دبیر اجرایی کنگره ملی هشت هزار شهید استان همدان با بیان اینکه شهیدهمدانی بیش از یک فرمانده نظامی علمدار سنگرهای فرهنگی و اجتماعی بود، گفت: شهیدهمدانی آبروی خود را برای مردم گرو گذاشت و با ثبت یک کارنامه بی‌بدیل، معمار نخستین و بی‌رقیب‌ترین موزه دفاع مقدس کشور در همدان شد؛ الگوی «کانون‌های بسیج» و «مجمع پیشکسوتان» را از این دیار به سراسر ایران صادر کرد و با پایه‌گذاری صندوق قرض‌الحسنه «عدل اسلامی»، جهاد را تا بطن گره‌گشایی از معیشت و فرهنگ مردم، امتداد داد.
در سپهر حماسه‌های ایران، کمتر شخصیتی را می‌توان یافت که هم‌تراز با صلابت کوه الوند، در میدان‌های نبرد ناهموارِ سوریه و تهران، لرزه بر اندام دشمن اندازد و درعین‌حال، در کُنج عزلت دل‌ها، چنان متواضع و بی‌تکلف باشد که گویی رهگذری ساده است. سردار سرلشکر شهید «حاج‌حسین همدانی»، فراتر از یک فرمانده‌ نظامی، معمار دغدغه‌های فرهنگی و اجتماعی دیار دارالمؤمنین بود؛ مردی که وقتی اسلحه را بر زمین می‌گذاشت، نه برای استراحت، بلکه برای سنگربندی در عرصه‌ فرهنگ، ورزش، اقتصاد مردمی و ثبت تاریخ شفاهی جنگ، قلم به دست می‌گرفت.
او برای رزمندگان، پدری دلسوز بود؛ برای محرومان، صندوق‌های قرض‌الحسنه بنا می‌کرد و برای حفظِ ارزش‌های دفاع مقدس، سنگ‌بنای بنیاد حفظ آثار و باغ‌موزه دفاع مقدس را در همدان گذاشت. حسین همدانی که به تعبیر هم‌رزمانش «عاش سعیداً و مات سعیداً» بود، حتی در اوج مسئولیت‌های کلان، در جلسات ساده‌ بسیجیان حاضر می‌شد و تکلف مقام را به کناری می‌نهاد.
امروز، شناخت این اسطوره‌ بی‌ادعا که سال‌ها بار انقلاب را بر دوش کشید، نه‌تنها یک ضرورت تاریخی، بلکه یک نیاز اجتماعی برای الگوسازی مدیران تراز انقلاب است. برای واکاوی این میراث ماندگار و ابعادِ ناگفته‌ای از زندگی این سردار خستگی‌ناپذیر، درنگی کرده‌ایم بر آنچه یاران دیرینش در حافظه‌ تاریخ ثبت کرده‌اند.
با توجه به اهمیت موضوع، در این خصوص با سردار مهدی فرجی، دبیر اجرایی کنگره ملی هشت هزار شهید استان همدان و از هم‌رزمان دیرین سردار سرلشکر شهید حاج‌حسین همدانی، گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:
دبیر اجرایی کنگره ملی هشت هزار شهید استان همدان با اشاره به پیشینه آشنایی خود با حاج‌حسین همدانی، اظهار کرد: آغاز آشنایی من با شهیدهمدانی به نخستین روزم به‌عنوان پاسدار رسمی در ایام عید سال 1359 بازمی‌گردد؛ البته من از اواخر سال 1358 به‌عنوان نیروی ذخیره در سپاه همدان فعالیت داشتم، اما از اوایل سال 59 رسماً معرفی شدم و به‌عنوان نیروی او و رابط میان سپاه همدان و تهران، کار را آغاز کردیم.
سردار مهدی فرجی افزود: شهیدهمدانی حتی پیش از آغاز رسمی جنگ تحمیلی نیز مسئولیت‌های متعددی را برعهده داشت؛ او به‌واقع از بنیان‌گذاران سپاه پاسداران در استان همدان و مناطق بحرانی کردستان بود و نقشی بی‌بدیل و محوری در سازمان‌دهی نیروهای انقلابی در غرب کشور ایفا کرد.
* رصد تحرکات بعثی‌ها پیش از 31 شهریور و دفاع جانانه در دروازه سرپل‌ ذهاب
دبیر کنگره ملی هشت هزار شهید استان همدان با تأکید بر هوشیاری اطلاعاتی شهیدهمدانی پیش از شروع جنگ، گفت: پیش از آنکه تجاوز همه‌جانبه رژیم بعث آغاز شود، شهیدهمدانی در مناطق مرزی غرب کشور حضور میدانی و مستمر داشت؛ او به همراه چهره‌های شاخصی همچون حاج‌آقا مختاران، حاج‌آقا نیکو‌منظر و آقای نوروزی، متوجه تحرکات ارتش عراق در نوار مرزی شده بود و این خطرات را مکرراً به مسئولان وقت گزارش می‌داد.
سردار فرجی با تشریح حماسه روزهای نخست نبرد، تصریح کرد: در روز سوم جنگ تحمیلی، در شرایطی که دشمن با سرعت و به‌صورت بسیار جدی درحال پیشروی برای اشغال سرپل‌ ذهاب بود، شهیدهمدانی به همراه گروهی از رزمندگان دلاور همدان در ورودی منطقه مستقر شدند.
وی ادامه داد: شهیدهمدانی و یارانش با درایت و فرماندهی دقیق، نخستین سد دفاعی و مانع محکم را پیش روی ارتش متجاوز بعثی ایجاد کردند و مانع از سقوط قطعی سرپل‌ ذهاب شدند؛ اقدامی تاریخی و راهبردی که یکی از بزرگ‌ترین افتخارات دوران دفاع مقدس به‌شمار می‌رود.
* از تشکیل لشکر 27 تا حماسه فتح‌المبین
این فرمانده دوران دفاع مقدس با اشاره به ورود سپاه به فاز سازماندهی یگان‌های بزرگ رزمی، خاطرنشان کرد: هنگامی که تصمیم گرفته شد سپاه پاسداران تیپ‌های سازمان‌یافته برای عملیات‌ گسترده تشکیل دهد، شهیدهمدانی در کنار شهید محمود شهبازی نقشی محوری ایفا کردند. شهیدهمدانی پیوند و علقه روحی عمیقی با شهیدشهبازی که فرماندهی سپاه را برعهده داشت، برقرار کرده بود. حضور این دو فرمانده برجسته همدان با شهید حاج‌احمد متوسلیان و شهید حاج‌ابراهیم همت، موجب تأسیس تیپ محمد رسول‌الله (ص) (لشکر تهران کنونی) بود.
وی ادامه داد: شهیدهمدانی در تیپ حضرت رسول (ص) به‌عنوان یکی از ارکان و فرماندهان محوری عملیات عظیم فتح‌المبین حضور یافت و رشادت‌های فوق‌العاده‌ای از خود نشان داد که منجر به پیروزی چشمگیر رزمندگان اسلام شد؛ هرچند در همین عملیات خود او نیز مجروح شد.
* نقش پنهان‌مانده در آزادسازی خرمشهر
هم‌رزم شهیدهمدانی با اشاره به نقش این سردار در عملیات الی بیت‌المقدس، تأکید کرد: نقش تعیین‌کننده شهیدهمدانی در آزادسازی خرمشهر بر اهل فن پوشیده نیست، هرچند به‌دلیل تواضع و روحیات خاص خودش، کمتر بازگو شده است.
وی افزود: او در محور شناسایی و اطلاعات عملیات خرمشهر زحمات فوق‌العاده طاقت‌فرسایی کشید. در مراحل دوم و سوم عملیات، شهیدهمدانی به‌شدت از ناحیه پا مجروح شد، اما با وجود درد و جراحت سنگین، صحنه را ترک نکرد و تا آخرین لحظات در کنار شهیدشهبازی در خط مقدم ماند.
سردار فرجی با یادآوری لحظات شهادت فرمانده سپاه همدان، یادآور شد: با شهادت مظلومانه شهید محمود شهبازی در دوم خردادماه سال 1361، شهیدهمدانی به‌شدت بی‌قرار و منقلب شد؛ چراکه یکی از صمیمی‌ترین یاران، بهترین دوستان و برترین فرماندهان خود را از دست داده بود.
* پایه‌گذاری تیپ 32 انصارالحسین (ع)
دبیر کنگره هشت هزار شهید استان همدان پیرامون نحوه تشکیل یگان مستقل همدان اظهار کرد: پس از عملیات آزادسازی خرمشهر و سپس عملیات رمضان که شهیدهمدانی بازهم از بزرگان آن عملیات بود، فرماندهی کل سپاه به او اعلام کرد که ظرفیت تشکیل یک تیپ و یگان مستقل برای استان همدان وجود دارد. بر همین اساس، شهیدهمدانی با اتکا به تجربیات گذشته، پایه بنیان‌گذاری «تیپ 32 انصارالحسین (ع)» را گذاشت.
وی افزود: تیپ 32 انصارالحسین (ع) به یکی از برترین، کارآمدترین و آبرومندترین یگان‌های خط‌شکن سپاه بدل شد که در بزنگاه‌های سخت پای آبروی نظام ایستاد. این یگان با فرماندهی مستقیم شهیدهمدانی در عملیات‌ سختی چون والفجر دو و والفجر پنج، بدون کوچک‌ترین کاستی و کوتاهی، مأموریت‌های خود را با موفقیت صددرصدی به پایان رساند؛ به‌طوری که در تاریخ جنگ، عملکرد محورِ تحت امر انصارالحسین (ع) به‌عنوان یک نقطه درخشان و کاملاً پیروزمند، ثبت شده است.
* مکتب جوان‌گرایی، کادرسازی و تربیت فرماندهان 18 تا 23 ساله
سردار فرجی در بخش مهمی از سخنان خود ویژگی بارز مدیریتی شهیدهمدانی را «فرمانده‌پروری و اعتماد به نسل جوان» برشمرد و گفت: حاج‌حسین اعتقاد عمیق و قلبی به جوان‌گرایی داشت؛ او بود که نخبگان کم‌نظیری چون شهید علی چیت‌سازیان و شهید سیدحسین سماوات را کشف کرد و به آنان میدان داد. اگر به ترکیب سنی فرمانده‌گردان‌ها، مسئولان اطلاعات و مسئولان عملیات ما در سال‌های 61 تا 63 نگاه کنید، می‌بینید که میانگین سنی همه آن‌ها بین 18 تا 23 سال بود.
وی اضافه کرد: شهیدهمدانی همان‌گونه که به نگاه بلند حضرت امام (ره) در اعتماد به فرماندهان باور داشت، می‌گفت ما نیز باید در استان به جوانان خودمان اعتماد کامل داشته باشیم. ایشان حساس‌ترین و خطرناک‌ترین رده یک یگان نظامی یعنی واحد اطلاعات و شناسایی را به جوانی چون شهیدچیت‌سازیان سپرد.
هم‌رزم شهیدهمدانی خاطرنشان کرد: مکتب شهیدهمدانی از روز تأسیس سپاه، مکتب کادرسازی برای آینده نظام و انقلاب بود. بسیاری از مسئولان لشکری و کشوری امروز، روزگاری شاگردان این شهید بوده‌اند و خود را وام‌دار تربیت شهیدهمدانی و سردار شادمانی می‌دانند.
سردار فرجی با اشاره به تعامل استراتژیک فرماندهان شاخص همدان، گفت: یکی از مقاطع فراموش‌نشدنی دفاع مقدس، هم‌افزایی بی‌نظیر میان شهیدهمدانی و سردار شادمانی بود؛ این دو بزرگوار جبهه غرب را میان خود تقسیم کردند؛ به‌طوری که مدیریت محور ایلام، مهران و به‌ویژه ارتفاعات پاوه برعهده سردار شادمانی قرار گرفت و مسئولیت جبهه میانی را شهیدهمدانی عهده‌دار شد.
وی تأکید کرد: این هم‌افزایی، درخشان‌ترین کارنامه دفاع مقدس را در منطقه غرب و به‌ویژه برای تاریخ پُرافتخار استان همدان رقم زد. بی‌تردید سردار سرلشکر شهید حسین همدانی جزء شاخص‌ترین، اثرگذارترین و فراموش‌نشدنی‌ترین فرماندهان تاریخ مقاومت و انقلاب اسلامی است که نام و مکتبش همواره زنده خواهد ماند.
* درخشش با لشکر 16 قدس گیلان در شلمچه
هم‌رزم شهیدهمدانی با اشاره به اعزام این سردار به استان گیلان در دوران دفاع مقدس، اظهار کرد: با توجه به ظرفیت انسانی و موقعیت ویژه استان گیلان، فرماندهان وقت سپاه تصمیم گرفتند شهیدهمدانی را مأمور به این منطقه کنند؛ ایشان با حضور در گیلان، تیپ موجود را ارتقا داد و پایه‌گذار لشکر عملیاتی پنج قدس شد. یکی از درخشان‌ترین کارنامه‌های رزمندگان غیور گیلانی در کربلای پنج و منطقه شلمچه رقم خورد که حاصل نبوغ فرماندهی و کادرسازی شهیدهمدانی بود.
وی افزود: شهیدهمدانی در گیلان نیز نبوغ فرمانده‌پروری خود را نشان داد و سردار رشیدی چون شهید حسین املاکی را تربیت کرد؛ همان شهیدی که شجاعت‌هایش زبانزد تاریخ جنگ است و اخیراً نیز فیلم سینمایی «جانشین» براساس حماسه‌های او بر پرده سینماها رفته است.
* بستن پرونده جنگ در مرصاد دوشادوش صیاد شیرازی
دبیر کنگره ملی هشت هزار شهید استان همدان نقش شهیدهمدانی را در تاریخ دفاع مقدس و آغاز و پایان جنگ، بی‌بدیل دانست و تصریح کرد: همان‌طور که شهیدهمدانی در روزهای نخست جنگ در دروازه سرپل‌ ذهاب سدِ راه اشغال کشور شد، در پایان دفاع مقدس نیز جزء نخستین فرماندهانی بود که در عملیات مرصاد شرکت کرد. او نقشی محوری و فراموش‌نشدنی در هماهنگی میدانی با سپهبد شهید علی صیاد شیرازی و سردار شهید میرزا محمد سلگی ایفا کرد و طومار منافقین را در هم پیچید.
* معمار موزه دفاع مقدس همدان، کانون‌های بسیج و صندوق قرض‌الحسنه عدل اسلامی
سردار فرجی با تأکید بر اینکه شهیدهمدانی بیش از یک فرمانده نظامی یک «فرمانده فرهنگی و اجتماعی» بود، گفت: اعتقاد فکری ایشان به حوزه فرهنگ بسیار فراتر از نگاه صرفاً نظامی بود. شهیدهمدانی معتقد بود گنجینه دفاع مقدس باید برای مردم و آیندگان جاودانه بماند؛ درحالی که مقرر بود موزه‌های دفاع مقدس در نوار مرزی دایر شوند، او با همکاری نخبگانی چون استاد حمید حسام، آقای آرتیمانی،آقای روشنایی و دیگر بزرگان، نخستین و بی‌نظیرترین موزه دفاع مقدس کشور را در همدان بنا نهاد که تا امروز هم در سطح ملی، نمونه مشابهی ندارد.
وی ادامه داد: ایده تأسیس کانون‌های بسیج برای نخستین‌بار در کشور توسط شهیدهمدانی در همدان عملیاتی شد و سپس به‌عنوان الگویی کشوری تسری یافت. او مجمع پیشکسوتان جهاد و شهادت را پایه‌ریزی کرد و در حوزه اقتصاد مردمی نیز با راه‌اندازی بانک قرض‌الحسنه عدل اسلامی، خدمات ارزنده‌ای به مردم ارائه داد؛ حرکتی مستقل که متأسفانه با حسادت برخی بانک‌های دولتی مواجه شد، اما شهید برای گره‌گشایی از کار مردم آبروی خود را در میان گذاشت.
* مأموریت راهبردی در دمشق و سامان‌دهی 100 هزار نیروی مردمی
این هم‌رزم شهیدهمدانی با اشاره به مقطع حساس بحران سوریه، یادآور شد: در مقطعی که نظام سوریه و ارتش آن در آستانه فروپاشی قطعی قرار داشت و تروریست‌های داعش و جبهه‌النصره تا نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری در دمشق پیشروی کرده بودند، شهید حاج‌قاسم سلیمانی از رهبر شهید معظم انقلاب درخواست کرد تا مأموریت سامان‌دهی اوضاع به سردارهمدانی واگذار شود.
وی تصریح کرد: همان‌گونه که سرلشکر باقری و دیگر بزرگان اذعان کرده‌اند، شهیدهمدانی مانع از سقوط دمشق شد؛ هنر بزرگ حاج‌حسین این بود که با تکیه بر تفکر بسیج، بیش از 100 هزار نفر از نیروهای مردمی سوریه را که اکثریت قاطع آنان برادران اهل‌ سنت و بخشی از جامعه علوی و شیعه بودند، سازمان‌دهی کرد و ساختار دفاع را شکل داد؛ حرکتی که سرنوشت جبهه مقاومت و حزب‌الله لبنان را تغییر داد و خطوط مقاومت را بیمه کرد.
سردار فرجی افزود: شهیدهمدانی پس از سه سال حضور مستقیم در خطوط مقدم سوریه، با بازگشت به کشور، ستاد پشتیبانی جبهه مقاومت را پایه‌گذاری کرد تا کمک‌های مردمی را روانه جبهه‌های سوریه، عراق و لبنان کند. شهیدهمدانی همچنین در لبنان نیز کارهای بزرگی انجام داده که تا امروز دسترسی به آن‌ها برای ما میسر نشده است.
* مدیریت فتنه 88 در پایتخت
دبیر کنگره شهدای همدان با اشاره به مسئولیت‌های پس از جنگ شهیدهمدانی ازجمله جانشینی معاون فرمانده نیروی زمینی سپاه، جانشینی سازمان بسیج مستضعفین و فرماندهی سپاه حضرت محمد رسول‌الله (ص) تهران بزرگ، اظهار کرد: عشق عمیق رزمندگان، پاسداران، خانواده‌های شهدا و بسیجیان پایگاه‌های تهران به شهیدهمدانی ناشی از اخلاق حسنه و مدیریت پدرانه او بود؛ تا جایی که هرساله در سالگرد شهادتش، خیل عظیمی از مردم تهران خود را به مزار او در گلزار شهدای همدان می‌رسانند.
سردار فرجی با تشریح کارنامه درخشان شهید در بحران فتنه 88، تأکید کرد: کینه عمیق دشمن از شهیدهمدانی، ریشه در عملکرد هوشمندانه او در فتنه 88 دارد؛ اگر درایت، صبر و سعه‌ صدر شهیدهمدانی در طول هشت ماه مدیریت بحران پایتخت نبود، خون‌های بسیاری ریخته می‌شد و خسارات سنگینی به کشور وارد می‌آمد.
وی تأکید کرد: او با حداقل هزینه و بدون ریخته شدن خون بی‌گناهان، فتنه‌ای پیچیده و از پیش‌طراحی‌شده را مهار کرد و به همین دلیل است که حتی پس از شهادتش نیز کینه‌توزان و فریب‌خوردگان داخلی تاب شنیدن نام و جایگاه او را ندارند.
* مراسم‌های سراسری در سالگرد شهادت حبیب حرم
سردار فرجی در ادامه با اشاره به فرا رسیدن شانزدهم مهرماه سالروز شهادت این فرمانده ارشد جبهه مقاومت، خاطرنشان کرد: در سالگرد شهادت حبیب حرم، استان‌های متعددی نظیر گیلان، کرمانشاه، تهران و همدان یاد این اسوه جهاد را گرامی می‌دارند. سردار حسن‌زاده، فرمانده مقتدر سپاه تهران همواره با افتخار بیان می‌کند که شاگرد کوچک شهیدهمدانی بوده و این مکتب تربیت‌یافتگان باوفای حاج‌حسین است که پرچم جهاد و خدمت را در سراسر کشور برافراشته نگه داشته است.
* مهار راهبرد صهیونیست‌ها در غارت معادن و ثروت‌های قاره آفریقا
دبیر کنگره شهدای همدان به بخش ناگفته‌ای از فعالیت‌های فرامرزی شهید اشاره کرد و گفت: یکی از فصول مغفول‌مانده از کارنامه حاج‌حسین، حضور مؤثر او در قاره آفریقا و کشور مسلمان کنگو بود؛ شهیدهمدانی با حضور به‌موقع و تدابیر هوشمندانه، مانع از نفوذ رژیم اشغالگر قدس به این کشور شد که این بخش از حیات جهادی ایشان نیازمند واکاوی و پردازش بیشتری است.
سردار فرجی با اشاره به چرایی حضور شهیدهمدانی در قاره آفریقا، اظهار کرد: قاره آفریقا به‌واسطه منابع عظیم و ثروت‌های سرشار خدادادی، همواره کانون طمع‌ورزی و رخنه قدرت‌های استکباری و به‌ویژه رژیم صهیونیستی بوده است. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران بر مبنای وظیفه صیانت از امت اسلامی و جلوگیری از به یغما رفتن ثروت این کشورها، وارد میدان آگاهی‌بخشی شد.
وی با اشاره به اقدامات شهیدهمدانی در کشور کنگو، افزود: شهیدهمدانی با حضور در کنگو کار بزرگی رقم زد؛ او مردم و ساختارهای آن کشور را با آرمان‌های حضرت امام خمینی (ره) و پیام اصیل انقلاب اسلامی پیوند داد. اثرگذاری این اقدامات به حدی بود که امروز مردم کنگو کاملاً هوشیار هستند و اجازه نفوذ و حضور را به رژیم صهیونیستی نمی‌دهند. با تدابیر شهیدهمدانی، شهیدسلیمانی و دیگر بزرگان، بستر نفوذ صهیونیست‌ها در بخش‌های عمده‌ای از قاره آفریقا، مسدود شد.
دبیر اجرایی کنگره هشت هزار شهید استان همدان به سرنوشت تلخ کشور سودان اشاره کرد و گفت: در نقطه مقابل کنگو، کشور سودان قرار داشت؛ زمانی که به مسئولان وقت سودان درباره خطرات و نفوذ دشمن اعلام خطر شد، متأسفانه به هشدارهای دلسوزانه جمهوری اسلامی پشت کردند و نتیجه آن را هم با بحران‌ها و ضربات سنگینی که امروز متحمل شده‌اند، دیدند. اکنون تاریخ ثابت کرد که نگاه راهبردی شهیدسلیمانی، شهیدشادمانی و شهیدهمدانی تا چه اندازه دقیق و نجات‌بخش بود و سال‌ها زمان می‌برد تا عمق بینش این مردان بزرگ برای همگان روشن شود.
* شهیدان همدانی و سلیمانی، طلایه‌داران «شهدای بین‌الملل»
سردار فرجی با تأکید بر لزوم استفاده از واژه «شهدای بین‌الملل» برای این فرماندهان، تصریح کرد: شهیدسلیمانی، شهیدهمدانی و شهیدشادمانی به‌واقع شهدای بین‌الملل هستند. مظلومیت این بزرگان در آن است که شاید در خارج از مرزها بسیار عمیق‌تر و بهتر از داخل کشور شناخته شده باشند.
وی با ذکر مثالی از پیوند عاطفی و ایمانی ملت‌های منطقه با فرماندهان مقاومت، یادآور شد: به‌عنوان نمونه، وقتی در مقطعی پروازهای عراق دچار اختلال و ممنوعیت شد، مردم عراق با شناخت و محبتی که نسبت به شهیدسلیمانی و شهدای ما داشتند، ایستادگی کردند و به‌سرعت فضا تغییر کرد.
* اعتراف وزیر کشور پاکستان به عظمت مکتب دفاعی ایران
هم‌رزم شهیدهمدانی در پایان سخنانش با اشاره به جایگاه عزتمندانه نظام اسلامی در نگاه ملت‌ها و نخبگان جهان، خاطرنشان کرد: امروز کارآمدی الگوی جمهوری اسلامی در دنیا زبانزد است؛ به‌طوری که اخیراً دیدیم وزیر کشور پاکستان که یک کشور دارای قدرت اتمی است، با حسرت و شگفتی از اقتدار و تصمیم‌گیری‌های مستقل جمهوری اسلامی سخن می‌گوید و به نیکی از فرماندهان و شهدای ما یاد می‌کند. این اعتبار جهانی، ثمره مجاهدت‌های مخلصانه و فرامرزی بزرگانی چون حاج‌حسین همدانی است که راهشان تا ابد پُرفروغ خواهد ماند.

شهره کرمی