شهردار همدان از بهره‌برداری هشت پروژه شاخص عمرانی و خدماتی نیمه‌تمام با اعتباری بیش از یک‌هزار میلیارد تومان خبر داد و گفت: درحال حاضر چهار پروژه نیمه‌تمام در دست اجرا است و دو پروژه نیز به‌دلیل موانع مالی، حقوقی و فنی، در مرحله تعیین تکلیف قرار دارند.
یکی از وعده‌های مطرح‌شده از سوی شورای اسلامی شهر و شهرداری همدان در دوره فعلی مدیریت شهری، پرهیز از آغاز پروژه‌های جدید بدون پشتوانه مالی و تمرکز بر تکمیل طرح‌های نیمه‌تمامی بود که سال‌ها است بخشی از ظرفیت‌های عمرانی شهر را درگیر کرده‌اند؛ رویکردی که با هدف جلوگیری از پراکندگی منابع مالی، کاهش هزینه‌های ناشی از طولانی‌ شدن اجرای پروژه‌ها و تسریع در بهره‌برداری از طرح‌های مورد نیاز شهروندان، مطرح شد.
بااین‌حال، انتشار اخبار مختلف درباره تداوم اجرای برخی پروژه‌های شهری ازجمله پارکینگ طبقاتی کبابیان، بوستان 48 هکتاری، پارک کوهستانی اکباتان و پروژه حیدره، بار دیگر موضوع سرانجام طرح‌های نیمه‌تمام، زمان‌بندی تکمیل آن‌ها و میزان پایبندی مدیریت شهری به وعده‌های پیشین را در کانون توجه قرار داده است.
طولانی‌ شدن اجرای پروژه‌های عمرانی علاوه‌بر به تأخیر انداختن بهره‌مندی شهروندان از امکانات شهری، در شرایط تورمی می‌تواند هزینه‌های تمام‌شده را نیز افزایش دهد؛ ازاین‌رو، تعیین تکلیف پروژه‌های متوقف‌شده، شفافیت درباره میزان پیشرفت طرح‌ها و اعلام زمان‌بندی واقع‌بینانه برای بهره‌برداری از آن‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد.
در همین راستا سیدمسعود حسینی، شهردار همدان در تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های نیمه‌تمام شهرداری از بهره‌برداری هشت پروژه شاخص، ادامه اجرای چهار پروژه و قرار گرفتن دو طرح در مرحله تعیین تکلیف خبر داد که در ادامه می‌خوانید:
شهردار همدان با اشاره به وضعیت پروژه‌های نیمه‌تمام تحویل‌گرفته‌شده در آغاز دوره فعلی مدیریت شهری، اظهار کرد: در ابتدای این دوره، تعداد قابل توجهی پروژه نیمه‌تمام در حوزه‌های مختلف عمرانی و خدماتی با مجموع ارزش ریالی بیش از 600 میلیارد تومان به مدیریت شهری تحویل داده شد.
سیدمسعود حسینی افزود: تلاش شده است با رفع موانع اجرایی و تأمین منابع مالی، طرح‌های دارای اولویت تکمیل شده و پروژه‌های نیمه‌تمام به چرخه بهره‌برداری وارد شوند.
شهردار همدان با بیان اینکه تاکنون دست‌ کم هشت پروژه شاخص از مجموع طرح‌های نیمه‌تمام به بهره‌برداری رسیده است، تصریح کرد: ارزش ریالی این پروژه‌ها بیش از 10 هزار میلیارد ریال است؛ همچنین چهار پروژه همچنان درحال اجرا است و دو پروژه نیز به‌دلیل مسائل مالی، حقوقی، فنی یا سایر موانع، متوقف شده و یا در مرحله تعیین تکلیف قرار دارند.
حسینی با تأکید بر اینکه تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و تعیین تکلیف طرح‌های متوقف‌شده از اولویت‌های مدیریت شهری است، گفت: سیاست شهرداری این است که ضمن جلوگیری از ایجاد پروژه‌های جدید بدون پشتوانه مالی، تکمیل طرح‌های باقی‌مانده با جدیت دنبال شود.
وی درباره پروژه‌های شاخص به‌بهره‌برداری‌رسیده نیز بیان کرد: تقاطع غیر هم‌سطح غدیر با اعتبار یک‌هزار و 600 میلیارد ریال، تقاطع غیر هم‌سطح سردار همدانی با اعتبار یک‌هزار و 800 میلیارد ریال، مجتمع اداری، تجاری و پارکینگ طبقاتی آمادای با اعتبار چهار هزار و 200 میلیارد ریال، بازار بزرگ سینا، مجتمع ورزشی شهیدبشیری با اعتبار 700 میلیارد ریال، ساختمان تجاری و اداری شهیدفهمیده با اعتبار 240 میلیارد ریال، مجتمع ورزشی و تجاری کوی شهیدمدرس با اعتبار 250 میلیارد ریال و مجتمع کسب‌وکار ولایت با اعتبار 120 میلیارد ریال، ازجمله این طرح‌ها هستند.
شهردار همدان با اشاره به پروژه‌های درحال اجرا، خاطرنشان کرد: تالار بزرگ شهر یا مرکز همایش‌های قرآنی و بین‌المللی با اعتبار دو هزار میلیارد ریال، پارک دوست‌دار کودک ویژه کودکان کم‌توان ذهنی و حرکتی، پارک کوهستانی اکباتان و مجتمع کبابیان، ازجمله پروژه‌هایی هستند که اجرای آن‌ها در دستور کار قرار دارد.
وی ادامه داد: کوی باغ‌ویلایی 80 هکتاری با شرکت ام‌کاتلی ترکیه و پارک کوهستانی ولایت در حیدره نیز ازجمله پروژه‌هایی هستند که در مرحله تعیین تکلیف قرار دارند.
* تکمیل بوستان 48 هکتاری و اکباتان در چند مرحله
حسینی در پاسخ به پرسشی درباره زمان‌بندی تکمیل پروژه‌هایی همچون مجتمع کبابیان، بوستان 48 هکتاری، پارک کوهستانی اکباتان و حیدره اظهار کرد: بوستان 48 هکتاری و پارک اکباتان طی چند مرحله و با پیش‌بینی اعتبار در بودجه‌های سالیانه شهرداری درحال پیگیری و اجرا هستند.
وی افزود: در این پروژه‌ها احداث و تکمیل زیرساخت‌ها و ساختمان‌های خدمات عمومی در دستور کار قرار دارد و روند اجرا براساس اعتبارات پیش‌بینی‌شده در بودجه‌های سالانه دنبال می‌شود.
شهردار همدان درباره پروژه پارک کوهستانی حیدره نیز گفت: با توجه به اینکه عملیات اجرایی این پروژه هنوز آغاز نشده و طرح در مرحله مطالعه، طراحی و تهیه پویانمایی قرار دارد، در شرایط فعلی امکان اعلام تاریخ قطعی برای پایان آن، وجود ندارد.
حسینی تأکید کرد: پیش از اعلام زمان‌بندی نهایی، باید مراحل تأمین منابع مالی، ضوابط فنی و اجرایی و شرایط لازم برای آغاز عملیات، مشخص شود.
وی با بیان اینکه اولویت‌بندی پروژه‌ها براساس میزان پیشرفت، منابع مالی، امکان بهره‌برداری و ضرورت اجرای آن‌ها انجام می‌شود، خاطرنشان کرد: جلوگیری از ایجاد تعهدات جدید بدون پشتوانه مالی، همچنان یکی از اصول مورد تأکید مدیریت شهری است.
* فسخ قرارداد پیمانکار کبابیان به‌دلیل عقب‌ماندگی 50 درصدی
شهردار همدان در تشریح آخرین وضعیت پروژه پارکینگ طبقاتی کبابیان و تغییر پیمانکار این طرح اظهار کرد: عملکرد پیمانکار این پروژه براساس تعهدات قراردادی و برنامه زمان‌بندی، مورد ارزیابی قرار گرفته است.
وی افزود: با توجه به عملکرد نامناسب پیمانکار و عقب‌ماندگی 50 درصدی پروژه از برنامه زمان‌بندی، قرارداد پیمانکار فسخ شده است.
حسینی با اشاره به هزینه این پروژه، تصریح کرد: براساس نظریه کمیته فنی شهرداری، هزینه پروژه بالغ‌بر 50 میلیارد تومان بوده است.
وی ادامه داد: شهرداری درحال پیگیری امور مرتبط با تغییر و تحولات کارگاه و انتخاب پیمانکار بعدی در سریع‌ترین زمان ممکن است تا روند اجرای پروژه از سر گرفته شود.
* تورم، عامل افزایش هزینه تمام‌شده پروژه‌های عمرانی
حسینی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر طولانی‌ شدن اجرای پروژه‌ها بر افزایش هزینه‌های شهرداری اظهار کرد: با توجه به شرایط اقتصادی و تورم موجود، تأخیر در اجرای پروژه‌ها قطعاً با افزایش هزینه‌های تمام‌شده همراه خواهد بود.
وی افزود: برای جلوگیری از ضرر و زیان پیمانکاران، مراجع ذی‌صلاح شاخص‌های تعدیل متناسب با افزایش قیمت‌ها را ابلاغ می‌کنند و هزینه‌های مربوطه براساس این شاخص‌ها، محاسبه می‌شود.
شهردار همدان با بیان اینکه برخی پروژه‌ها به‌دلیل حجم بالای عملیات اجرایی الزاماً به زمان بیشتری برای تکمیل نیاز دارند، گفت: در سایر پروژه‌ها نیز شهرداری با اندیشیدن سیاست‌های مختلف برای تأمین اعتبار لازم، اقدام کرده است که این موضوع به کاهش مدت‌زمان اجرای پروژه‌ها کمک می‌کند.
حسینی خاطرنشان کرد: میزان هزینه اضافی ناشی از طولانی‌ شدن اجرای پروژه‌ها به مدت زمان انجام آن‌ها و شاخص‌های افزایش قیمت ابلاغی از سوی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، بستگی دارد.
شهردار همدان در پاسخ به این سؤال که یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده درباره پروژه‌های نیمه‌تمام شهرداری همدان ضرورت انتشار عمومی اطلاعات مربوط به اعتبار، پیمانکار، تاریخ شروع، موعد قراردادی، درصد پیشرفت و دلایل تأخیر هر پروژه است؛ اطلاعاتی که می‌تواند امکان ارزیابی عملکرد مدیریت شهری را برای شهروندان فراهم کند. درحال حاضر شهرداری در این زمینه چه رویکردی را دنبال می‌کند؟ اظهار کرد: در مدیریت شهری، شفافیت در اجرای پروژه‌ها و دسترسی شهروندان به اطلاعات آن‌ها را یک ضرورت می‌دانیم.
وی افزود: درحال حاضر اطلاعات پروژه‌ها در قالب گزارش‌های مختلف منتشر می‌شود، اما دسترسی شهروندان به اطلاعات هر پروژه به‌صورت یکپارچه، به‌روز و قابل مقایسه می‌تواند بهبود پیدا کند.
حسینی با اشاره به ضرورت یکپارچه‌سازی اطلاعات مربوط به پروژه‌های شهری، تصریح کرد: انتشار عمومی اطلاعات پروژه‌ها نیازمند یکپارچه‌سازی داده‌های مالی، فنی، قراردادی و اجرایی بخش‌های مختلف شهرداری است و صرف راه‌اندازی یک سامانه برای تحقق این هدف، کافی نیست؛ بلکه باید اطلاعات منتشرشده دقیق و قابل استناد باشد.
وی خاطرنشان کرد: به دنبال آن هستیم که شهروندان بتوانند بدون مراجعه حضوری و از طریق یک بستر مشخص، وضعیت پروژه‌های شهر را دنبال کنند و درصورت وجود تأخیر، علت آن نیز برای آن‌ها روشن باشد.
شهردار همدان در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت پروژه‌هایی مانند اکباتان و حیدره درصورت جذب‌ نشدن سرمایه‌گذار، اظهار کرد: در پروژه‌هایی که به آن‌ها اشاره شد، مدل تأمین مالی و اجرای طرح به‌گونه‌ای تعریف شده است که حضور سرمایه‌گذار در پیشبرد آن نقش دارد؛ بااین‌حال، پروژه عمومی نمی‌تواند برای مدت نامحدود در وضعیت انتظار باقی بماند.
وی افزود: برای هریک از این طرح‌ها، مهلت و چارچوب مشخصی جهت تعیین تکلیف سرمایه‌گذاری درنظر گرفته می‌شود و درصورت جذب‌ نشدن سرمایه‌گذار تا موعد مقرر، شهرداری براساس طرح جامع تعریف‌شده برای این پروژه‌ها، اقدام خواهد کرد.
حسینی ادامه داد: در چنین شرایطی، اجرای پروژه‌ها به‌صورت فازبندی و با پیش‌بینی اعتبار مالی در بودجه‌های سالیانه شهرداری دنبال می‌شود و احداث زیرساخت‌ها، راه‌های دسترسی و سایر بخش‌های مورد نیاز، در دستور کار قرار می‌گیرد.
وی تأکید کرد: هدف این است که حتی درصورت محقق‌ نشدن سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده، امکان پیشبرد پروژه‌ها از طریق برنامه‌ریزی مرحله‌ای و متناسب با ظرفیت مالی شهرداری، فراهم باشد.
مع‌الوصف؛ با وجود تأکید مدیریت شهری همدان بر اولویت تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، همچنان پرسش‌های مهمی درباره زمان دقیق بهره‌برداری از طرح‌های باقی‌مانده، میزان هزینه‌های تحمیل‌شده بر اثر تأخیر و سرنوشت پروژه‌هایی که سال‌ها در انتظار تأمین اعتبار یا جذب سرمایه‌گذار هستند، بی‌پاسخ مانده است. اعلام بهره‌برداری از هشت پروژه، اگرچه قابل توجه است، نمی‌تواند جایگزین ارائه گزارشی شفاف از وضعیت تمام پروژه‌های تحویل‌گرفته‌شده و میزان تحقق وعده‌های پیشین شود.
اکنون انتظار می‌رود شهرداری همدان به‌جای اکتفا به اعلام کلیات، برای هر پروژه نیمه‌تمام، برنامه زمان‌بندی مشخص، اعتبار مورد نیاز، میزان پیشرفت فیزیکی و موانع باقی‌مانده را به‌صورت عمومی منتشر کند؛ به‌ویژه درباره پروژه‌هایی مانند کبابیان که قرارداد پیمانکار آن فسخ شده و حیدره که هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. همچنین، تعیین تکلیف پروژه‌های وابسته به سرمایه‌گذار نباید به وعده‌ای نامحدود تبدیل شود و شهروندان حق دارند بدانند اگر سرمایه‌گذاری محقق نشود، چه زمانی و با چه منابعی عملیات اجرایی آغاز خواهد شد.
از سوی دیگر، تأکید شهردار بر ضرورت ایجاد بستری یکپارچه برای اطلاع‌رسانی پروژه‌ها باید به اقدام عملی و اعلام زمان مشخص برای راه‌اندازی آن منجر شود؛ چراکه شفافیت زمانی معنا پیدا می‌کند که شهروند بتواند میزان پیشرفت، هزینه‌کرد و تأخیر هر پروژه را بررسی کند و درباره عملکرد مدیریت شهری قضاوتی مبتنی بر اطلاعات دقیق داشته باشد.
درنهایت، مطالبه اصلی شهروندان همدانی روشن است؛ پروژه‌های نیمه‌تمام چه زمانی به سرانجام می‌رسند، تأخیرها چه میزان هزینه به شهر تحمیل کرده و شهرداری چه تضمینی برای جلوگیری از تکرار این وضعیت دارد؟ پاسخ به این پرسش‌ها نه با اعلام فهرست پروژه‌های بهره‌برداری‌شده، بلکه با ارائه آمار دقیق، زمان‌بندی قابل ارزیابی و گزارش منظم از میزان تحقق تعهدات مدیریت شهری امکان‌پذیر است؛ مطالبه‌ای که انتظار می‌رود شهرداری همدان در ادامه این دوره به‌صورت عملی به آن پاسخ دهد.

طاهره ترابی مهوش