کپنهاگ؛ نخستین شهر کاملاً کربنخنثی در جهان
مسئولین شهری کپنهاگ در راستای پیروی از سبک زندگی پایدار و شاد از ایجاد یک شیب مصنوعی اسکیبازی بر فراز بام نیروگاه جدید تبدیل زباله به انرژی (Arc) در این شهر خبر دادند که نهتنها برای محیطزیست که جهت ایجاد یک زندگی سالم نیز مفید است. معماران این بنا امیدوارند که ایجاد آن در ارتقای سطح پایداری شهر کمک کند، البته اسکیبازی تنها یکی از فعالیتهایی است که در این مجموعه برگزار میشود و این ساختمان زبالهسوزی شامل دو مسیر پیادهروی و دوومیدانی، یک سالن بدنسازی خیابانی و مرتفعترین دیوار کوهپیمایی در فضای باز جهان است؛ یک کوه 85 متری و پُر از برآمدگی که ارتفاع کل سازه اصلی را افزایش میدهد.
ساخت این مجموعه تنها بخشی از برنامه کپنهاگ برای کربن خنثی شدن تا سال 2025 است؛ برنامهای که در سال 2009 عنوان شد و شامل ایجاد شهری دوستدار محیطزیست، هوشمند و کربن صفر است که با نصب 100 توربین بادی جدید، منجر به کاهش 20 درصدی مصرف برق و گرمای تجاری خواهد شد. 75 درصد از جابهجاییها در آن بهوسیله دوچرخه، پیادهروی و یا وسایل حملونقل عمومی انجام خواهد گرفت، از زبالههای آلی آن بیوگاز تولید میشود، نصب 60 هزار متر مربع پنل خورشیدی جدید 100 درصد از نیازهای گرمایشی شهر را برآورده خواهد کرد و درنتیجه تأثیرات گستردهای روی کاهش تغییرات آبوهوایی خواهد داشت. ارائه این طرح تغییراتی عمده و بسیار چشمگیر در زیرساختهای بنیادی کپنهاگ ایجاد کرده، چنان که هیچ پروژه آبوهوایی در سراسر جهان تا این لحظه توان رقابت با آن را نداشته است.
عملی کردن طرح مذکور تاکنون بسیار تأثیرگذار جلوه کرده و با کاهش 42 درصدی میزان انتشار کربن دیاکسید نسبت به سال 2005، کاهش 15 درصدی مصارف گرمایی، انجام 66 درصدی جابهجاییها با استفاده از دوچرخه، پای پیاده یا وسایل حملونقل عمومی و تأمین 51 درصدی انرژیهای مصرفی گرمایشی و الکتریسیته از منابع تجدیدپذیر را داشته است.
از سوی دیگر با وجود اینکه چالشهای مربوط به جابهجایی و مصرف انرژی همچنان باقی است، شهر با استفاده از فناوریهای جدید همچون باتریهای کاربردیتر و شیوههای به دام انداختن و تصفیه کربن کاملاً در مسیر دستیابی به هدف نهایی خود یعنی کربن خنثی شدن قرار گرفته است. نکته قابل توجه این بوده که کپنهاگ در شرایطی به این مرحله از پیشرفت دست یافته که رشد اقتصادی آن به شیوه سنتی انجام میگیرد و بسیاری از صاحبنظرانش معتقدند برای پیشگیری از وقوع یک فاجعه جهانی، باید در مدیریت اقتصاد بازارهای آزاد و ساختارهای شرکتی تجدید نظر کرد. بااینوجود سیر تحولی استفاده از کربن در پایتخت دانمارک در راستای حذف کامل آن به رشد 25 درصدی اقتصاد این شهر در طول دو دهه اخیر منجر شده است که این تجربه میتواند الگویی برای سایر شهرهای جهان محسوب شود.
البته باید توجه داشت که حفاظت محیطزیست و بهطور کلی مسئولیتپذیری در جامعه همواره بخش جداییناپذیر از فرهنگ تربیتی بسیاری از مردم دانمارک بوده است که همین امر باعث شده الزام برای پایبندی به تعهداتی همچون استفاده بیشتر از دوچرخهها و یا پیادهروی بهجای ماشین، پرداخت مالیات بیشتر خصوصاً درصورت استفاده از اتومبیلها و دردسرهای ناشی از تغییر زیرساختها با درک عمومی و واکنشی بسیار مناسب مواجه شود؛ بااینحال نارضایتیهای بسیاری نیز وجود دارد و از آنجایی که وضعیت بحرانی تغییرات آبوهوایی نیازمند عملکرد فوری، آیندهنگرانه و مشارکت جمعی است، برنامهریزان بر این باور هستند که باید چشماندازهای مد نظر در پیادهسازی طرحهای موجود را براساس زندگی روزمره مردم پایهگذاری کرد تا عملی کردن آنها تسهیل شود. درواقع با مشارکت بسیاری از سرمایهداران و فراهم آوردن شرایط اعمال تغییرات لازم در اهداف و وسایل مورد نیاز برای رسیدن به موفقیت این برنامه، همچنین اعمال بعضی تغییرات در سنتهای سیاسی قدیمی و تسهیل شرایط ادامه کار، این امکان فراهم میشود.
علاوهبر این بسیاری از مشاغل در سراسر جهان تمایلی به پایدارسازی ندارند، زیرا ممکن است برایشان سودی نداشته باشد و حتی دردسرساز شود؛ اما کپنهاگ چنین نیست. مزیت دانمارک در این راه عبارت است از وجود ذهنیت تجاری مردم آن که باعث میشود علاوهبر اندیشیدن درباره آنچه فردا میفروشند، به آنچه امروز تولید میشود نیز فکر کنند، همچنین اکثر شرکتهای بزرگ دانمارکی خانوادگی هستند و بدینترتیب به برنامههای بلندمدت گرایش دارند؛ بنابراین کاملاً مشخص است که مشکلات کوتاهمدت را در مسیر رسیدن به پایداری دائمی و مثمر ثمر میپذیرند. مردم دانمارک به پذیرش وجود تغییرات آبوهوایی و مشکلات ناشی از آن درصدد ایجاد شرایط بهتر برای خود و آیندگانشان برآمده و درنظر دارند تا سال 2025 سراسر کشور را از وجود سوختهای فسیلی پاک کنند.
مهمتر از همه اینکه دانمارکیها دریافتهاند پایدارسازی نباید شهر را فقیرتر کند و نوآوری و رشد سبز باید سودآور باشد. به همین دلیل با توجه به اینکه شهرها از قدرت و امکانات کافی برای ایجاد و پیادهسازی راهکارهای لازم در راستای رسیدن به یک هدف مشخص برخوردار هستند، در کپنهاگ تحولات سبز با اشتغالزایی، رشد اقتصادی، افزایش فرصتهای بازار و کیفیت بهتر زندگی همراه بوده است که این تلاشها باعث میشود دید منفی مخالفان حذف کربن بهتدریج مثبت و با آیندهنگری و واقعگرایی جایگزین شود.
منبع: خبرگزاری مهر