بازآفرینی شهری، طرحی که کماکان درجا میزند
سپهرغرب، گروه خبر: بر اساس آمار، حدود 185 هزار نفر از جمعیت شهری در لرستان در 38 محله حاشیهنشین زندگی میکنند و این در حالی است که تاکنون اقدامی جدی برای رفع مشکلات آنها و فراهم آوردن نیازهای اولیه شهروندی برای آنها صورت نگرفته و دولت نتوانسته در عمل، اقدامی اساسی در این زمینه انجام دهد.
بافت فرسوده شهری به عرصههایی از محدوده قانونی شهرها اطلاق میشود که به دلیل فرسودگی ظاهری، برخوردار نبودن از تأسیسات، خدمات و زیرساختهای شهری آسیبپذیر بوده و از ارزش مکانی، محیطی و اقتصادی کمی برخوردار است.
بافتهای ناکارآمد شهری به سه بخش بافت فرهنگی- تاریخی، ناکارآمد میانی و سکونتگاه غیررسمی تقسیمبندی میشوند و هرکدام از این بافتها دارای ویژگیها و خصوصیتهای مختلفی است، اما ساکنان تمامی این بافتها به دلیل وضعیت اقتصادی نامناسب، امکان نوسازی واحد مسکونی خود را ندارند، همچنین سرمایهگذاران انگیزهای جهت سرمایهگذاری در این محلات را ندارند.
اغلب واحدهای ساختمانی در بافتهای فرسوده شهری فاقد هرگونه محاسبات فنی برای مقاومت در برابر سوانح طبیعی ازجمله زلزله هستند؛ همچنین دسترسی نداشتن مناسب به درون بافت، عرض کم معابر و نیز حجم بالای ساختمانهای کمدوام جمله آثار منفی بافتهای فرسوده است.
بافتهای فرسوده شهری از کمبود و ناکافی بودن سطح شبکهها و معابر دسترسی به خدمات شهری رنج میبرند و اغلب معابر آن دارای عرض کمتر از 6 متر هستند که بههیچوجه متناسب با زندگی شهری امروز نیست، همچنین تأسیسات و زیرساختهای شهری به دلیل گذشت زمان، فرسوده شده و پاسخگو نیاز مردم این مناطق نیستند.
بافتهای فرسوده شهری از فقدان برخی خدمات فرهنگی، آموزشی و شهری به لحاظ کمی و کیفی رنج میبرند و در برخی خدمات نیز دچار نقص هستند بهطوریکه در محدوده بافتهای فرسوده، بهندرت شاهد وجود مراکز فرهنگی و عمومی نظیر کتابخانههای عمومی، فرهنگسراها و مراکز بهداشتی، درمانی، امداد و نجات، فضاهای سبز و مهدکودکها و امثال آن هستیم.
تراکم بالای جمعیت، گسترش فرسودگی و تبدیل آن به محل و مأمن برای بزهکاران و افزایش آسیبهای اجتماعی و تبدیلشدن به گونههای ناهنجار شهری و کمبود امکانات گذراندن اوقات فراغت بهویژه برای کودکان و نوجوانان، ازجمله آثار منفی اجتماعی و فرهنگی بافتهای فرسوده است.
در متن بالا تعریفی از معنای بافت فرسوده، ویژگیهای آن و آسیبهای اجتماعی که در این مناطق وجود دارند را ارائه دادیم.
برای آگاهی از وضعیت لرستان در حوزه بافتهای فرسوده و کارهایی که تا به امروز دولت در این زمینه انجام دادهاست با سه تن از مدیران استانی مربوط به این حوزه گفتوگو انجام دادهایم که در ذیل مهمترین نکات مطرحشده در این گفتوگوها را میخوانید.
64 درصد جمعیت لرستان در شهرها زندگی میکنند
مدیرکل راه و شهرسازی لرستان در خصوص وضعیت بافت ناکارآمد شهری، بیان کرد: بر اساس آمارهای وزارت راه و شهرسازی، استان لرستان دارای 334 هزار و 232 خانوار شهری است که با توجه به این آمار، 64 درصد جمعیت لرستان در شهرها زندگی میکنند.
1.5 درصد از بافت ناکارآمد شهری کشور در لرستان است
رضا خالقی با بیان اینکه بافتهای ناکارآمد شهری به سه بخش بافت فرهنگی- تاریخی، ناکارآمد میانی و سکونتگاه غیررسمی تقسیمبندی میشود، افزود: مجموع بافت ناکارآمد شهری در کشور، 140 هزار و 767 هکتار بوده که این میزان در لرستان دو هزار و 51 هکتار بوده که درنتیجه 1.5 درصد از بافت ناکارآمد شهری کشور در لرستان واقع شدهاست.
وی اظهار کرد: میزان تراکم جمعیت در بافت فرسوده استان نسبت به سایر مناطق شهری بسیار بیشتر بوده بهطوریکه میانگین تراکم جمعیت در مناطق شهری، 72 نفر در هکتار است اما این آمار در بافت فرسوده به 189 نفر در هکتار میرسد.
14 درصد مساحت شهرهای لرستان مربوط به بافت ناکارآمد شهری است
مدیرکل راه و شهرسازی لرستان با اشاره به اینکه مجموع مساحت شهرهای لرستان 14 هزار و 246 هکتار است، تصریح کرد: از این مقدار مساحت شهری، 14 درصد مربوط به بافت ناکارآمد شهری بوده که شهر دورود با 20 درصد بافت ناکارآمد شهری بیشترین درصد را دارا است و شهر الشتر با چهار درصد کمترین میزان را دارد و این وضعیت در مرکز استان، 12 درصد است.
34 درصد از جمعیت شهری لرستان در بافت ناکارآمد شهری زندگی میکنند
خالقی خاطرنشان کرد: 34 درصد از جمعیت شهری لرستان در بافت ناکارآمد شهری زندگی میکنند که از این تعداد حدود 54 هزار نفر در بافت فرهنگی- تاریخی شهرهای بروجرد و خرمآباد ساکن هستند و در حوزه سکونتگاههای غیررسمی استان بر اساس آمارهای پنج شهر خرمآباد، بروجرد، دورود، کوهدشت و الیگودرز حدود 185 هزار نفر در 38 محله حاشیهنشین زندگی میکنند.
انتخاب 43 محله برای بازآفرینی شهری در لرستان
وی با اشاره به اینکه دولت در سال 95 بر اساس یک مصوبه به دنبال این است که سالانه 270 محله را در کشور بازآفرینی کند، گفت: بر اساس این آمار طی سه سال گذشته 43 محله در شهرهای مختلف لرستان برای بازآفرینی انتخاب شدهاند.
تکمیل و آغاز به کار 318 میلیارد ریال پروژه نوسازی بافت فرسوده در لرستان
مدیرکل راه و شهرسازی لرستان بیان کرد: پس از تصویب قانون بهسازی و نوسازی بافت فرسوده در کشور بیش از پنج هزار واحد مسکونی در لرستان برای دریافت تسهیلات به بانکهای عامل معرفیشدهاند؛ همچنین در گذشته بیش از 97 میلیارد ریال پروژه در لرستان انجامشده و در حال حاضر 181 میلیارد ریال پروژه در 19 محله استان در حال انجام است و در سال 98 به دنبال آغاز 40 میلیارد ریال پروژه در استان هستیم.
بیتوجهی دولتها به احیای بافت فرسوده شهری
نایبرئیس سازمان نظاممهندسی ساختمان لرستان نیز در خصوص موضوع بافت ناکارآمد شهری، بیان کرد: آنچه با عنوان بافتهای فرسوده و مناطق حاشیهنشین در کشور شکلگرفته نتیجه فرازوفرودهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران در دهههای گذشته است.
سعید بارانی افزود: دولتهای مختلف برای حوزه مسکن طرحهای گوناگونی داشتهاند اما متأسفانه در هیچکدام از دولتها به موضوع احیا و بازسازی بافت فرسوده شهری توجه نشدهاست؛ برای مثال اگر مسؤولان استانی طرح مسکن مهر را به بافت فرسوده لرستان هدایت میکردند امروز نه شاهد مشکلات طرح مسکن مهر بودیم نه بافت فرسودهای در استان باقی میماند.
وی با بیان اینکه متأسفانه با آغاز به کار دولت یازدهم تسهیلات محدودی به بازسازی مناطق فرسوده شهرها اختصاص داده شد، تصریح کرد: متولی حوزه مسکن کشور برای حل مشکلات این حوزه باید نگاه عملیاتی، سختافزاری و نرمافزاری خود را نسبت به این موضوع تغییر دهد.
مدیریت یکپارچه راهکار حل مشکل بافت فرسوده شهری
نایبرئیس سازمان نظاممهندسی ساختمان لرستان با برشمردن علل ناموفق بودن طرح دولت در احیای بافت فرسوده شهری، خاطرنشان کرد: وجود تورم روزافزون در کشور، مشارکت نکردن شهروندان، استفاده نکردن از ظرفیت سرمایهگذاران، عدم ارائه تسهیلات سودافزا، نگرانی سامانمند از ایجاد ارزشافزوده بعد از سرمایهگذاری، ضعف دولت در مدیریت یکپارچه اصلاح بافت فرسوده کشور و نهادینه نشدن فرهنگ آپارتماننشینی در مناطق حاشیهای شهر علل اصلی ناتوانی دولت در مدیریت حوزه مسکن کشور است.
بارانی در پایان گفت: نگاه مسؤولان کشور برای حل مشکلات فرسوده باید همانند دیدگاه آنها در بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله باشد، اگر مسؤولان کشوری و دولتی بتوانند یک مدیریت یکپارچه ایجاد کنند طی 10 سال، مشکل بافتهای فرسوده استان و کشور حل خواهد شد.
حل مشکلات مناطق حاشیهای با کمیتهای تحت عنوان بهسازی مناطق کمتر توسعهیافته
رئیس کمیسیون عمران شورای اسلامی شهر خرمآباد نیزدر این خصوص، بیان کرد: بافت فرسوده به مناطقی گفته میشود که بدون توجه به اصول شهرسازی ساخته میشوند.
سجاد بابایی با بیان اینکه پس از تشکیل شورای فعلی، کمیتهای با عنوان بهسازی مناطق کمتر توسعهیافته در خرمآباد ایجاد شد، افزود: در این کمیته از مناطق کمتر توسعهیافته شهر بازدید میکنیم و پس از آگاهی از مشکلات این محلهها به شهرداران این مناطق یک فرصت دوماهه برای اصلاح این مشکلات میدهیم.
بیتوجهی به اقدامات فرهنگی، نقطهضعف دولت در اجرای طرح نوسازی بافت فرسوده
وی اظهار کرد: متولی اصلی در بخش بازآفرینی شهری، دولت بوده و شهرداری توانایی مالی حل مشکلات این حوزه را ندارد؛ متأسفانه در خرمآباد در طرح بازآفرینی شهری محلات را منتقل میکنند این در حالی است که باید در مکان خود محله فعالیت ساختوساز جدید صورت گیرد.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ رئیس کمیسیون عمرانی شورای شهر خرمآباد تصریح کرد: طرح بازآفرینی بافت فرسوده اگر بهخوبی انجام شود طرح موفقتری نسبت به مسکن مهر است، اما با گذشت دو سال از آغاز این طرح هنوز حرکت ملموسی دیده نمیشود که علت اصلی آن بیتوجهی به اقدامات فرهنگی در محلات حاشیهنشین است.