ورودیهایی که به گردشگران لبخند نمی زنند
سپهرغرب، گروه شهر - طاهره ترابیمهوش: خسته از کیلومترها رانندگی به ورودی شهر همدان از سمت ملایر یا تهران میرسید، اما هیچ نشانی از پایتخت تاریخ و تمدن ایران نیست و تنها بیابانی با انباشتی از نخاله و بیل مکانیکیهایی که درست چهار روز مانده به سال نو یاد استقبال از بهار افتادهاند همه باورتان را میتکاند.
سالهاست که روزنامهنگاران، خبرنگاران، رسانهها، مسؤولان و مردم از ورودیهای نازیبای شهر همدان میگویند، ورودیهایی که درسه سوی این شهر پرآوازه، دیده گردشگران را از تمام زیباییهای بصری که توصیفشان را شنیدهاند، خالی میکند و تصویر شهری کوچک در ابتدای دهه 60 را به ذهنشان پیوند میزند.نخستین پرسش بیشتر مسافری که به همدان وارد شود، این است،همدان که میگویند اینجاست؟ همدان امروز با 10 سال پیش چه تفاوتی کرده است جز بدل شدن ورودیها به آشفته بازی به نام تعریض غیر اصولی که گویا برایش زمانی خاص در نظر گرفته نشده و بلندای تاریخ همچنان ادامه خواهدداشت؟ کدامیک از سه ورودی اصلی این شهر، ورودی فاخر و در شأن نام بلندآوازه آن است؟
از سرازیری روستای مسیر جاده ملایر که بگذرید، پس از سرسبزی اندکی که این روستاها به حریم جاده بخشیدهاند انبارهایی بیقواره و ساختمانهایی سیمانی و آجری کهنه دیده میشود و دشتی برهوت و دیوارههای بیروح چشمنوازترین نقطه، دیوارهایی است که طی چند سال اخیر توسط شهرداری دور میدان امام حسن(ع) به صورت قطعه نصب شده که هرچه فکر کنید، به فلسفه ساخت و ایجاد آنها پی نخواهید برد زیرا این دیوارها امروز پوششی شدهاند برای ذبح غیر قانونی احشام.
جالبتر اینکه در طرح تعریض جاده اجرای شده رفوژ وسط که مساحت قابل توجه از مسیر را نیز به خود اختصاص داده تنها با تعدادی نهال خشک که به نظر میرسدباید خود خدا نسبت به آیباری آنها اقدام کند تزیین شده است البته بگذریم که در ادامه مسیر نیز این رفوژ وسط همزمان با ورود به داخل شهر با تدبیر بینظیر سازمان زیباسازی شهرداری از طریق سنگ و جالیز پوشیده شده و دیگر نه خبری از چمن است و نه گل.
با گذر از پارک الوند درست روبروی باغ بهشت همدان این سنگ قبر فروشیها هستند که از میهمانان نوروزی پذیرایی خواهند کرد البته کمی پایینتر هم درست در دو طرف بلوار نرسیده به درب نخست باغ بهشت تعمیرگاهها تا دهها متر از فضای کندرو حتی تندرو را به خود اختصاص دادهاند و به نوعی از عوامل اصلی تشدید ترافیک و تنگنا دراین فضا هستند البته ای کاش اگر شهرداری زورش به جابه جایی این واحدها نمیرسد حداقل آنها را به رعایت حریم جاده موظف کند.
کمی پایینتر نزدیک چهار راه بابک که میشوی جاده و حریم آن به سیطره تعمیرگاهها در آمده و این بوی تعفن گازوئیل است که به جای عطر گل اطلسی در شهر اطلسیها مشام میهمانان را نوازش میدهد.
البته اگر از زیبایی بصری دیوارههای تعبیه شده در حریم باغ بهشت بدون توصیف بگذریم کم لطفی بسیاری در حق شهرداری کردهایم زیرا گلدانهای سیمانی خالی از گل که گویی هنوز سرمای همدان را در آغوش کشیده و خبری ازآمدن بهار در آنها نیست خود به یکی از جاذبههای گردشگری در ورودی شهر بدل شدهاند اینکه چه زمانی این گلدانها پر از گل خواهند شد الله اعلم.
البته ورودی دیگر شهر همدان نیز دیدنش خالی از لطف نیست مسیری که بهواسطه اتصال فرودگاه همدان باید بهترین جلوهگاه بصری شهر را داشته باشد، اما مسافران خسته از راه را مهمان ترافیکی اعصاب خردکن میکند زیرا در نهایت به کارگاه عمرانی پروژه تقاطع غیر همسطح شهید همدانی رهنمون خواهی شد البته این پروژه با قدمتی چند سال خود میتواند به عنوان ویترینی از تاریخ همدان ایفای نقش کند.
البته فضای کارگاهی انتهایی این ورودی مهم شهر همدان تنها معضل بصری موجود دراین مسیر نیست بلکه سالهاست شهرداری به بهانه اینکه باید برای تعریض مسیر بخشی از کارخانه خوشنوش و کیوان را تملک کند از اقدامی اصولی در راستای بهبود شرایط این ورودی شهر امساک میکرد اما امسال بعد از سالها جدل و تلاش بالاخره شرکت خوشنوش عقبنشینی کرد ولی امروز همزمان با حضور در این ورودی شاهد بودیم که حتی به فضای تخریب شده نیز سامانی داده نشده و تنها شهرداری به جدول گذاری راه بدون در نظر گرفتن زیبای بصری بسنده کرده وهمچنان این زبالههای اطراف جاده و نخاله و مصالح ساختمانی و خاکهای لایروبی شده از فضای رودخانهها هستند که از میهمانان نوروزی امسال نیز پذیرایی میکنند.
البته عدم توصیف وجود مغازههای متعدد و متراکم با کاربریهای مختلف نیز در کنار جاده منتهی به فرودگاه که خود به نحو قابل توجهی جاذب گردشگر بوده دور از انصاف است به طوریکه یکی سماوری را داغ و با پلارکاد پاره حاوی جمله «آب جوش موجود است» از میهمانان به بدترین نحوه و با آلودگی مثالزدنی پذیرایی میکند و دیگری درست در بغل دست همین سوپری گود پنجرگیری راه انداخته است.
کمی که پایینتر میروی درست بعد گذر از پل عابر پیادهای که از ظاهر امر به نظر میرسد سالها است که حتی یک رفتگر به اطراف آن نزدیک هم نشده این ورودی زیبای روستای گراچقا است که با رودخانه فاضلابی بدون داشتن حصار خود نمایی میکند البته بگذریم ازاینکه نمیدانم با چه مجوزی ورودی این روستا بدون داشتن فضای کارگاهی به چوببری بدل شده بود.
این درحالی است که درست 17 فروردین بود که عباس صوفی شهردار همدان در سخنان پیش از خطبههای نماز جمعه بر ساماندهی سه ورودی همدان طی سالجاری تاکید کرد و گفت: ورودی همدان ازسمت ملایر از میدان امام حسن (ع) به سه راه سد انتقال پیدا کرد که احداث میدانی پس از تعریض و بازگشایی در این نقطه مدنظر است.
شهردار همدان با بیان این که بلافاصله بعد از انتصاب موضوع ساماندهی سه ورودی همدان را مدنظر قرار دادم، گفت: در ورودیهای سهگانه تملک، بازگشایی و زیباسازی را با همکاری استانداری در دستور کار قرار دادم و امسال آن را به نتیجه میرسانیم.
حال با نزدیک شدن به ایام نوروز سال 98 درست یک سال بعد از انعکاس این خبر همدان میزبان خیل کثیری از گردشگران خواهد بود اما ورودیهای شهر همدان نه تنها القاکننده مختصات یک شهرتاریخی نیستند بلکه تداعیکننده شهرهای دورافتاده و توسعه نیافته است نه شهری چون همدان که ادعای کلانشهری و پایتخت تاریخ و تمدن بودنش و... گوش فلک را کر نمودهاست.
پهنههای ورودی- خروجی شهرها، حاصل همپوشانی محیط شهری و برونشهری و یا در خصوص کلانشهرها، حاصل
تداخل شهر و حوزه شهری است. امروزه چگونگی وضعیت کیفی و خدماتی این ورودیها تا حدود زیادی در شهرهای ما مورد غفلت قرار گرفته است این غفلت در ابعاد مختلفی از جمله نابسامانی حوزههای ورودی، نامشخص بودن جایگاه حقیقی این عرصهها در سلسله مراتب فضاهای شهری، برخوردهای سطحی و بیبرنامه با مسأله ساماندهی فضاهای شهری بهطور کلی و در خصوص حوزههای ورودی - خروجی بهطور خاص و دهها مسأله دیگر بروز و ظهور کالبدی و فضایی نموده است.
این در حالی است که در گذشته؛ یعنی زمانی که فناوری ارتباطات جهت ارائه تصویر ذهنی و عینی از مکانها قبل از
مراجعه حضوری به آنها در دسترس نبود، ورودیها نخستین سطح برخورد مسافران، شهروندان و بیگانگان با شهر مقصد را شکل میداد. از اینرو، حاکمان همواره درصدد بودند تا با احداث دروازهها و باروها گرداگرد شهر به معرفی ویژگیها و شخصیت قلمرو خود بپردازند. فعالیتها و عملکردهای مختلف و متفاوتی بسته به نیاز در حوزههای ورودی شکل میگرفت و در یک کالم، ورودی، خود یک مکان با قابلیت بهیاد ماندن و حضور بههم رساندن در آن، بوده است. در فرایند توسعه همه جانبه شهرها و پیشرفت فناوری، پیشرفت صنایع و حمل ونقل کالا، خدمات و مسافر، و دور شدن مرزهای ورود به حوزه شهری و شهر از مراکز فعالیت و کار، وضعیت کیفی لبهها و حوزههای ورودی و خروجی شهرها مورد بیتوجهی قرار گرفت.
نقش ورودی شهرها در نگاه اول گردشگر موضوعی بسیار مهم و انکارناپذیر است از این رو در بسیاری از شهرها دنیا این مقوله مورد توجه مهندسان شهرسازی قرار گرفته تا با ایجاد فضای خاطرهانگیز برگرفته از ویژگیها و بافت تاریخی شهر تصویرسازی مناسبی را در ذهن مسافر از آن منطقهایجاد کنند.
ورودی هر شهر باید براساس ضوابط و اصول شهری به گونهای باشد که به عنوان پیشانی یک شهر با جذابیت تمام، زیبایی و ویژگیهای منحصر به فرد خود را به رخ نظارهکنندگان آن بکشاند و باعث شخصیتبخشی به آن شهر شود و حس تعلق را برای ساکنان آن مناطق به وجود آورد حال آنکه ورودیهای شهرهمدان از سمت جاده ملایر و از تهران همانطور که در مطلب بالا نیز عنوان شد به دلیل عدم ساماندهی، وجود سازههای غیر اصولی، تجمع خارج از عرف کامیونها و نبود علائم راهنمایی رانندگی از این قاعده مستثنا است واین ورودیها در نگاه اول آشفتگی را در ذهن مسافر تداعی میکند.
عدم استفاده از الگوی مناسب شهری، عدم رعایت حریمها، تراکم بالای مغازهها و گاراژهایی با کاربریهای نامتعارف در حریم جاده به شکل ناموزون، نبود فضای سبز مناسب و المانهای شهری، عدم استفاده از تابلوهای تجاری و خدماتی، برای گردشگران از عوامل بروز آشفتگی و ناهنجاری بصری در نگاه مخاطب است که تاکنون نیز از دید مسئولان شهری به دور مانده است.
استقرار واحدهای ناسازگار همچون واحدهای تعمیراتی خودرو، صافکاری،کارگاههای خارج از عرف شهری که خود منشا آلودگی و ایجاد زبالههای مکانیکی در حاشیه راهها هستند، استقرار پارکینگهای خودروهای سنگین که اصولا خالی از خودرو هستند و اغلب کامیونها در حاشیه راهها توقف کردهاند موجب شده تا مبادی ورودی شهرهمدان در وضعیت نامناسبی به سر ببرد.
این درحالی است که نخستین اولویت توسعه استان همدان موضوع گردشگری است،که وضعیت نامناسب مبادی ورودی شهر ازجمله نقاط ضعف استان همدان است که نیاز به توجه ویژه مسئولان دارد لذا میطلبد شهرداری با زیبا سازی و اجرای طرح مربوط بر اساس مصوبه شورای ترافیک در این زمینه اقدام اساسی کرده وساماندهی ورودیهای شهر را جدی بگیرد.
