افزایش مراکز تفریحی و فرهنگی که در آن‌ها هیجانات و انرژی‌های جوانان تخلیه شود، می‌تواند در کاهش وندالیسم نقش بسزایی داشته باشد.

سپهرغرب، گروه شهر: صنعتی شدن و رشد و توسعه شهرنشینی موجب افزایش تعاملات و مشارکت افراد در امور اجتماعی شده‎ و حضور فرد در اجتماع از نیاز وی برای دیده شدن و مورد توجه قرار گرفتن نکاسته‎است. انسان‌ها با درجات مختلف در اجتماع خواستار مفید بودن و رشد و پیشرفت هستند.
در این میان، اگر افرادی باشند که به خواسته‌ها و اهداف خود نرسیده باشند و یا احساس کمبود و سرخوردگی در مقایسه با سایر افراد کنند، احتمال بروز واکنش‌های منفی در آن‌ها وجود دارد. یکی از این واکنش‌های منفی، تخریب اموال عمومی در سطح جامعه است. افراد اگر بنا به دلایلی که گفته خواهد شد به نیازها و خواسته‌هایی که حق خود می‌دانند دست پیدا نکنند ممکن است برای جلب نظر دیگران و یا اعلام نارضایتی و سرخوردگی خود، دست به رفتارهای مخرب بزند.
تخریب اموال عمومی ازجمله معضلات و آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی یک جامعه محسوب می‌شود. تخریب در لغت به معنای خراب و ویران کردن، تباه کردن، از کار انداختن معنا شده و تخریب‌گر شخصی است که این عمل را مرتکب می‌شود.
در اصطلاح جهانی به کسی که مرتکب تخریب اموال عمومی و آثار فرهنگی می‌شود، وندال گفته می‌شود. وندالیسم یا بیماری تخریب اموال عمومی عملی است که بنا به دلایل متعدد و از روی آگاهی، به‌عمد و به‌منظور تباه کردن یا صدمه زدن به چیزی صورت می‌گیرد که متعلق به عموم مردم است. این تخریب شامل اموال عمومی، تأسیسات اجتماعی، ادارات و سازمان‌ها، آثار هنری، ابنیه تاریخی و غیره شده و این عمل از سوی هر کسی ممکن است انجام شود که گاه فردی و گاه گروهی است؛ اما به‌طور عمده جوانان بیشترین قشری هستند که تمایل به این رفتار ناهنجار یا بیماری اجتماعی دارند.
تخریب اموال عمومی نه‌تنها موجب اختلال در امور شهری و اجتماعی خواهد شد و سایر افراد را برای استفاده از اموال عمومی در مقطعی از زمان محروم می‌کند، بلکه مدیریت شهری را نیز با مشکل و تنگنا مواجه می‌کند و مسؤولان باید با صرف هزینه و زمان سعی در اصلاح، تعمیر و جایگزینی اموال تخریب‌شده داشته باشند. این اصلاح و تعمیر گاهی قابل جبران است و گاه غیر قابل جبران. به‌عنوان مثال آسیب به ابنیه تاریخی و آثار هنری که از سرمایه‌های یک کشور محسوب می‌شود، کمتر قابل اصلاح و جبران است. این عمل از سوی همه مردم و در تمامی نقاط جهان مذموم و نکوهیده بوده و در کشورهای مختلف برای مبارزه با آن به روش‌های مختلف برخورد می‌شود.
     تخریب اموال عمومی
نمونه‌هایی از تخریب اموال عمومی عبارت است از؛ کندن گوشی تلفن عمومی، تخریب باجه‌های تلفن عمومی، نوشتن یادگاری بر روی دیوارهای ابنیه تاریخی و مجسمه‌ها، بریدن صندلی‌های عمومی با چاقو، شکستن صندلی‌های عمومی، آسیب رساندن به درختان و فضاهای سبز، شکستن شیشه‌های اتوبوس و قطارها، ایراد خسارت به میادین ورزشی، شعارنویسی و خط‌نویسی روی دیوارهای شهر، سوزاندن سطل‌های زباله عمومی، خراب کردن علائم راهنمایی و رانندگی، خراب کردن متعلقات مدارس مثل میز، نیمکت، تخته‌سیاه، کتاب و غیره، کندن یا پاره کردن تراکت‌های تبلیغاتی، ایجاد حریق در پارک‌های جنگلی، تخریب و آسیب به سرویس‌های بهداشتی عمومی، شکستن چراغ‌های معابر، تخریب آسانسور و موارد دیگر.
وندالیسم ازجمله بزهکاری‌ها و آسیب‌های اجتماعی محسوب می‌شود و این عمل نیز مانند سایر بزهکاری‌های دیگر اجتماعی دلایل و ریشه‌هایی دارد که در صورت یافتن دلایل، راهکارها و روش‌های بهتری برای مقابله یا پیشگیری از آن می‌توان به کاربرد.
دلیل این عمل هرچه که باشه ریشه در درون افراد و هیجانات روحی ناشی از عصبانیت، پرخاشگری، سرخوردگی، خودکم‌بینی، خودنمایی و غیره دارد. روانشناسان معتقدند وندالیسم ارتباط مستقیمی با هیجانات روحی دارد و افراد برای نشان دادن نارضایتی، ناکامی، اجحاف و انتقام‌جویی دست به چنین کارهایی می‌زنند.
این رفتار نابهنجار اجتماعی در میان جوانان و افرادی با سطح تحصیلات و ضریب هوشی پایین بیشتر دیده می‌‌شود. یکی از عوامل بیرونی پیدایش وندالیسم بیکاری جوانان و پر نشدن اوقات فراغت و به‌تبع آن عدم تخلیه هیجانات روحی و روانی آنان است. در تخریب‌های گروهی گاه دیده‌شده که جوانان برای جلب توجه همسالان و دوستان خود و نیاز به مورد توجه قرار گرفتن دست به چنین کاری می‌زنند. لازم به ذکر است که بخش عمده این رفتارهای بزهکارانه به تربیت خانوادگی و فقر فرهنگی افراد برمی‌گردد.
برای هر بزهکاری و تخلف، قانون و مجازاتی در نظر گرفته‌شده چنانکه در فصل بیست و پنجم قانون مجازات اسلامی آمده‌است: هرکس عمداً اشیاء منقول یا غیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب یا به هر نحو کلاً یا بعضاً تلف کند و یا از کار اندازد به حبس از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. (ماده 677) هرکس درختان را با توجه به موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز، عالماً عامداً و برخلاف قانون مذکور قطع یا موجبات از بین رفتن آن‌ها را فراهم آورد علاوه بر جبران خسارت وارده حسب مورد به حبس تعزیری از 6 ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از سه میلیون تا 18 میلیون ریال محکوم خواهد شد.(ماده 686)
     تخریب اموال عمومی
هر کس در وسایل و تأسیسات مورد استفاده عمومی از قبیل شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، نفت، گاز، پست و تلگراف و تلفن و مراکز فرکانس و ماکروویو (مخابرات) و رادیو و تلویزیون و متعلقات مربوط به آن‌ها اعم از سد، کانال، انشعاب لوله‌کشی، نیروگاه‌های برق و خطوط انتقال نیرو و مخابرات (کابل‌های هوایی، زمینی یا نوری) و دستگاه‌های تولید و توزیع و انتقال که به هزینه یا سرمایه دولت یا با سرمایه مشترک دولت و بخش غیر دولتی یا توسط بخش خصوصی برای استفاده عمومی ایجادشده و همچنین در علائم راهنمایی و رانندگی و سایر علائمی که به‌منظور حفظ جان اشخاص یا تأمین تأسیسات فوق یا خیابان‌ها و جاده‌ها نصب شده‎است، مرتکب تخریب یا ایجاد حریق یا از کار انداختن یا هر نوع خرابکاری دیگر شود بدون آنکه منظور او اخلال در نظم و امنیت عمومی باشد به حبس از سه ماه تا 10 سال محکوم خواهد شد. (ماده 687)
برای جلوگیری از این عمل منکوب اجتماعی، راهکارهایی باید در نظر گرفت. در قدم نخست باید به مردم از طرق مختلف همچون صداوسیما، آموزش‌وپرورش و خانواده‌ها آموزش داد که این اموال متعلق به خود آن‌هاست و ضرر هرگونه آسیب به خود آن‌ها برمی‌گردد. شاید یکی از دلایل ارتکاب این عمل عدم آگاهی افراد از عمومی بودن اموال و مجازات‌های در نظر گرفته‌شده برای آن است.
همچنین افزایش مراکز تفریحی و فرهنگی که در آن‌ها هیجانات و انرژی‌های جوانان تخلیه شود، می‌تواند در کاهش وندالیسم نقش بسزایی داشته باشد.
سختگیری بیشتر در اجرای قوانین مجازات برای این‌گونه اعمال و تشدید مجازات نیز می‌توان نقش مؤثری در کاهش وندالیسم در جامعه داشته باشد، البته نقش شهروندان را نیز در کاهش این عمل زشت نباید انکار کرد. اگر شهروندان احساس کنند که اموال، متعلق به همه مردم است و ضرر و زیان به آن‌ها متوجه همه آحاد جامعه خواهد شد، در صورت مواجهه با این رفتارها به دیگران تذکر می‌دهند. در این تذکر حتی اگر شخص خاطی دست از عمل خود برندارد، متوجه می‌شود که مردم نسبت به این رفتار زشت وی بی‌اعتنا و بی‌توجه نیستند.
درنهایت اگر وندالیسم را یک جرم کوچک تلقی کنیم و در صدد رفع آن برنیاییم این جرم در درازمدت تبدیل به جرائم سنگین‌تری خواهد شد و آسیب‌های بیشتری بر پیکره اجتماع وارد خواهد کرد؛ بنابراین مبارزه با آن امری ضروری است که باید بیشتر مورد توجه مسؤولان امر قرار گیرد و آن‌ها سعی کنند با شناسایی ریشه‌ها، سعی در کاهش و پیشگیری از آن داشته باشند.
منصوره فراهانی