حسین کنعانی‌مقدم با اشاره به نقش تحول‌آفرین اعتماد رهبر شهید به نیروهای جوان و دانشمندان، این رویکرد راهبردی را کلید اصلی رشد و تعالی کشور در حوزه‌های پیشرفته دانست و گفت: جایگاه امروز ایران در عرصه‌هایی چون نانو، بیوتکنولوژی، انرژی اتمی و صنایع موشکی و هوافضا، مدیون اعتماد بی‌چون‌وچرای ایشان به نخبگان جوان است. مدیریت بحران، اعتماد به جوانان و عبور از مرزهای جناحی؛ این‌ها برای رهبر شهید، تنها شعار نبودند، بلکه ضرب‌آهنگ عملی در مسیر هدایت کشور بودند. ایشان با تکیه بر «تقوای سیاسی» و رویکرد «حل مسئله»، به ما آموختند که قدرت واقعی در تواضع است و مدیریت برتر، در دقت به جزئیات و توجه به مردم. از غبارآلودترین اتاق‌های جنگ در دفاع مقدس تا آسمان‌های پیشرفته موشکی و هوافضای امروز، روایت زندگی ایشان و داستان اعتماد به توانمندی‌های خاک ایران و ایستادگی در برابر هرگونه خودکامگی است. حسین کنعانی‌مقدم، فعال سیاسی و از فرماندهان باسابقه دوران دفاع مقدس، در گفت‌وگویی جامع، پرده از ابعاد شخصیتی و الگوهای حکمرانی رهبر شهید برمی‌دارد تا سیمای واقعی این مسیر هدایت را به تصویر بکشد. در ادامه متن این مصاحبه را می‌خوانید: * تجلی تام فضایل حضرت امام (ره) در وجود رهبر شهید این فعال سیاسی در ابتدای گفت‌وگو با ادای احترام به مقام والای شهیدان، به تبیین ویژگی‌های اخلاقی و شخصیتی رهبر شهید پرداخت و اظهار کرد: امام و رهبر شهید ما حضرت آیت الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، چکیده و خلاصه تمام فضایل و خصوصیاتی بودند که در وجود معمار کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی (ره) تجلی داشت. درواقع، می‌توان گفت تمامی حسنات و ویژگی‌های برجسته امام راحل، در وجود امام و رهبر شهید ما یک‌جا به منصه‌ ظهور و بروز رسید و ایشان در مقام عمل، این اصول را محقق کردند. حسین کنعانی‌مقدم با تأکید بر ابعاد وسیع شخصیتی ایشان، افزود: ما با یک شخصیت جامع‌الاطراف و چندبُعدی مواجه هستیم که نه‌تنها در یک حوزه، بلکه در تمامی زمینه‌ها صاحب‌نظر و اثرگذار بودند. ایشان صرفاً به‌عنوان رهبر یک جامعه در ابعاد سنتی تلقی نمی‌شدند، بلکه مدل نوینی از حکمرانی را بر پایه اصول امام امت در کشور، پایه‌گذاری و نهادینه کردند. کنعانی‌مقدم در ادامه تحلیل خود به تفاوت‌های بنیادین مدل حکمرانی رهبر شهید با الگوهای رایج غربی پرداخت و تصریح کرد: امروز در مباحث نظری و عملی حکمرانی در سطح جهان، مدل‌های دموکراسی بر پایه نظریه «دولت-ملت» تعریف و ارائه می‌شوند. این درحالی است که رهبر شهید ما، مدل حکمرانی خود را براساس الگوی مقتدای خویش، حضرت علی (علیه‌السلام) و آموزه‌های اصیل قرآن کریم طراحی و در عمل پیاده‌سازی کردند. وی با اشاره به کارآمدی این الگو در عرصه میدانی، خاطرنشان کرد: تجربه عینی نشان می‌دهد که این مدل کاملاً پاسخگوی نیازهای جامعه اسلامی بوده است. امروز اگر شاهد شکل‌گیری جبهه مقاومت در منطقه هستیم و می‌بینیم که وحدت، همبستگی، انسجام و پیوستگی بی‌نظیری در جهان اسلام پدید آمده، همگی حاصل عملیاتی شدن همین الگو بوده؛ دستاوردی بزرگ که نه‌تنها ایران، بلکه سراسر جهان اسلام را تحت تأثیر قرار داده است. * امام‌المقاومه؛ تبلور عینی شعار «هیهات منا الذله» در عصر حاضر این فعال سیاسی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، شاخصه اصلی و کلیدی سیره عملی رهبر شهید را مقاومت عاشورایی خواند و گفت: یکی از شاخصه‌های برجسته ایشان که باید به‌عنوان یک الگو مطرح شود، جایگاهشان به‌مثابه «امام‌المقاومه» است. ایشان درس ایستادگی و مقاومت را در مکتب امام راحل آموخته بودند و این اسلوب را در تمام صحنه‌ها و عرصه‌های سیاسی، نظامی، فرهنگی، اجتماعی، نظام بین‌الملل، روابط خارجی و مسائل داخلی، به‌کار گرفتند. وی افزود: پایه و اساس این ایستادگی، برخاسته از فرهنگ عاشورایی امام حسین (ع) و شعار جاودان هیهات منا الذله بود که توسط رهبر شهید کاملاً عملیاتی و اجرایی شد. اگر در گذشته سخن گفتن از استقامت، پایداری و شهادت اباعبدالله‌الحسین (ع) و همراهی خانواده ایشان در مسیر شهادت برای ما عمدتاً جنبه منبری، روضه‌ای و تاریخی داشت، امروز ما این الگوی بی‌بدیل را به‌صورت عینی و عملی در سیره رهبر شهیدمان، مشاهده کردیم. * الگویی ماندگار و ابدی در تاریخ مبارزات حق‌طلبانه کنعانی‌مقدم با تأکید بر ماندگاری راه و منش رهبر شهید، خاطرنشان کرد: ایشان در عمل نشان دادند که چگونه می‌توان در برابر ظلم ایستادگی کرد، مقاومت ورزید و در نهایت همراه با خانواده خویش به فیض شهادت نائل آمد. این الگوها و اسوه‌ها به این دلیل در تاریخ ماندگار و ابدی خواهند شد که شخص اول مبارزه، آنچه را که شعار می‌داد، در عمل محقق و با خون خود امضا کرد. بی‌شک، خصلت استقامت، مقاومت و پایداری، شاخصه اصلی امام مقاومت و میراث همیشگی ایشان برای امت اسلامی است. این فعال سیاسی در ادامه تشریح ابعاد شخصیتی رهبر شهید انقلاب، با بازخوانی خاطره‌ای از «اتاق جنگ دزفول» و تحلیل رویکرد ایشان در بزنگاه‌های سیاسی، بر شاخصه‌های «اعتماد به جوانان» و «تقوای سیاسی فراحزبی» به‌عنوان ارکان حکمرانی رهبر شهید، تأکید کرد. وی با بازگشت به دوران دفاع مقدس و شناختی که از نزدیک نسبت به منش مدیریتی رهبر شهید داشته است، روایت کرد: خاطره‌ای روشن از دوران جنگ دارم که در اتاق جنگ دزفول رقم خورد؛ در آن جلسه شخصیت‌هایی نظیر شهیدفلاحی، شهید حسن باقری، شهید داود کریمی، بنی‌صدر و بنده حضور داشتیم. زمانی که طرح‌های آینده جنگ مطرح شد، مانند محاصره آبادان و سوسنگرد. این فعال سیاسی افزود: در آن فضا وقتی شروع به توضیح چگونگی انجام عملیات کردم، بنی‌صدر با نگاهی شکاک پرسید که سربازی رفته‌ای که این حرف‌ها را می‌زنی؟ و من در پاسخ، تجربیات چریکی خود در افغانستان و عراق را شرح دادم. بعد از جلسه شهید حسن باقری نیز صحبت کردند. این فرمانده باسابقه دوران دفاع مقدس عنوان کرد: وقتی بنی‌صدر دستور داد فرماندهان جلسه را ترک کنند تا تصمیم‌گیری انجام شود، رهبر شهید که در آن مقطع نماینده حضرت امام در نیروهای مسلح بودند، با نهیبی قاطع به بنی‌صدر تذکر دادند که یعنی چه؟ این‌ها فرماندهان هستند و کار عملیاتی قرار است انجام شود؛ کسی که در خط مقدم می‌جنگد، باید در تصمیم‌گیری حضور داشته باشد. ایشان عملاً بنی‌صدر را در شرایطی قرار دادند که چاره‌ای جز پذیرش حضور فرماندهان نداشت. کنعانی‌مقدم ادامه داد: البته پس از آن بنی‌صدر برخلاف نظر کارشناسی، دست به عملیات شکست‌خورده برای رفع محاصره آبادان زد که متأسفانه منجر به آسیب جدی دیدن نیروهای مسلح و زرهی ما شد؛ اما بعدها و پس از برکناری بنی‌صدر، همان گروه جوان موفق شد با اجرای عملیات فرمانده کل قوا، محاصره آبادان را بشکند. اعتماد ایشان به جوانان 21 ساله در کنار فرماندهان بزرگ همچون شهیدفلاحی، ورق جنگ را تغییر و کشور را نجات داد. * استمرار روحیه «مردم‌محوری» در حکمرانی و جبهه مقاومت این فرمانده دفاع مقدس با اشاره به تداوم این نگاه در دوران ریاست‌جمهوری و رهبری ایشان، تأکید کرد: آن نگاه راهبردی به جوانان، بسیج و سپاه، در تمام مقاطع ریاست‌جمهوری ایشان جاری بود. امنیت و اقتصاد را «مردم‌پایه» می‌دانستند؛ همیشه در کنار مردم بودند و برای مردم کار می‌کردند. وی خاطرنشان کرد: این روحیه در زمان رهبری ایشان نیز در رابطه با جبهه مقاومت، استمرار یافت. ایشان با اعتقاد به اینکه در مقابل ظلم نباید سر خم کرد و باید به قدرت الهی و مردمی متکی بود، توانستند جبهه مقاومتی با وسعت بسیار بزرگ ایجاد کنند که دشمن تاکنون نتوانسته در برابر آن خواب راحتی داشته باشد. کنعانی‌مقدم در بخش دیگر تحلیل خود، به شاخصه «تقوای سیاسی» رهبر شهید پرداخت و گفت: ایشان در مقاطع مختلف، به‌ویژه در زمان انتخابات، چتر رهبری خود را بسیار فراتر از احزاب و گروه‌های سیاسی باز می‌کردند و با نگاهی پدرانه به مسائل می‌نگریستند. رهبر شهید ما اصول را رعایت می‌کردند؛ با وجود اینکه ایشان خود دبیرکل حزب جمهوری اسلامی بودند و به کار ساختاری اعتقاد راسخ داشتند، اما هرگز اجازه ندادند رهبری در چارچوب جناح‌بندی‌های سیاسی محدود شود و به نفع هیچ‌کدام عمل نکردند. وی خاطرنشان کرد: این همان تقوای سیاسی است؛ رعایت حدود الهی در تصمیم‌گیری‌های کلان سیاسی. ما این شاخصه را در مدیریت بحران‌های بزرگی مانند فتنه 88، حوادث دی‌ماه سال 98 و دیگر مواردی که پیش آمد، به‌عینه مشاهده کردیم. ایشان با تدبیر و شجاعت، کشور را از بحران‌هایی که سرویس‌های جاسوسی آمریکا و صهیونیست‌ها طراحی کرده بودند، عبور دادند. کنعانی‌مقدم تصریح کرد: قضاوت‌های ایشان در تمامی مسائل عالمانه، حکیمانه و منصفانه بود. همین تقوا باعث می‌شد که تمامی جناح‌های سیاسی با هر تفکر و اندیشه‌ای، رهبر شهید را «فصل‌الخطاب» مسائل سیاسی کشور بدانند و به عدالت و درایت ایشان اعتماد کامل داشته باشند. * صبر راهبردی در برابر سنگ‌اندازی‌ها این فرمانده دفاع مقدس با اشاره به سعه‌ صدر رهبر شهید در دوران ریاست‌جمهوری، گفت: در دوران ریاست‌جمهوری با وجود اینکه موضوع نخست‌وزیری بر ایشان تحمیل شده بود و میرحسین موسوی در مسائل مختلف ساز مخالف می‌زد و اعمال نظر می‌کرد، رهبر شهید با تکیه بر ساختارسازی و حضور میدانی، بر مشکلات فائق می‌آمدند. وی افزود: سفرهای استانی ایشان در آن دوران، صرفاً تشریفاتی نبودند، بلکه حضوری برای باز کردن گره‌های اجرایی با کمک مردم بودند؛ این نگاه به مردم، همواره اولویت اصلی ایشان بود. * ایستادن پای آرمان‌ها کنعانی‌مقدم با بیان خاطره‌ای از آن دوران، تواضع و درعین‌حال پیگیری ایشان را این‌گونه روایت کرد: یک‌بار به همراه آقای محسن رضایی و چند تن از فرماندهان سپاه، برای جلسه‌ای به نهاد ریاست‌جمهوری رفتیم؛ خودروی ما یک پیکان معمولی بود و اسکورت هم نداشتیم. وی ادامه داد: دژبانی ما را متوقف کرد و با وجود معرفی، گفت که باید هماهنگ شود؛ فرآیندی که یک ربع طول کشید. وقتی وارد حیاط شدیم، دیدیم ایشان روی پله‌ها منتظر ما ایستاده‌اند. با نگرانی پرسیدند «همیشه کارتان همین‌طور است؟» و وقتی داستان دژبانی را گفتیم، با تأثر فرمودند «پس ببینید ما چه می‌کشیم از دست شما»! این فرمانده دفاع مقدس خاطرنشان کرد: پس از آن در جلسه ایشان با خوش‌رویی تمام، موانع توسعه صنایع نظامی را بررسی کردند. نخستین جلسه افتتاح کارخانه‌‌های ساخت خمپاره‌های حدید با حضور شهیدمحلاتی، ظهیرنژاد و سایر فرماندهان، با دقتِ علمی ایشان همراه بود؛ جلسه‌ای که عملاً نقطه آغازین صنایع موشکی سپاه شد؛ ایشان هیچ مانعی را برای توسعه فناوری قبول نمی‌کردند و همواره دستور به حل مشکل می‌دادند. کنعانی‌مقدم با اشاره به بازدیدهای راهبردی رهبر شهید از مراکز حساس دفاعی در اواخر جنگ، افزود: ایشان با حضور در «باغ شیان» که در آن مقطع یعنی پایان جنگ مرکز اصلی فعالیت‌های موشکی ما بود، تدابیری اندیشیدند که درواقع شالوده و پایه اصلی حرکتی شد که «شهید والامقام تهرانی‎‌مقدم»، پدر موشکی ایران، توانست با تکیه بر آن، کشور را به جایگاهی از بازدارندگی موشکی و پهپادی برساند که امروز در برابر دشمنان، به‌ویژه رژیم صهیونیستی و حامیانش، مقتدرانه ایستادگی می‌کنیم. وی در ادامه گفت: علاوه‌بر نگاه راهبردی، ایشان به نظم و انضباط اهمیت فوق‌العاده‌ای می‌دادند. در سیره عملی رهبر، «وقت‌شناسی» یک اصل اخلاقی و اداری بود؛ همواره دوست داشتند اطرافیانشان نیز بر همین مدار، منظم و متعهد به زمان کار کنند. * نظم و انضباط این فرمانده باسابقه دوران دفاع مقدس با تأکید بر اینکه وقت‌شناسی یکی از ارکان اصلی مدیریت ایشان بود، اظهار کرد: رهبر در تمام ارکان کشور و وزارتخانه‌ها به نظم اعتقاد راسخ داشتند. سیاست‌گذاری‌های کلان زندگی کشور در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، همگی در مجمع تشخیص مصلحت نظام به‌صورت کار گروهی و مشورتی به تصویب می‌رسید که حاصل همین انضباط فکری بود؛ مانند اصل 44 و سیاست‌های کلان سیاست خارجی و دفاعی. وی افزود: در قامت فرمانده کل قوا، ایشان روی گردش‌ کارهای ستادی بسیار دقیق بودند. زمانی که بنده مسئولیت رئیس ستاد فرماندهی نصر بودم، گردش‌ کارهایی که خدمت ایشان ارسال می‌شد، با دقت تمام بررسی می‌شد و از نظرات مشاوران استفاده می‌کردند. حتی روی ادبیاتِ گزارش‌ها وسواس خاصی داشتند؛ به یاد دارم در یک گردش‌ کار که نوشته بودم «عدم امکان این کار»، ایشان با ظرافت و دقت علمی روی آن خط کشیده و تصحیح کرده بودند «بنویسید فقدان، عدم عربی است». این دقتِ ادبی و علمی، نشان از تسلط ایشان بر ابعاد مختلف امور داشت. * اعتماد به جوانان؛ کلید دستیابی به قله‌های فناوری نوین این فرمانده دوران دفاع مقدس با اشاره به نقش تحول‌آفرین اعتمادِ ایشان به جوانان، گفت: این اعتماد راهبردی به جوانان و دانشمندان باعث توسعه و رشد و تعالی کشور شده است. امروز اگر در حوزه‌های نانو، بیوتکنولوژی، سلول‌های بنیادین، سیستم‌های موشکی و هوافضا، فناوری‌های لیزری و انرژی اتمی به چنین جایگاهی دست یافته‌ایم، مرهون همان اعتماد بی‌چون‌وچرایی است که ایشان به نیروهای جوان و نخبه داشتند؛ بدون این اعتماد، قطعاً ما به این جایگاه رفیع نمی‌رسیدیم. * حلِ مسئله، شاخصه برتر در مدیریت بحران کنعانی‌مقدم در ادامه عنوان کرد: یکی از مهم‌ترین خصلت‌های ایشان، نحوه مواجهه با مشکلات و حوادث بود. متأسفانه بعضی از مدیران و مسئولان ما فقط به دنبال «عبور» از بحران هستند، اما رهبر شهید ما عبور از بحران را کفایت نمی‌دانستند؛ بلکه ایشان «مدیریت بحران» و «حل مسئله» را سرلوحه قرار داده بودند. وی در پایان سخنانش تصریح کرد: ایشان نه‌تنها بحران‌ها را مدیریت می‌کردند، بلکه به دنبال حل ریشه‌ای مسئله بودند و این سبک مدیریتی را به دیگران نیز می‌آموختند. این خصلتِ «حل مسئله»، یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های حکمرانی ایشان بود که رهبر را از بسیاری از هم‌عصران خود متمایز می‌کرد.

شهره کرمی