سپهرغرب، گروه شهر: جایگاه فرد در اجتماع و ارتباط آن دو از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چراکه رشد انسان‌ها در پرتو جامعه میسر است. در بینش اسلامی همه حقوق و وظایف برای این است که انسان به تکامل واقعی و قرب الهی برسد. امتیاز ادیان الهی به‌ویژه اسلام نسبت به سایر مکاتب بشری آن است که علاوه بر تأمین مصالح دنیوی مردم، به فکر تأمین سعادت ابدی و اخروی آنان نیز باشد.

بنابراین برخورداری از فضای سالم، رشد، تعالی فکری و معنوی از حقوق مسلم و غیرقابل انکار همه شهروندان است. اهمیت این حق به حدی است که بسیاری از حقوق دیگر به‌منزله مقدمه و زمینه‌ساز دستیابی به این حق سرنوشت‌ساز است. جامعه و حکومت هر دو باید زمینه‌های تحقق این حق را فراهم آورند و در این راستا هیچ فردی از رعایت مصالح همگانی بخشوده نیست. هر فردی مسؤول امربه‎معروف و نهی از منکر است. 

یادآوری فرد‎فرد آحاد اجتماع، یک ضمانت اجرایی قوی، دائمی و پیوسته است که باعث شناخت افراد به حقوق و وظایفشان در مقابل دیگران شده، راه اجرای دیگر قوانین و مقررات را می‌گشاید؛ زیرا حتی در مواردی که به دور از دید مأموران قانونی است، به اجرای قانون می‌پردازند؛ البته این امر در صورتی مؤثر خواهد بود که همگان به آن اقدام کنند؛ به‎گونه‌ای که حتی حکام و مسؤولان را نیز در بر گیرد.

امام علی (ع) امربه‎معروف و نهی از منکر را از اوصاف پروردگار شمرده‎است. آن حضرت (ع) در بخشی از وصیت خود به امام حسن (ع) می‌فرمایند: «به نیکی‌ها امر کن و خود نیکو باش و با دست و زبان بدی‌ها را انکار کن، آنچه برای خود دوست داری برای دیگران نیز دوست بدار و آنچه را که بر خود نمی‌پسندی بر دیگران نیز مپسند».

مولای متقیان (ع) از مردم می‌خواهند که به عملکرد فرمانروایان توجه کنند و اگر آن‎ها به خطا رفتند متذکر شوند، در این مورد از آن‎ها فرمان نبرند (ألا فالحذر من طاعه ساداتکم و کبرائکم الذین تکبّروا عن حسبهم و ترفعّوا فوق نسبهم و القوا الهجینه علی ربّهم و جاحدوا الله علی ما صنع بهم مکابره لقضائه و مغالبه لآلائه فانّهم قواعد أساس العصبیه... لا تطیعوا الادعیاء)؛ «آگاه باشید! زنهار! زنهار! از پیروی و فرمانبری سران و بزرگانتان، آنان که به اصل و حسب خود می‌‌نازند، خود را بالاتر از آنچه هستند می‌پندارند، کارهای نادرست را به خدا نسبت می‌دهند و نعمت‌های گسترده خدا را انکار می‌کنند تا با خواسته‌های پروردگار مبارزه کنند، نعمت‌های او را نادیده انگارند. آنان شالوده تعصب جاهلی هستند... از فرومایگان اطاعت نکنید».

آن حضرت (ع) همه افراد را در مقابل یکدیگر و حتی موجودات دیگری، مثل حیوانات مسؤول می‎کنند.

امربه‎معروف و نهی از منکر دارای مراحل و شرایطی است. آن حضرت (ع) در این مورد می‌فرمایند: «ای مؤمنان هر کس تجاوزی را بنگرد و شاهد دعوت به منکری باشد، در دل آن را انکار نماید، خود را از آلودگی سالم داشته، هر کس با زبان آن را انکار کند، پاداش داده خواهد شد و از اولی برتر است، آن کس که با شمشیر به انکار برخیزد تا کلام خدا را بلند و گفتار ستمگران را پست گرداند، راه رستگاری را یافته و نور یقین در دلش تابیده‎است» (همو، ح 373). در عظمت این دو عمل گفته شده که تمام کارهای نیک در مقابل آن، چون قطره‌ای در کنار دریایی مواج و پهناور است. برترین آن، سخن در پیش روی حاکم ستمکار است.

بنابراین، حکومت ولایی نه‎تنها با حضور و مشارکت مردمی در صحنه تصمیم‌گیری و تدبیر امور اجتماعی و سیاسی سازگار است، بلکه نظارت و اعمال کنترل بر قدرت سیاسی را نیز برمی‌تابد. خود آن حضرت (ع) بارها فرمانداران را از نصایح و تذکرات خویش برخوردار می‌فرمودند. بنابر آنچه بیان شد، همه شهروندان حتی غیر مسلمین حق دارند از یک محیط سالم در اجتماع برخوردار گردند. سلامت جامعه در گرو انجام فریضه امربه‎معروف و نهی از منکر است و با ترک آن به فرموده حضرت علی (ع) نیکان خوار و بدان قدرتمند می‌شوند و کیفر الهی بر بندگان بزرگ و دردناک خواهد بود.