سپهرغرب، گروه شهر: یکی از مهم‌ترین و زیربنایی‌ترین مبانی برای داشتن شهری سالم و بدون تخلف، آشنایی با تخلفات شهری است.

تخلفات شهری مجموعه مواردی است که علاوه بر نقش حقوق شهروندی، سلامت روان و زیبایی شهر را دچار اخلال کرده و موجب آسیب‌رسانی به شهر و تهدید سلامت اجتماعی می‌شود و معضلات و مشکلات عدیده‌ای را پدید می‌آورد.

وظیفه مدیریت شهری شناخت و معرفی تخلفات شهری و آموزش شهروندان در این زمینه است، هنگامی که شهروندان یک شهر خود را در برابر فضای شهرشان مسئول بدانند و آسیب‌هایی که سلامت این فضا را تهدید می‌کند، بشناسند و در رفع آن‌ها بکوشند، می‌توان از شهری بدون تخلف سخن گفت.

ازآنجایی ‌که پیش‌شرط اولیه برای رعایت قوانین و مقررات و رفع تخلفات شهری آشنایی با قوانین آن است، سعی داریم تا شهروندان را نسبت به قوانین مربوط به تخلفات آشنا کنیم.

      سد معبر، تخلفی آشکار

در تخلفات شهری نگاهی ویژه به سد معبر و حقوق عابران پیاده داریم. بارها دیده‌ایم که افراد زیادی در عبور از مسیر پیاده‌رو به‌دلیل وجود موانعی به‌ناچار مدتی را صبر کرده و یا اینکه مسیر خود را به سمت خیابان تغییر داده‌اند و طبیعی است که این عمل احتمال حادثه و ترافیک را زیاد می‌کند. بعضی اشخاص با ایجاد سد معبر به حقوق شهروندان تجاوز کرده و از معابر عمومی استفاده خصوصی می‌کنند.

      سد معبر موارد زیر را شامل می‌شود

سد معبر صنوف: در این مورد مغازه‌داران با گذاشتن کالا و اجناس در مقابل مغازه و اشغال پیاده‌رو و معابر عمومی، موجب اخلال در رفت‌وآمد عابران پیاده می‌شوند و همچنین از فضای عبورومرور نیز تصویری نازیبا و آشفته می‌سازند و ضمن ایجاد خطر، مشکلات زیادی را به‌وجود می‌آورند. بهتر است شهروندان قبل از ایجاد شغل جدید موقعیت محل کسب را متناسب با نوع شغلی که می‌خواهند دایر کنند، برگزینند تا ناچار به استفاده از پیاده‌رو نشوند؛ زیرا بیرون گذاشتن کالا دلیل فروش بیشتر نیست، آنچه مشتری را جذب می‌کند، زیبایی و نظم واحد صنفی است.

وانت‌بارهای دوره‌گرد و ثابت: این وانت‌ها علاوه بر ایجاد سد معبر در معابر، کوچه‌ها و غیره، برای تبلیغ و فروش اجناس از بلندگو استفاده می‌کنند که باعث آلودگی صوتی و مزاحمت برای دیگران می‌شود.

دست‌فروشی: اشخاصی که در کنار معابر با اشغال سطح معینی از پیاده‌رو اقدام به فروش اجناس و کالاهای خود می‌کنند، برای عبورومرور عابران ایجاد مشکل کرده و با سد معبر، تخلف می‌کنند.

حضور دست‌فروشان نه‌تنها تجاوز به حریم شهروندان محسوب می‌شود، بلکه جامعه را نیز ازلحاظ بهداشتی و اقتصادی با مشکل مواجه می‌کند؛ دست‌فروشانی که با جنس‌های تقلبی و ارزان‌تر اقدام به فروش کالاهای خود می‌کنند، با عرضه مواد غذایی غیر بهداشتی و آلوده، سلامت و بهداشت شهروندان را به خطر می‌اندازند و باعث شیوع بسیاری از بیماری‌ها می‌شوند و حقوق سایر کسبه را نیز تضییع می‌کنند.

اگر شهروندان از آن‌ها استقبال نکرده و مایحتاج خود را از این فروشندگان تهیه نکنند، این مشکل تا حدود زیادی حل می‌شود و دست‌فروشان نیز می‌توانند با حضور در بازارهای روز که از سوی شهرداری در نقاط مختلف شهر پیش‌بینی شده است، نسبت به ارائه اجناس خود اقدام کنند.

کارتن‌خواب: حضور کارتن‌خواب‌ها در سطح شهر، علاوه بر نازیبا ساختن منظر شهری، آسیب‌های اجتماعی بسیاری را در پی دارد و سلامت روانی شهر را نیز به خطر می‌اندازد.

برپایی چادر در سطح پارک‌ها و معابر: نصب چادر در معابر و پارک‌ها، موجب آلودگی زیست‌محیطی در فضای سبز شهری، آسیب به فضای سبز، انباشت زباله، نازیبا کردن چهره شهر، بروز مشکلات امنیتی و ایجاد اخلال در عبورومرور می‌شود.

نصب پلاکارد بدون مجوز و یا پارچه‌نوشته‌ها به‌صورت افقی در سطح معابر و پیاده‌روها: نصب داربست‌های فلزی در پیاده‌روها و محل‌های رفت‌وآمد مردم بدون مجوز و رعایت نکات ایمنی و به‌نحوی ‌که باعث سد معبر شود.

توقف یا پارک وسیله نقلیه در مکان نامناسب: توقف یا پارک وسیله نقلیه در کوچه و خیابان و معابر به‌نحوی‌ که باعث مسدود شدن پیاده‌رو و ایجاد سد معبر و اتلاف وقت دیگران شود.

مصالح، نخاله‌های ساختمانی و آهن‌آلات: ریختن مصالح، نخاله‌های ساختمانی و آهن‌آلات هنگام تعمیرات و یا ساخت‌وسازها در مسیر مردم؛ شهروندان باید پس از انجام مراحل اولیه ساختمان نسبت به تخلیه مصالح ساختمانی و آهن‌آلات در قسمت داخلی ساختمان خود اقدام کنند.

موانع فیزیکی: موانع فیزیکی ثابت و غیر ثابت و غیر مجاز در معابر و پیاده‌روها.

حفاری‌های: حفاری‌های غیر مجاز و فاقد اصول ایمنی و تابلوهای هشداردهنده.

      قوانین سد معبر

تبصره یک بند دو ماده 55 قانون شهرداری‌ها: سد معابر عمومی و اشغال پیاده‌روها و استفاده غیر مجاز از آن‌ها، میدان‌ها، پارک‌ها و باغ‌های عمومی برای کسب یا سکنی و یا هر عنوان دیگری ممنوع بوده و شهرداری مکلف است از آن جلوگیری کرده و در رفع موانع موجود و آزاد کردن معابر و اماکن به‌وسیله مأموران خود اقدام کند.

تبصره 6 ماده 96 قانون شهرداری‌ها: اراضی، کوچه‌ها، میدان‌ها، پیاده‌روها، خیابان‌ها و به‌طور کلی معابر، بستر رودخانه‌ها، نهرها، مجاری فاضلاب شهرها، باغ‌ها و گورستان‌های عمومی و درخت‌های معابر واقع در محدوده شهر که مورد استفاده عموم هستند، ملک محسوب شده و در مالکیت شهرداری است.

ماده 692 قانون مجازات اسلامی: از آنجایی که بنا بر فتوای مراجع معظم تقلید تجاوز به پیاده‌روها و سد معبر شرعاً جایز نیست و به جهت اینکه سد معبر زشت‌ترین نوع تجاوز به حقوق و آزادی‌های مشروع دیگران است و وجود یک شهر سالم و سامان‌یافته تنها در گرو پرهیز جدی از تخلفات شهری و جلوگیری از نقض حقوق شهروندی است، بنابراین شهروندان باید مأموران شهرداری را در رفع این عارضه ناپسند اجتماعی یاری کنند.