی از طعم بهار را برای فرزندانشان بخرند، حالا با برچسبهایی روبهرو هستند که بیشتر برای تماشا به نظر میرسند تا خرید.
در واقع بازار میوه و ترهبار همواره یکی از بخشهای چالشبرانگیز سبد معیشتی خانوار بوده است و امسال نیز با آغاز فصل عرضه میوههای نوبرانه، موجی از گلایههای مردمی نسبت به قیمتهای بالای این محصولات در همدان شکل گرفته است.
در همین راستا، میثم مطهری مؤید، رئیس هیئتمدیره اتحادیه خردهفروشان میوه و ترهبار همدان و نیز یکی از غرفهداران پیشکسوت میدان ترهبار همدان در گفتوگویی تفصیلی به تشریح ابعاد مختلف فعالیت این صنف و دلایل نوسانات قیمت پرداختند که در ادامه میخوانید:
*قانون عرضه و تقاضا؛ متهم اصلی گرانی نوبرانهها
رئیس اتحادیه خردهفروشان میوه و ترهبار با اشاره به منطق حاکم بر بازار میوه گفت: دلیل اصلی گرانیهای اخیر را باید در نبود توازن میان عرضه و تقاضا جستجو کرد.
میثم مطهریمؤید با بیان اینکه کمبود کالا در ابتدای فصل برداشت، اصلیترین عامل افزایش قیمت است، اظهار کرد: زمانی که یک محصول بهعنوان محصول نوبرانه وارد بازار میشود، به دلیل حجم بسیار کم عرضه در برابر تقاضای بالای مصرفکنندگان، قیمتها بهطور طبیعی افزایش مییابد.
وی با تأکید بر اینکه این وضعیت دائمی نیست، خاطرنشان کرد: این یک رویه همیشگی در بازار است؛ بنابراین بهمحض اینکه برداشت انبوه آغاز شود و محصولات فراوان از باغها و مزارع به سمت بازار سرازیر شوند، قیمتها بهشدت کاهش یافته و به تعادل میرسد.
* تعیین قیمتها در میدان بار؛ خردهفروشان کجای معادله هستند؟
وی در پاسخ به انتقادات درباره بیانصافی برخی فروشندگان خرد در قیمتگذاری، تصریح کرد: قیمت نهایی میوه در مغازهها، مستقیماً تابع قیمت خرید از میدانبار است. خردهفروشان در تعیین قیمت پایه میوه نقشی ندارند و کالای خود را از میدان بار تأمین میکنند و بر اساس فاکتور خرید، تنها مجاز به اعمال سود قانونی هستند.
این مسئول در ادامه با تشریح جزئیات سود مصوب اعلام کرد: طبق ضوابط قانونی، خردهفروشان موظف هستند بین 20 تا 35 درصد سود بر روی قیمت خرید خود لحاظ کنند. این درصد سود، تمامی هزینههای جانبی ازجمله اجارهبها، مالیات، دستمزد کارگر و ضایعات میوه را پوشش میدهد و فراتر رفتن از این میزان، غیرقانونی است.
* تحلیل تفاوت قیمت در مغازههای همجوار
مطهریمؤید در واکنش به این پرسش متداول شهروندان که علت تفاوت قیمت یک نوع میوه در دو مغازه کنار هم چیست؟ توضیح داد: کیفیت میوه حرف نخست را در تعیین قیمت میزند. میوهها در میدانبار درجهبندی میشوند و هر درجه کیفی، قیمت مخصوص به خود را دارد.
وی همچنین به تأثیر زمان خرید اشاره کرد و گفت: ساعات فعالیت میدان بار از هشت شب تا هشت صبح است و در این بازه زمانی، قیمتها مدام در حال تغییر و نوسان است. علاوه بر این، میزان خرید نیز در قیمت نهایی تأثیرگذار است؛ برای مثال، کسی که بهصورت عمده و در حجم بالا خرید میکند، قطعاً قیمت کمتری نسبت به کسی که تنها یک جعبه خریداری کرده، پرداخت میکند. همین تفاوتها در زمان خرید و حجم بار، خود را بهصورت اختلاف قیمت در ویترین مغازهها نشان میدهد.
*وضعیت نظارت و تعداد فعالان صنف در همدان
وی با اشاره به وضعیت صنفی خردهفروشان در همدان اعلام کرد: در حال حاضر حدود 850 واحد مجاز در این حوزه فعالیت میکنند.
این مسئول با تأکید بر ضرورت نظارت مستمر بر این واحدها اظهار کرد: سیستمهای نظارتی بر صدور فاکتور و رعایت حاشیه سود قانونی حساسیت زیادی دارند؛ از این رو، اتحادیه نیز این موضوع را با دقت بسیار بالا دنبال میکند.
مطهریموید با بیان اینکه افزایش قیمتها در میدان بار مستقیماً بر قدرت خرید مردم و حتی سود نهایی خردهفروش اثر منفی میگذارد، افزود: برای خردهفروش فرقی نمیکند که میوه را گران بخرد یا ارزان؛ زیرا او در هر صورت همان سود 35 درصدی خود را لحاظ میکند.
وی ادامه داد: واقعیت این است که وقتی قیمت میوه گران باشد، حجم فروش کاهش مییابد و ضایعات بار برای مغازهدار بیشتر میشود؛ به همین دلیل، ما خودمان از ارزان شدن میوه استقبال میکنیم.
*چشمانداز بازار و راهکارها
رئیس هیئتمدیره اتحادیه خردهفروشان میوه و ترهبار همدان گفت: راهکار اصلی کنترل قیمتها، مدیریت درست زنجیره تأمین از مزرعه تا سفره مردم و تقویت نظارت در مبادی توزیع عمده، یعنی میدان بار، است.
مطهریمؤید با اشاره به اینکه با رسیدن به اوج برداشت محصولات فصلی، فشار اقتصادی بر خانوادهها کمتر میشود، از شهروندان خواست با خرید از واحدهای دارای پروانه کسب و درخواست فاکتور، به بهتر شدن روند نظارت بر بازار کمک کنند.
وی تأکید کرد: اتحادیه با هرگونه گرانفروشی خارج از عرف و سود قانونی برخورد میکند؛ اما در حال حاضر، علت اصلی قیمتهای بالا کمبود عرضه محصولات نوبرانه در سطح کشور است و این موضوع ارتباطی با بدنه خردهفروشی ندارد.
در ادامه، یکی از غرفهداران پیشکسوت میدان ترهبار همدان با اشاره به ارتباط مستقیم فرسودگی زیرساختهای میدان بار با افزایش قیمت میوهها، بهویژه محصولات نوبرانه، گفت: محدود بودن فضای فعلی میدان، مانع ورود حجم بالای محصولات به شهر میشود.
وی تصریح کرد: وقتی فضای کافی برای استقرار بار وجود نداشته باشد، طبیعی است که میزان میوه واردشده به شهر کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، بهدلیل کمبود عرضه، رقابت میان فروشندگان کمتر میشود و همین موضوع باعث میشود غرفهداران محصولات را با قیمت بالاتری عرضه کنند.
*تأثیر نبود زیرساخت بر قیمت مصرفکننده
این فعال پیشکسوت ادامه داد: اگر میدان بار گسترش پیدا کند، تعداد غرفهها افزایش یابد و روند حملونقل و ترابری تسهیل شود، میوه از نقاط مختلف کشور با حجم بیشتری وارد شهر خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: ورود حجم بالای محصولات، رقابت سالمتری در بازار ایجاد میکند و در نهایت باعث کاهش قیمتها میشود تا میوه با نرخ مناسبتری به دست مصرفکننده برسد.
*ضایعات محصول؛ عاملی دیگر در گرانی
وی همچنین با اشاره به مشکلات لجستیکی میدان فعلی بیان کرد: علاوه بر کمبود عرضه، بخشی از محصولات بهدلیل نبود امکانات مناسب نگهداری و فضای استاندارد، هنگام حمل یا تخلیه از بین میروند. این ضایعات در نهایت به هزینه نهایی محصول اضافه میشود و باعث افزایش قیمت میوه برای مردم خواهد شد.
این غرفهدار میدان ترهبار همدان در پایان تأکید کرد: تنها راه تعدیل قیمتها و ساماندهی بازار میوه و ترهبار شهر، خروج از این فضای محدود و انتقال به میدانی مدرن و گسترده است؛ میدانی که بتواند ظرفیتهای تجاری همدان را بهطور کامل پوشش دهد.
معالوصف با توجه به آنچه گفته شد، بهنظر میرسد راهکار برونرفت از شرایط فعلی بازار میوه و ترهبار، علاوه بر رعایت انصاف از سوی خردهفروشان این صنف، تسریع در روند احداث میدان بار جدید باشد. زیرا چنانکه گفته شد بخش قابل توجهی از گرانیهای تحمیلشده به مصرفکنندگان ناشی از کمبود بار و نبود امکان جذب حجم بیشتری از میوه و ترهبار است؛ موضوعی که ریشه در محدودیت فضای میدان فعلی دارد. بنابراین انتظار میرود در کنار تشدید نظارت بر قیمتگذاریها، زیرساختهای لازم برای تأمین و عرضه کافی میوه و ترهبار نیز هرچه سریعتر فراهم شود.
