سپهرغرب، گروه شهر: زیبایی و تناسب سازه‌ها و بناها، به‌موازات نقش و نگار و رنگ‌های زیبای به‌کاررفته در فضاها و مکان‌های شهری، به شهر هیئتی زیبا و چشم‌نواز داده و از همه مهم‌تر بر اعصاب و روان شهر‌نشینان تأثیری آرامش‌بخش دارد؛ بنابراین اگر ساختمان‌ها و رنگ و نقش‌های به‌کاررفته در آن‌ها و فضاهای شهری، به‌گونه‌ای ناساز و نامتناسب باشند، باعث سردرگمی و آشفتگی بصری شهرنشینان خواهد شد. 

ازآنجایی‌که نزدیک به دوسوم وقت شهر‌نشینان در فضاهای شهری گوناگون سپری می‌شود، هم‌اکنون توجه به این مسئله در رأس برنامه‌ریزی‌های شهری قرار گرفته‌است. به همین دلیل در کنار آلودگی‌هایی نظیر آلودگی صوتی و هوا، نوع دیگری از آلودگی را می‌توان سراغ گرفت که امروزه در شهرهای جهان شایع شده و تأثیر مخرب و آسیب‌زای آن بر شهرنشینان از آن دو نوع دیگر (آلودگی) کمتر نیست. این نوع آلودگی که از آن به آلودگی بصری یاد می‌شود، ناشی از ناهماهنگی‌ها و ناسازگاری‌هایی است که در سازه‌های شهری به چشم می‌خورد.

تصویر‌های بصری متضاد و نازیبا در محیط شهری عامل ایجاد خستگی و عصبانیت در افراد بوده و این حالت نیز به سهولت به دیگران انتقال می‌یابد. از دید روانشناسی، وقتی فردی در معرض آلودگی بصری قرار می‌گیرد، دچار نوعی حالت خستگی و افسردگی می‌شود. ازجمله عوامل تشدیدکننده این آشفتگی و نابسامانی‌های بصری، تبلیغات و آگهی‌هایی هستند که در جای‌جای شهر نمونه‌هایی از آن دیده می‌شود.

*آلودگی بصری

درست است که شیوه‌های تبلیغی به لحاظ اقتصادی سودآوری دارند اما درصورتی‌که کنترل و ساماندهی نشوند، آرامش روانی و دیداری شهروندان را برهم می‌زنند. مثلاً آگهی‌هایی که بدون توجه به زمینه و نسبت با یکی از ایستگاه‌های اتوبوس در این فضای خاص چسبانده شده‌است، چراکه محتوای آن گویای این است که ازاین‌پس شهروندان در ایستگاه‌های اتوبوس می‎خواهند تمرین‌های رزمی بکنند!

*پرندگان را دریابیم؛ اما...

صبح‌ها که از خانه بیرون می‌آییم، پرندگان گوناگونی را می‌بینیم که در کنار باغچه خانه‌ها، جوی‌های آب و بوستان‌های شهر در حال پرواز هستند. این پرندگان، ناامید از یافتن غذا به این مکان‌ها روی آورده‌اند تا کسی برای آن‌ها آب و دانه و غذا بگذارد. برخی از آن‎ها پرندگانی هستند که از جاهای بسیار دور به شهرمان پر گشوده‌اند و بیشتر به مراقبت نیاز دارند.

پرندگان به‌غیراز آنکه زیبایی و نشاط بیشتری به شهرها می‌بخشند، ما را با طبیعتی که آن را به‌واسطه زندگی در شهر از یاد برده‌ایم، آشتی می‌دهند و همچنین مشوقی هستند برای رفتن گاه‌وبیگاه ما به آغوش طبیعت. خوشبختانه بیشتر شهروندان به این نکات به‌خوبی واقف هستند؛ اما گاه پیش می‌آید که برخی شهروندان در غذا دادن به این پرندگان، رعایت حال همشهریان خود را نمی‌کنند.

در همین زمینه، شهروندی تعریف می‌کرد که چند باری که از زیر پنجره خانه‌ها می‌گذشته، تکه‌های غذا و دانه‌هایی که صاحب‌خانه برای پرندگان بر لبه پنجره قرار داده بود، بر سرش ریخته‌اند. نیز گاه دیده‌شده که برخی شهروندان غذای پرندگان را در مسیر دیگران قرار داده‌اند. این کار ضمن آنکه در رفت‌وآمد شهروندان اخلال ایجاد می‌کند، سطح خیابان‌ها و کوچه‌ها را آلوده و کثیف می‌کند. از سوی دیگر برخی شهروندان نیز عادت دارند غذا یا دانه‌‌ها را لبه پنجره بریزند. غافل از اینکه جمع شدن پرنده‌ها روی لبه پنجره باعث می‌شود که فضولات آن‌ها لبه پنجره ساکنان طبقات پایینی را کثیف کند. گاهی نیز بدنه خودرو‌هایی که زیر این پنجره‌ها پارک شده‌اند کثیف می‌شوند. درحالی‌که به نظر می‌رسد چنانچه کمی برای این کار خداپسندانه وقت بگذاریم محدوده‌های مناسب بسیاری را پیدا می‌کنیم که مناسب غذا دادن به پرنده‌ها باشد.