سپهرغرب، گروه شهر - طاهره ترابی‌مهوش: در چند دهه اخیر گردشگری به‌عنوان گسترده‌ترین صنعت خدماتی مورد توجه قرار گرفته است و در همه کشورها به‌ عامل مهم اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است که در همه محیط‌ها و مکان‌ها می‌تواند جریان داشته باشد و نوعی عدالت اجتماعی را برای ساکنان مناطق مختلف به‌وجود آورد؛ در عین حال باعث رشد مناطق کمتر توسعه‌یافته می‌شود که درحال حاضر یکی از جاذبه‌های فعال در این صنعت شهرها هستند.
امروزه گردشگری شهرها به‌صورت یکی از ظرفیت‌ها و منابع اقتصادی اجتماعی درآمده، بنابراین ‌شهری می‌تواند گردشگرپذیر باشد که از زیرساخت‌های اصلی در این مقوله تا حدودی بهره‌مند شود؛ در شهری همچون همدان گنجنامه نامی آشنا در حوزه گردشگری شهر با محیطی دل‌انگیز و آب‌وهوای مطبوع بوده که در دامنه الوند است و همه‌ساله بنا به جذابیت بصری به‌عنوان یکی از محورهای گردشگری اصلی مطرح می‌شود. تا آنجا که هم‌زمان با فرارسیدن ایام تعطیل و حضور گردشگران به یکی از پُرترددترین مسیرها بدل می‌گردد.
اما مسیر بکر و طبیعی این محور همواره علاوه بر جذابیت‌ها، به لحاظ ترافیکی و ایمنی مورد نقد و گلایه‌مندی شهروندان، گردشگران و حتی مسئولان قرار می‌گیرد؛ چراکه طی سال‌های اخیر با توجه به پُررنگ‌ شدن موضوع گردشگری در شهر همدان، شاهد بروز تصادفات با تلفات جانی در این مسیر بوده‌ایم که شیرینی سفر را به کام مسافران و گردشگران تلخ کرده است و به تعبیری کم‌عرض بودن جاده دسترسی و داشتن پیچ‌های تند و خطرناک، سبب شده که کوچک‌ترین تخلف رانندگان در این محور گردشگری به فاجعه تبدیل شود.
طی سال‌های اخیر بارها مدیران مرتبط با موضوع و درعین حال نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی بر ضرورت سامان‌دهی این محور تأکید کرده‌اند، اما هنوز خبری از تحقق وعده‌ها نیست؛ این درحالی است که مسیر دسترسی مناسب از بدیهیئت برای رسیدن به مراکز و امکان گردشگری بوده، البته نکته اینجاست که متأسفانه در اغلب موارد اصلی‌ترین عامل بروز تصادفات محور مذکور عدم تمکین رانندگان به ‌سرعت مطمئنه بوده و هست. به‌نحوی ‌که گویی پیچ‌وخم جاده گنجنامه را با پیست اتومبیلرانی و یا دیوار مرگ اشتباه می‌گیرند، این مسئله خود به لحاظ چرایی قابلیت بررسی دارد؛ بنابراین با توجه به اهمیت موضوع بر آن شدیم تا با برخی از متولیان امر همچون رضا زمانی معاون عمرانی فرماندار همدان، علی فکری رئیس پلیس راهور و حمید پرورشی‌خرم معاون راهداری اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان همدان گفت‌وگویی را ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:
معاون عمرانی فرماندار همدان با بیان اینکه پرداختن به این‌گونه مباحث در شورای هماهنگی ترافیک شهرستان به‌صورت ارائه طرح و پیشنهاد از سوی دستگاه‌های متولی مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد، گفت: بعد از نقد و بررسی طرح و پیشنهاد، در شورای هماهنگی استان تصمیم نهایی گرفته می‌شود؛ پس ما در این بخش تصمیم‌گیرنده نیستیم.
رضا زمانی با تصریح بر اینکه به مشکل محور گنجنامه از چند منظر می‌توان پرداخت، ابراز کرد: نخستین منظر بحث گردشگری است که در این زمینه بین کارشناسان اختلاف نظر وجود دارد؛ بدین‌ترتیب که برخی معتقدند باید محور گردشگری موجود به استناد اینکه همین عرض کم، پیچ‌وخم و حتی ترافیک معبر جاذب گردشگر است، حفظ شود.
وی ادامه داد: این کارشناسان معتقدند اگر معبر را تعریض کنیم، بحث گردشگری محور دچار تحول معکوس می‌شود.
زمانی افزود: این کارشناسان برای نمونه به جاده‌های بکر شمال کشور استناد می‌کنند که با وجود تردد مسافر، همچنان دست‌نخورده و بکر باقی مانده‌اند.
معاون عمرانی فرماندار همدان با بیان اینکه برخی از کارشناسان نیز بر لزوم تعریض معبر تأکید دارند، تشریح کرد: اما طبق تجارب موجود هرچه عرض معبر افزوده می‌شود، به بحث‌های ترافیکی نیز به‌تناسب باز شدن مسیر افزوده شده و خودروهای بیشتری به مسیر می‌آیند.
وی با تأکید بر اینکه با وجود مشکلات موجود هنوز دستگاه متولی یعنی اداره کل راه و شهرسازی پیشنهاد خود را به‌عنوان راه حل ارائه نکرده است، گفت: همان‌طور که گفته شد سه سناریو تعریض مسیر، حفظ مسیر موجود با درنظر گرفتن محدودیت ترافیکی از طریق استقرار اتوبوس‌های گردشگری و ایجاد پارکینگ در پایین‌دست و درنهایت ایجاد مسیر برگشت، پیشنهاد‌هایی بوده که از سوی کارشناسان ارائه شده است.
زمانی با بیان اینکه درخصوص ترافیک این محور نیز باید بگویم از آنجایی که سال گذشته در پایین‌دست محور (حدفاصل میدان عباس‌آباد تا قائم) دو تصادف ناگوار (منجر به فوت) به وقوع پیوست در شورای هماهنگی ترافیک مصوب شد در این نقاط سرعتکاه نصب شود، عنوان کرد: خوشبختانه این سرعتکاه‌ها به‌تناسب بافت مسیر به‌صورت گرانیتی به‌ اجرا درآمد.
وی ادامه داد: در مسیر منتهی به گنجنامه نیز از سوی اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای علائم، تابلوها و لرزاننده‌هایی نصب شده است.
زمانی با بیان اینکه نمی‌توان از خطرساز بودن سرعت غیر مجاز در این محور غافل شد، عنوان کرد: اغلب تصادفات این محور در ساعات خلوت و انتهایی شب به وقوع می‌پیوندند.
وی با تأکید بر اینکه ما معتقدیم محور گردشگری است پس باید هر تصمیمی برای آن اتخاذ می‌شود نیز بر این مبنا باشد، در پاسخ به این سؤال که آیا درصورت ارائه طرح از سوی دستگاه متولی امکان تأمین بودجه اجرای آن برحسب فوریت وجود دارد؟ خاطرنشان کرد: مطالعات ناحیه شمالی در کمیته برنامه‌ریزی از طریق دستگاه اجرایی (میراث فرهنگی) انجام شده و حتی در بخش‌هایی مصوبه لازم را نیز دریافت کرده است.
زمانی افزود: در حوزه راه نیز می‌توان در کمیته برنامه‌ریزی شهرستان با توجه به اعتبارات ابلاغی و اولویت‌ها، به این مسئله پرداخت و درصورت لزوم اعتباری را برای آن مصوب کرد.
وی خاطرنشان کرد: در پیوست بودجه پروژه ملی بهسازی و ارتقای راه دسترسی گنجنامه به تویسرکان برای سال 98 با پیگیری فرمانداری، نمایندگان شهرستان و همکاری استاندار، بخش همدان نیز تا میدان قائم گنجانده شده است.
رئیس پلیس راهور نیز با اشاره به اینکه در بروز تصادفات و مشکلات ترافیکی محور گنجنامه موارد مختلفی قابل طرح است، گفت: در شورا همتا این مباحث به‌صورت مفصلی ارائه خواهد شد و هریک از دستگاه‌های متولی را به انجام وظایفی مکلف خواهیم کرد.
علی فکری با بیان اینکه درحال حاضر وجود پیچ‌های خطرناک و درعین حال ورود آب از رودخانه‌های اطراف محور به معبر در نزدیکی پول آهنی ازجمله اصلی‌ترین مشکلات است، ابراز کرد: ضرورت احداث مسیر برگشت نیز یکی از اصلی‌ترین خواسته‌هاست.
وی با بیان اینکه خوشبختانه علائم راهنمایی و رانندگی از سوی دستگاه متولی در مسیر نصب شده است، عنوان کرد: البته در این بخش نیز نیازمند تقویت هستیم.
در ادامه معاون راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان نیز با اشاره به اینکه هر آنچه از علائم و تجهیزات لازم بوده در مسیر مستقر کرده‌ایم، گفت: باید بدانید در تعریفی که از راه‌ها ارائه می‌شود، این محور دارای شاخص‌های راه روستایی است.
حمید پرورشی‌خرم با اشاره به اینکه حتی برای نخستین‌بار در راستای دید بهتر رانندگان در میانه مسیر همچون راه‌های دوطرفه شیار زردرنگ ایجاد کردیم، اذعان کرد: در مراحل بعد برای جلوگیری از واژگونی‌ها در نقاط مختلف خاک‌ریزهای بازدارنده ایجاد کردیم.
وی با تصریح بر اینکه در نقاطی که امکان ایجاد خاک‌ریز نبود گاردیل نصب کرده‌ایم، تشریح کرد: هر آنچه کارشناسان مطرح کرده‌اند، ما در آن محور انجام داده‌ایم.
پرورشی‌خرم با بیان اینکه ایراد کار در این محور سرعت بالای وسایط نقلیه است، در پاسخ به این سؤال که آیا ایجاد مسیر برگشت می‌تواند مشکل را حل کند؟ گفت: حجم تردد تنها یکی از مؤلفه‌ها برای درجه‌بندی راه‌هاست، بنابراین نمی‌توان تنها با ملاک قرار دادن حجم ترافیک نسبت به ضرورت ایجاد مسیر برگشت تأکید کرد؛ چراکه همواره در محورهای گردشگری اصل حفظ بافت مسیر بوده است.
وی افزود: درنظر بگیرد که اگر مسیر تعریض و یا راه جداگانه‌ای برای برگشت این محور درنظر گرفته شود، یقیناً سرعت وسایط نقلیه نیز بیشتر خواهد شد.
مع‌الوصف؛ آنچه مسلم است اینکه محور گردشگری گنجنامه همواره یکی از پُرطرفدارترین نقاط برای تردد شهروندان و نیز سفر گردشگران در همدان بوده است و با توجه به زیبایی این منطقه، همواره حجم ترافیکی بالایی را در خود جای داده است؛ بنابراین علاوه بر ضرورت توجه ویژه پلیس در مقوله کنترل سرعت به‌عنوان اصلی‌ترین عامل تصادفات این محور از طریق نصب دوربین‌های کنترل سرعت با همکاری دستگاه متولی، نمی‌توان از مقوله ضرورت سامان‌دهی مسیر به لحاظ حجم بالای تردد غافل شد و منتظر ارائه طرح از سوی دستگاه متولی ماند. بنابراین به نظر می‌رسد مدیریت ارشد اجرایی در شهرستان باید نسبت به عدم ارائه طرح مذکور واکنش نشان داده و دستگاه مرتبط را وادار به ارائه طرحی علمی و بر مبنای نظر کارشناسی کند تا بتوان در بستر آن بخش اعظمی از بار ترافیکی این محور را مدیریت کرد و درعین حال با کاهش حجم تصادفات، خاطره خوبی را از این محور در ذهن گردشگران به یادگار گذاشت.

طاهره ترابی مهوش