واژه «خلاقیت» در طراحی شهری زمانی معنا پیدا می‌کند که برنامه‌ریزان شهری تصمیم می‌گیرند استراتژی‌هایی را برای زیباتر به نظر رسیدن شهر به‌کار گیرند و فضاهایی خلق کنند که نه‌تنها برای کارشناسان فرهنگی، بلکه برای ساکنان و تاجران محلی جذاب‌تر جلوه کند.

خلاقیت در فرهنگ‌های مختلف مفاهیم متفاوتی را در برمی‌گیرد؛ در اروپا خلاقیت یعنی اصیل بودن و این درحالی است که در بسیاری از نقاط جهان واژه خلاقیت به میزان توانایی فرد در تعدد ایده‌ها اشاره می‌کند. درواقع تقریباً هیچ زمینه مشترکی در تعریف خلاقیت وجود ندارد، در استراتژی فرهنگی خلاقیت اغلب به‌عنوان نماینده‌ای برای نشان دادن اینکه یک شهر تا چه میزان کاربری فرهنگی دارد، عمل می‌کند. طراحی خلاقانه به نفع کاربری، اغلب مسئولیتی مخاطره‌آمیز است که به بهبود تولید فرهنگی کمک شایانی می‌کند.

شهرها برای ظهور فرهنگ معاصر به‌شدت حائز اهمیت هستند، چراکه مکان‌هایی با بیشترین تراکم فضایی و اجتماعی، دسترسی به زیرساخت، تخصص کاری و آزادی فرهنگی به‌شمار می‌روند. در بریتانیا تولید فرهنگی به ظهور صنایع فرهنگی که امروزه به صنایع خلاق نیز شهرت دارند، منجر شد و پیشرفت فناوری و بازارهای نوآوری را در پی داشت.

با وجود همه تفاوت‌هایی که در مفاهیم «خلاقیت» وجود دارد، اما سؤال این است که یک استراتژی موفق در تقویت تولید فرهنگی محلی و خلاقیت، چگونه عمل می‌کند و به‌عبارتی شهر خلاق چه ویژگی‌هایی دارد؟

* درک صنایع خلاق

سیاست‌گذاران شهر خلاق نباید تنها بر دسته‌بندی‌های رایج صنایع فرهنگی نظیر مد، رسانه و هنرهای زیبا تکیه کنند؛ در عوض باید کار بین رشته‌ای را برای گسترش رشد احتمالی بین بخشی و درک ملزومات صنایع خلاق در دیگر بخش‌های تجاری مورد تمرکز قرار دهند. این کار به ایجاد محتوای فرهنگی و رویکردهای جدید برای حل مشکلات شهری می‌انجامد و درنهایت شهری خلاق را برای ساکنان به ارمغان می‌آورد.

* جایگزین‌هایی برای فرهنگ

صنایع خلاق ممکن است به‌طور کوتاه‌مدت باعث ایجاد شغل و درآمد میان شهروندان شود که در این صورت به‌عنوان ناجی رشد اقتصادی شهری درنظر گرفته می‌شود. سیاست‌گذاران همیشه باید به‌طور جدی به این نکته توجه کنند که آیا استراتژی شهری آن‌ها نیازمند منابع فرهنگی است و یا باید برای حل مشکلات شهری، جایگزین‌هایی پیدا کنند.

* استفاده از زمین و زیرساخت

برنامه‌ریزان شهری علاوه‌بر اینکه لازم است از وجود استراتژی‌های کارآمد برای استفاده از زمین و زیرساخت مطمئن شوند، باید متخصصانی خلاق را جهت پیاده‌سازی این استراتژی‌ها به‌کار گیرند؛ خلاقیت مستلزم وجود فضای تغییرپذیر است و وجود توسعه‌های شهری پُرهزینه با امکان دسترسی پایین برای آن‌ها اهمیت چندانی ندارد.

* تجزیه و تحلیل ذی‌نفعان

به‌منظور تعیین فعالان فرهنگی محلی و شبکه‌های تولید فرهنگی لازم است ذی‌نفعان با دقت و ظرافت تمام مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. این نکته باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد که کارکنان خلاق با طبقه خلاق در یک طبقه ذی‌نفع دسته‌بندی نمی‌شوند و باید برای حمایت از آن‌ها روش‌های متفاوتی را درپیش گرفت. در این صورت ازنظر مالی و فرهنگی استفاده از منابع فرهنگی موجود بسیار مؤثرتر از جایگزین کردن آن‌ها با شبکه‌ها و زیرساخت‌های تحمیل‌شده عمل می‌کند.

* ذوق پرورش خانه

پرورش خلاقانه خانه یک عنصر حیاتی در حفظ تولید فرهنگی یک محله به‌شمار می‌رود؛ در ادبیات شهر خلاق، آموزش اغلب امری پیش‌پاافتاده درنظر گرفته می‌شود، چراکه ازنظر بسیاری از منتقدان استعداد خلاقیت اغلب امری ذاتی است و قابلیت آموزش دادن و فراگیری ندارد. آموزش، یادگیری مؤثر و دسترسی به شبکه‌ها و دانش را فراهم می‌آورد و اغلب در مسیر تکامل دانشجویان هنر جایگاه مهمی ندارد. این دانشجویان بیشتر زمان و هزینه‌های خود را صرف فضای استودیوی مدرسه هنر خود می‌کنند و کمتر به آموزش‌های خصوصی و عمومی گرایش نشان می‌دهند.