پیادهراه اکباتان و رونقی که آرزوست
کهنهفروشان نیازمند مکانی غیر از پیادهراه
تغییر شغل در مغازه سرقفلی برای کسبه دشوار است. وجود خودرو برقی نیاز بدیهی پیادهراه. فضای سبز پیادهراه اکباتان نیازمند دست نوازش شهرداری
سپهرغرب، گروه شهر - طاهره ترابیمهوش: پیادهراهها مکانهایی برای فعالیت جمعی در ارتباط با اقتصاد شهری، کیفیت محیطی و سلامت اجتماعیاند؛ این تعریفی بوده که نشان میدهد ارتقای کیفیت زندگی نخستین بهانه ایجاد هر نوع تغییر در ساختار و فضای شهرهاست، انتظاری که با پیادهراه شدن خیابان اکباتان برآورده نشد.
شاید این ضعف از آنجا نشأت گرفت که در مدیریت شهری همدان نگاه جامع و کامل نبود، زمانی که مدیریت شهری یک راه و گذر را به پیادهراه تبدیل میکند، باید مسئله مذکور و تبعاتش را در بُعد کلان دیده باشد؛ باید بررسی کرده باشد که عبور و مرور ماشینها و تردد پیادهها و درمجموع جریان زندگی شهری در این منطقه بعد از اجرای پیادهراه چه شکلی خواهد یافت؟ باید توجه شود که اصل پیادهراهسازی در این منطقه ضرورت دارد یا نه؟! متأسفانه در این پروژه گویا هیچکدام از موارد مد نظر قرار نگرفته است. در همین رابطه نتیجه یک تحقیق دانشگاهی با عنوان نقش محورهای پیاده در توسعه پایدار شهرها نشان میدهد اهداف متنوع و گوناگون را میتوان برای پیادهراهسازی متصور شد که با نگاهی به آنها، میتوان دریافت پیادهراهسازی خیابان اکباتان قرابتی با اهدافی همچون بهبود مدیریت ترافیک بهمنظور تحرک رفتوآمد در مرکز شهر، تشویق استفاده از وسایل حملونقل عمومی، بهبود دسترسی به مراکز عمده شهری، توسعه پارکینگهای عمومی و غیره، نداشته و یا اینکه در بهبود سیمای کالبدی شهر نیز آنچنان که انتظار میرفت، نتوانست تأثیرگذار باشد.
پس از اجرای این طرح احیای بافتهای تاریخی، حفظ ارزشهای معماری و فرهنگی، زیباسازی منظر شهری، ساماندهی تجهیزات خیابانی، بهبود روشنایی، بهبود دسترسیها و غیره تا حد زیادی شکل نگرفته، از طرفی نتوانست در بهبود وضع زیستمحیطی یعنی کاهش منابع آلودگی هوا و صدا، افزایش ایمنی، توسعه فضای سبز، گسترش فضاهای باز، کاهش تراکم و ازدحام افراد همچون دستفروشان و کهنهفروشان در مراکز فعالیت و تجارت مؤثر واقع شود و از همه مهمتر اینکه نتوانست در بهبود وضع خرید و خدمات مؤثر واقع شود.
یکی از مشکلات عمده زندگی در شهرهای بزرگ، دشواری دسترسی به مراکز خردهفروشی و تأمین خدمات روزمره مورد نیاز شهروندان است؛ توسعه پیادهراهها چنانکه تجربه نشان داده، یکی از عوامل مؤثر در رونق مراکز خردهفروشی سنتی و جدید و دسترسی آسان به خدمات جزئی و ضروری روزمره است. اما در پیادهراه اکباتان این هدف به کما رفت و درواقع رکود در این فضا شکل گرفت.
هدف دیگری که از اجرای پیادهراه دنبال میشود، بهبود زندگی اجتماعی و فرهنگی است که در این زمینه میتوان به مواردی از قبیل توسعه مراودات اجتماعی، آسایش سالمندان، بازی کودکان، گذراندن اوقات فراغت جوانان و دیگران، امنیت رفتوآمد کودکان، تشویق به تفریح و گردش، جذب توریسم و غیره اشاره کرد که متأسفانه در این بخش نیز پیادهراه اکباتان موفق عمل نکرد و بیشتر به مأمنی بدل شد برای حضور مستمر بنجلفروشان! بنابراین با توجه به رکود اقتصادی روزافزون فعالیت کسبه و نیز مشکلات اجتماعی، کسبه به مسائل مذکور اعتراض کرده و خواهان ارائه راهکار از متولیان امر همچون شهرداری، شورا و میراث فرهنگی شدند که متأسفانه با وجود وعدههای دادهشده، شاهد تغییرات کوچکی در فضای پیادهراه اکباتان طی یکونیم سال گذشته بودهایم؛ بنابراین در پی اعتراض روزافزون کسبه به راکد بودن فضای اقتصادی طی 10 روز گذشته، شاهد برپایی نمایشگاه صنایعدستی و عرضه محصولات غذایی بودیم که به اذعان مغازهداران تا حد بسیار زیادی رونق کوچ کرده از فضای پیادهراه را جانی دوباره بخشیده است، بهگونهای که طی روزهای گذشته در فضای مجازی از رونق گرفتن کسبوکار در این پیادهراه فیلمها و عکسهایی منعکس میشود.
ما نیز برحسب رسالت کاری در محل حاضر شده و از نزدیک شاهد جنبوجوش و نشاط اجتماعی و در عین حال شلوغبازار خرید از کسبه بودیم، درواقع برگزاری این نمایشگاه توانسته حتی برای خانوادهها جذبه ایجاد کرده و آنها به این پیادهراه گسیل کند؛ بر این اساس با توجه به اهمیت موضوع بر آن شدیم تا تصویری از پیادهراه اکباتان را (طی یکونیم سال گذشته) و تأثیری که برگزاری چنین نمایشگاههای موقتی میتواند بر رونق آن داشته باشد، اطلاعرسانی کنیم؛ پس در محل پیادهراه اکباتان و درست در چند قدمی محل برگزاری نمایشگاه گفتوگویی را با اکبر ملکی، رئیس هیئتامنای پیادهراه و نیز رضا جعفری، دیگر عضو هیئتامنای پیادهراه ترتیب دادیم که در ادامه میخوانید:
رئیس هیئتامنای پیادهراه اکباتان با اشاره به اینکه بعد از اجرای این پیادهراه کسبه با مشکلات عدیدهای مواجه شدند، گفت: درحال حاضر هم بخشی از این مشکلات همچنان پابرجاست.
ملکی با اشاره به اینکه سازمان میراث فرهنگی بیش از 22 سال بوده که انتهای پیادهراه اکباتان را مسدود و محصور کرده است، خاطرنشان کرد: بعد از اجرای پروژه پیادهراه این مشکل نمود بیشتری پیدا کرد، زیرا با عدم تردد خودرو این پیادهراه به بنبست تبدیل شده و دیگر جذبهای برای حضور در آن از سوی شهروندان احساس نمیشود.
وی با تصریح بر اینکه در چندین جلسه از مدیران مربوطه خواستار ارائه راه حل برای این مشکل شدیم، بیان کرد: متأسفانه تاکنون راهکاری به اجرا درنیامده است.
ملکی با بیان اینکه تاکنون جواب قانعکنندهای به ما بهعنوان کسبه پیادهراه درخصوص حل این معضل ارائه نشده است، عنوان کرد: نداشتن پارکینگ مشکل بعدی پیادهراه است، برای بنده این سؤال مطرح بوده که آیا نباید در ارائه طرح شهری الزامات مورد نیاز اجرای طرح دیده شود؟
رئیس هیئتامنای پیادهراه اکباتان افزود: درحال حاضر اگر گردشگر و یا مسافری بخواهد از ظرفیت این پیادهراه استفاده کند، یقیناً بهدلیل عدم تعریف پارکینگ مورد نیاز دچار سردرگمی خواهد شد.
ملکی با تصریح بر اینکه عمده مشکل ما این است که بعد از پیادهراه شدن خیابان اکباتان تردد شهروندان کاهش پیدا کرده است، اذعان کرد: درحال حاضر برپایی نمایشگاه صنایعدستی و مواد غذایی در بخشی از پیادهراه به حل بخش عمدهای از مشکلات پیش روی کسبه کمک کرده است.
وی با تصریح بر اینکه دائر بودن چنین نمایشگاههای موقتی میتواند رونق را در فضای پیادهراه ایجاد کند، خاطرنشان کرد: درواقع این نمایشگاه توانست شهروندان را به حضور در پیادهراه اکباتان ترغیب کند.
رئیس هیئتامنای پیادهراه اکباتان با تأکید بر اینکه ایکاش بتوان مدت برپایی نمایشگاه را برای حداقل 10 روز دیگر تمدید کرد، گفت: این روزها برای بازدید از نمایشگاه برخیها به پیادهراه اکباتان میآیند که طی یکونیم گذشته حتی گذرشان نیز به پیادهراه نیفتاده است.
وی با بیان اینکه تا قبل از برپایی این نمایشگاه اگر ساعت 6 عصر در پیادهراه قدم میزدید مشاهده میکردید که در این مسیر پرنده هم پر نمیزند اما طی روزهای اخیر شاهد حضور گسترده شهروندان در پیادهراه هستیم، خاطرنشان کرد: اکثریت کسبه از وضعیت موجود رضایت دارند.
ملکی با بیان اینکه برای رونق بیشتر پیادهراه اکباتان باید برنامه مدونی جهت ساماندهی کهنهفروشان به اجرا درآید، خاطرنشان کرد: شاید بیش از هزاران بار در این خصوص با مسئولان رایزنی کردهایم، اما هنوز راه حلی ارائه نشده؛ زیرا طرحهایی که در پیادهراه اجرا میشود کوتاهمدت و دورهای بوده، حال آنکه این امر نیازمند داشتن برنامه و راهکاری بلندمدت است. چراکه نمیتوان منکر فعالیت و اشتغال این قبیل افراد شد و باید برای آنها نیز مکانهایی را مشخص کنند.
رئیس هیئتامنای کسبه پیادهراه اکباتان با بیان اینکه طی برگزاری نمایشگاه نیز متأسفانه کهنهفروشان و درواقع خنزل پنزل فروشان از شهروندان و گردشگران خارجی و داخلی میزبانی میکنند، تصریح کرد: طی چند روز گذشته گویا گردشگری خارجی از فضای بساطگستری آنها فیلمی را در فضای مجازی منتشر کرده است.
وی ادامه داد: بنده سؤالم از مسئولان این است که ایجاد چنین فضایی در پیادهراه اکباتان با شعارهای گردشگرپذیری ما و داعیه مهد تاریخ و تمدن بودن همدان چه سنخیتی دارد؟
ملکی با تأکید دوباره بر تأثیرگذاری برپایی نمایشگاه در هدایت مردم به پیادهراه اکباتان، گفت: بنده شخصاً از اعضای شورای اسلامی شهر همدان و نیز معاون خدمات شهری شهرداری همدان کمال قدردانی و تشکر را دارم.
رئیس هیئتامنای کسبه پیادهراه اکباتان با تصریح بر اینکه ارائه خدمات در حوزه تنظیف و زیباسازی پیادهراه اکباتان نیز میتواند در جذب گردشگر مؤثر واقع شود، عنوان کرد: با وجود تلاشهای زیاد از سوی خدمات شهری، همچنان در این بخش نقص وجود دارد؛ بهگونهای که حتی برای آبیاری باغچهها باید چندینبار با عوامل شهرداری تماس بگیریم.
وی در پاسخ به این سؤال که یکی از مشکلات مطرحشده درخصوص پیادهراه این است که برخی از مغازهها به لحاظ شغلی دیگر از وجاهت لازم برخوردار نیستند، آیا ایندست مشاغل امکان تغییر شغل ندارند؟ گفت: این مسئله از سوی شهردار نیز مطرح شد، اما باید در پاسخ به این سؤال بگویم ما در این مسئله با مشکل مالکیت مغازهها مواجه هستیم، چراکه اغلب قراردادهای کسبه بهصورت سرقفلی است و نمیتوانند بدون اجازه مالک تغییر شغل دهند؛ بر این اساس نمیتوان راهکار مذکور را عملی قلمداد کرد.
ملکی با تأکید بر اینکه اکنون در بر اصلی پیادهراه بیش از 180 دهنه مغازه وجود دارد، اذعان کرد: از این تعداد درحال حاضر شاید بتوان گفت تنها 80 دهنه مغازه فعال هستند و مابقی بهدلیل عدم رفتوآمد درست در پیادهراه یا بهصورت کامل تعطیل بوده و یا درحال تعطیل شدن هستند.
رئیس هیئتامنای کسبه پیادهراه اکباتان با گلایهمندی از اداره کل میراث فرهنگی درخصوص جدارهسازی پیادهراه، گفت: متأسفانه میراث فرهنگی در این خصوص نیز همچون دیگر مباحث میراثی همکاری لازم را با کسبه ندارد، بهطوری که حتی برخی از کسبه خود داوطلب جدارهسازی و بهبود فضای بیرونی مغازهها هستند و خواستار ارائه طرح از سوی میراث فرهنگی شدند، اما این اداره کل نه خود وارد این فضا میشود و نه اجازه کار به کسبه میدهد؛ این درحالی بوده که بسیاری از مغازهها در این پیادهراه بهدلیل قدمت فرسوده شده و فضای زشتی پیدا کرده است.
در ادامه دیگر عضو هیئتامنای پیادهراه نیز با تأکید بر بهبود فضای پیادهراه بعد از برپایی نمایشگاه، بیان کرد: خوشبختانه این نمایشگاه رونق را به پیادهراه بازگرداند.
رضا جعفری با بیان اینکه 90 سال این خیابان مسیر تردد بود اما از یکونیم سال پیش این ظرفیت از معبر اکباتان گرفته شد، عنوان کرد: البته از سالهای پیش معبر بین میدان هفت تیر تا میدان هگمتانه از سوی میراث فرهنگی بدون عملکرد و یا برنامه خاصی مسدود شده است.
وی با تأکید بر اینکه درحال حاضر با پیادهراه شدن خیابان اکباتان این معبر به بنبست بدل شد، عنوان کرد: انتقال ایستگاههای اتوبوس و تاکسیها و در عین حال نداشتن پارکینگ، بزرگترین مشکل ما کسبه در کنار رکود اقتصادی عارضشده است.
جعفری با تأکید بر اینکه از میدان امام تا میدان هفت تیر درحال حاضر بیش از 80 مغازه تعطیل کامل شدهاند، تصریح کرد: این خیابان پیش از پیادهراه شدن برای پنج هزار نفر درآمدزایی میکرد، اما درحال حاضر رکود اقتصادی کسبه را به ستوه آورده است.
وی با اشاره به اینکه بیش از یکونیم سال است که ما پیگیر رفع معضلات پیادهراه اکباتان بهعنوان هیئتامنا هستیم و متناسب با مشکلات به شهرداری و شورای شهر مراجعه میکنیم اما نتیجهای حاصل نشده، اذعان کرد: بعد از عدم پاسخگوی به پیگیریها، متوسل به نماینده ولی فقیه در استان شده و از ایشان کمک خواستیم تا شاید بتوانند در پیگیری مسئولان تحرک ایجاد کنند.
عضو هیئتامنای پیادهراه اکباتان با اشاره به جلسهای که در دفتر امامجمعه روز 24 خردادماه داشتند، تصریح کرد: در این جلسه مصوب شد نشستی با حضور متولیان امر برای رفع مشکلات پیادهراه به میزبانی شهرداری برگزار شود، اما تاکنون با وجود اینکه وعده دادهشده یکهفتهای بود، هنوز خبری از برگزاری نشست نیست.
وی با اشاره به اینکه بارها در شورا وعدههایی همچون انتقال چند ایستگاه تاکسی و اتوبوس به انتهای پیادهراه و در عین حال حضور خودروهای برقی در این معبر داده شده، تصریح کرد: هیچکدام از این وعدهها عملیاتی نشد، بهعنوان مثال وقتی با پیمانکار خودروهای برقی صحبت میکنی، عدم حضور مسافر را بهانه عدم خدمترسانی در پیادهراه اکباتان قلمداد میکنند، این درحالی است که روزانه شاهد آن هستیم که تعدادی از افراد کهنسال بهدلیل عدم توانایی با گاری باری در پیادهراه تردد میکنند که این روش تردد در شأن همشهریان ما نیست. از طرفی سال گذشته پیمانکار در شورا متعهد شد که از میدان آرامگاه تا میدان هگمتانه ارائه خدمت میکنند.
معالوصف؛ چنان که گفته شد طبق نظر کسبه اکباتان گویی برگزاری نمایشگاه و نیز ارائه برنامه فرهنگی در پیادهراه بهصورت کارآمد و جذاب میتواند بخشی از مشکلات را مرتفع کند، البته این بدان معنا نیست که مسئولان به دنبال ارائه راهکار دائمی برای رفع مشکلات این معبر مهم گردشگری و اقتصادی همچون مباحث میراث آن نباشند؛ زیرا درحال حاضر هر آنچه ما بهعنوان مشکل همچون حضور شهروندان و رونق بازار و یا جدارهسازی دنبال میکنیم، درنهایت به مباحث حوزه میراث فرهنگی بازمیگردد. پس باید از سوی مدیران این بخش راه حلی منطقی برای مشکلات مذکور ارائه شود که بتواند علاوه بر حفظ میراث گذشتگان، پاسخگوی نیاز کسبه نیز باشد.
