قطار شهری کرمانشاه به سکوی بهرهبرداری نزدیک میشود
سپهرغرب، گروه خبر - طاهره ترابیمهوش: قصه ساخت قطار شهری در کرمانشاه، سری دراز و پایانی غیر قابل پیشبینی دارد!
اینروزها پس از گذشت 13 سال، در کرمانشاه طرح مونوریل دچار تغییر و تحول شده و کرمانشاهیها بعد از سالها که با پایههای سیمانی مونوریل در شهرشان خو گرفتهاند، باید منتظر باشند تا بهجای مونوریل، قطار سبک شهری (الآرتی) روی این ستونها به حرکت درآید. البته با وضعیت نامناسب اختصاص بودجه به پروژه، معلوم نیست این طرح جدید چه زمانی وارد مرحله بهرهبرداری شود، البته مسئولان کنونی برخلاف دولت دهم، معتقدند الآرتی توجیه اقتصادی بیشتری برای کرمانشاه (و سایر شهرها) خواهد داشت و گام گذاشتن در راه ساخت مونوریل از ابتدا اشتباه بوده است.
این درحالی است که ساخت مونوریل از اواخر سال 90 در کرمانشاه آغاز شد، البته اگر بخواهیم تاریخچه شکلگیری ایده راهاندازی مونوریل در این شهر را بدانیم، باید به عقبتر یعنی به سال 85 بازگردیم که در سفر محمود احمدینژاد رئیسجمهوری وقت به کرمانشاه، ساخت قطار شهری (مترو) در این شهر به طول 13.5 کیلومتر به تصویب رسید و چندی بعد یعنی در اردیبهشتماه 86 این طرح در مطالعات طرح جامع حملونقل و ترافیک شهر کرمانشاه بهعنوان سند بالادستی قطار شهری نیز مورد تأیید قرار گرفت.
با این حال در شهریورماه 88 و با تغییر استاندار کرمانشاه، کارگروه فنی شورای عالی ترافیک کشور با حمایت رئیسجمهوری وقت، به دلایلی ازجمله «تفکر مهندسی و اصلاح الگوی مصرف» طرح متروی کرمانشاه را به مونوریل تبدیل کرد؛ با این توجیه که تغییر مذکور هزینه و بودجه اجرای قطار شهری کرمانشاه را نصف خواهد کرد.
اگرچه ساخت مونوریل کرمانشاه سرانجام اواخر سال 89 و اوایل 90 کلید خورد و نصب پایههای مونوریل در مسیر تعیینشده آغاز شد، اما این پروژه همچنان با اعتراض کارشناسان و برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی همراه بود؛ بهطوری که در سفر رهبر معظم انقلاب به کرمانشاه در مهرماه 90 موجب شد بار دیگر مترو جایگزین مونوریل شود. با این حال با توجه به اینکه عملیات ساخت و نصب ستونها آغاز شده و اینکه کار تا حدودی پیش رفته بود، قرار شد تا جایی که ستونها نصب شده، مونوریل راهاندازی و در ادامه پروژه تبدیل به متروی زیرزمینی شود.
البته در سالهای بعد نیز درب مونوریل کرمانشاه روی یک پاشنه نچرخید و بار دیگر این پروژه در دولت یازدهم دستخوش تغییر شد.
در خردادماه 93 شورای ترافیک استان کرمانشاه طرحی تصویب کرد که براساس آن قطار سبک شهری (الآرتی) جایگزین مونوریل شد. به این ترتیب بعد از هفت سال کشوقوس، رؤیای راهاندازی مونوریل در کرمانشاه یک دور باطل زد و از بین رفت و جای خود را به قطار شهری داد؛ یعنی همان طرحی که از ابتدا تصمیم به اجرای آن گرفته شده بود. براساس مصوبه تبدیل مونوریل به قطار سبک شهری در جلسه شورای عالی ترافیک در خردادماه 93 حدود پنجونیم کیلومتر از مسیر این پروژه به شکل تونل، هفت ایستگاه روی زمین و 6 ایستگاه زیرزمینی اجرا میشود.
در آن زمان مسئولان دولت یازدهم که بازگشت پروژه مونوریل به طرح اولیه یعنی قطار شهری را تصویب کردند، چنین پروژهای را از اساس بدون توجیه اقتصادی دانسته و اعلام کردند این تغییر سیاسی و بهمنظور مخالفت با طرحهای دولت گذشته نبوده است.
بهگونهای که در آن بازه زمانی مجتبی نیککردار، معاون عمرانی استاندار کرمانشاه با تأکید بر غیر سیاسی بودن تغییر در این پروژه، گفت: مونوریل در 200 سالی که از ساخت آن در جهان میگذرد، فقط حدود 300 کیلومتر در دنیا مورد استفاده قرار گرفته و درمجموع سامانه قابل قبولی برای حملونقل نیست. مونوریل بیشتر نوعی وسیله تفریحی بهشمار میرود که قابلیت جابهجایی 15 هزار نفر در ساعت را دارد، درحالی که قطار سبک شهری میتواند تا 25 هزار نفر را در هر ساعت جابهجا کند.
وی افزود: همچنین تعمیر و نگهداری مونوریل نیاز به فناوری پیچیدهای دارد که در دسترس نیست، اما در اجرای قطار سبک شهری میتوانیم از تجربه شهرهای دیگر در کشورهای همسایه و منطقه استفاده کنیم.
نیککردار ناشناخته بودن فناوری مونوریل در کشور، محدودیت تولیدکنندگان واگن مونوریل و سایر عناصر آن در مقایسه با سامانه ریلی در جهان را از دیگر دلایل تغییر مونوریل به قطار سبک شهری عنوان کرد و گفت: بهرهبرداری از مونوریل در شرایط اضطراری بسیار مشکلتر از سامانه ریلی بوده، همچنین هزینه اجرای قطار شهری نسبت به مونوریل پایینتر است. حال با گذشت چند سال از تغییر ماهیت دوباره طرح همچنان شاهد روند کُند در اجرای پروژه بهدلیل تزریق قطرهچکانی اعتبارات هستیم و حتی در ابتدای سال مباحث و شایعاتی درخصوص حذف کامل پروژه و جمعآوری ستونهای آن مطرح شد؛ بهطوری که در اخبار ضدونقیض آمده بود، حذف و جمعآوری این ستونها خود 12 میلیارد تومان اعتبار مجزا نیاز دارد، بنابراین با توجه به سرنوشت عجیب این پروژه شهری در کرمانشاه و اهمیت موضوع بر آن شدیم تا با فرماندار کرمانشاه دراینباره گفتوگویی ترتیب دهیم که در ادامه میخوانید:
فرماندار کرمانشاه با بیان اینکه اولویت امسال شهرداری و سازمان قطار شهری کرمانشاه براساس سیاستگذاریها در اجرای این پروژه بر تکمیل فاز نخست تأکید دارد، گفت: مساحت فاز نخست این پروژه حدود 8.6 کیلومتراست.
فضلالله رنجبر با اشاره به اینکه از مقدار حدود هفت کیلومتر بهصورت روباز و 1.6 کیلومتر آن بهصورت تونلی اجرا میشود، خاطرنشان کرد: خوشبختانه بخش تونلی کار به اتمام رسیده است.
30 میلیارد تومان اعتبار ملی و 250 میلیارد تومان اعتبار از محل فروش اوراق به پروژه تزریق میشود
وی با بیان اینکه در بخش روباز نیز ستون و عرشهگذاری انجام شده است، اذعان کرد: امسال حدود 30 میلیارد تومان بودجه از محل اعتبارات ملی به این پروژه تخصیص یافته است.
رنجبر ادامه داد: البته با پیگیریهای انجامشده از سوی استاندار، شهردار و شورای اسلامی شهر 250 میلیارد تومان اعتبار نیز از محل فروش اوراق برای این پروژه مصوب شده که اقدامات اولیه برای صدور مجوزها جهت امکان انتشار اوراق در دست پیگیری است.
فرماندار کرمانشاه با بیان اینکه یقیناً با نهایی شدن میزان انتشار اوراق و نیز تزریق آن به پروژه شاهد پیشرفت بهتری در اجرای پروژه قطار شهری کرمانشاه خواهیم بود، بیان کرد: البته هنوز امکان ابلاغ تاریخ دقیق برای زمان بهرهبرداری از فاز نخست پروژه وجود ندارد.
وی با اشاره به اینکه اجرای کامل این پروژه به مساحت 12.9 کیلومتر در دستور کاری سازمان قطار شهری کرمانشاه قرار دارد، عنوان کرد: در فاز نخست اجرای این پروژه از میدان آزادی تا سهراهی کارمندان تکمیل و بهرهبرداری میرسد.
معالوصف، طبق آنچه گفته شد به نظر میرسد روند کُند اجرای این پروژه به اعمال سلیقههای شخصی در اجرای آن بازمیگردد، بهطوری که پروژه مترو را یکبار به مونوریل و بار دیگر به قطار شهری تبدیل کردند و حتی پس از مدتی دوباره به بهانه هزینهها این طرح به مونوریل و در ادامه دوباره به قطار شهری تبدیل و درعمل یک دور باطل زده شد و قطار شهری کرمانشاه، معطل این تصمیمها.
این معطلی درحالی است که اجرای بهموقع مترو و قطار شهری میتوانست تحولی در کرمانشاه ایجاد کند، مانند تغییراتی که در پی وجود این زیرساخت در دیگر شهرها مانند مشهد، شیراز، اصفهان و تبریز شاهد هستیم. از سوی دیگر با توجه به اینکه ایستگاههای مترو میتوانند طبق تجارب موجود تبدیل به مجتمعهای تجاری و محلی برای اشتغالزایی شوند، پروژه مذکور میتوانست برای کرمانشاه از این منظر نیز مفید باشد؛ اما متأسفانه حساسیت کمتری نسبت به وضعیت اشتغال در کرمانشاه وجود دارد و از این فرصتها غفلت شده است. حال با توجه به اینکه بالاخره بعد گذشت 13 سال بارقه امیدی را میتوان برای اجرای این پروژه تصور کرد، زیرا اجرای مترو تصمیم نهایی مسئولان و مدیران شهری و استانی است، امید میرود اعتبارات پیشبینیشده بهموقع و به اندازه نیاز به پروژه تزریق شود تا حداقل بتوانیم طی سالهای آتی شاهد بهرهبرداری از یک فاز این پروژه اسرارآمیز باشیم.
