سپهرغرب، گروه شهر: احداث فضاهای عمومی مطلوب برای گِرد هم آوردن مردم جنبشی فراگیر است که در چند دهه اخیر ذهن بسیاری از معماران و طراحان شهری را به خود مشغول کرده است.

بسیاری از معماران در کنار مقامات رسمی شهرهای سراسر دنیا، در تلاش‌اند بافت اغلب صنعتی و کسل‌کننده شهرها را متحول کنند و با ایجاد فضاهای عمومی مساعد مردم را از خانه‌های خود به سمت تعامل با یکدیگر و طبیعت دعوت کنند. ازنظر بسیاری از این افراد یک فضای عمومی مناسب، فضایی است که با امکانات و ویژگی‌های خاص بتواند مردم را جلب کند و امکانات لازم را جهت برآورده کردن خواسته‌های آن‌ها فراهم آورد.

فضای عمومی Cité Memoire در مونترآل کانادا، برایانت پارک در کلان‌شهر نیویورک و پارک لاویلت از بهترین نمونه فضاهای عمومی طراحی‌شده در سراسر جهان به‌شمار می‌رود که روزانه میزبان هزاران نفر از شهروندان و گردشگران است. همه این فضاهای عمومی معروف اگرچه در ظاهر تفاوت‌هایی باهم دارند، اما وجود بعضی ویژگی‌های مشترک باعث شهرت آن‌ها در سراسر جهان شده است. این پرسش ممکن است ذهن‌ها را مشغول کند که این فضاهای عمومی از چه ویژگی‌هایی برخوردارند که آن‌ها را از سایر پارک‌ها متمایز کرده است.

      امنیت و راحتی

داشتن امنیت یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که در طراحی هر فضای عمومی باید به‌طور جدی درنظر گرفته شود. فضاهای عمومی Cité Memoire، برایانت پارک و پارک لاویلت به‌گونه‌ای طراحی شده است که مردم در محوطه داخلی آن‌ها کامل احساس امنیت می‌کنند. امنیت این فضاهای عمومی تنها منحصر به فضای داخلی آن‌ها نیست، بلکه شهروندان در مسیر خانه خود تا محوطه عمومی احساس خطر نمی‌کنند. مردم در این پارک‌ها احساس راحتی می‌کنند تا حدی که برخی از آن‌ها امنیت و راحتی این فضاها را با خانه‌های مسکونی خود برابر می‌دانند.

      تراکم

پارک میلنیوم یک پارک عمومی در منطقه لوپ کامیونیتی در شهر شیکاگو، ایالت ایلینوی آمریکا است که به‌عنوان یکی از بهترین نمونه پارک‌های متراکم جهان شناخته شده؛ طراحان فضاهای عمومی و امکانات تفریحی این پارک را پیرامون یک دریاچه مصنوعی متراکم کرده‌اند تا امکان تعامل بیشتر کاربران پارک را فراهم آورند. مردم در هر قسمت پارک می‌توانند بر سایر قسمت‌ها اشراف داشته باشند، دیگران را ببینند و خود نیز دیده شوند.

      قابلیت دسترسی آسان

پارکی که به‌خوبی طراحی شده باشد، باید امکان دسترسی آسان به قسمت‌های مختلف را برای کاربران فراهم آورد. در قسمت ورودی بعضی پارک‌ها، مسیرها و علامت‌های نشانگر بازدیدکنندگان را به سمت مقصد مورد نظرشان هدایت می‌کند. علامت‌های مخصوص مسیریابی معمولاً قبل از ورود به فضاهای عمومی شروع می‌شود و در بسیاری موارد راهنمایی در قالب نرم‌افزار در اختیار کاربران قرار می‌گیرد که می‌توانند روی گوشی‌های خود نصب کنند و با استفاده از آن به‌راحتی بر تمام اطلاعات قسمت‌های فضای عمومی تسلط داشته باشند.

      فعال‌سازی

یک فضای عمومی که به‌خوبی طراحی شده باشد، زمینه‌هایی را فراهم می‌آورد تا مردم را بیشتر به سمت انجام فعالیت‌های مختلف در پارک ترغیب کند. به‌عنوان مثال در برایانت پارک نیویورک طی تمام ایام سال رویدادهای مختلفی نظیر نمایشگاه‌های هنری، برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌های ورزشی برگزار می‌شود و درنتیجه علاقه‌مندان بسیاری را به انجام فعالیت‌های دلخواه خود جلب می‌کند. علاوه‌بر این، در بعضی از پارک‌های معروف جهان ‌بخش‌هایی به انجام فعالیت‌های مختلف نظیر ورزش‌ها اختصاص داده شده و پذیرای دوستداران ورزش در ایام مختلف سال است. جالب است بدانید که معماران کانادایی برای اینکه در فصول زمستان نیز مردم را به سمت پارک‌ها جلب و از خانه‌نشینی دور کرده باشند، آن‌ها را به پیست‌های اسکیت تبدیل می‌کنند.

      تقویت حس اجتماعی بودن

یک فضای عمومی خوب به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که می‌تواند نیاز و خواسته‌های گروه‌های مختلف سنی را برآورده کند. معمولاً شهروندان در هر گروه سنی به یک فعالیت خاص علاقه بیشتری نشان می‌دهند که اگر یک فضای عمومی امکانات لازم را جهت برآورده کردن آن نیاز فراهم کند، درنتیجه باعث گِرد هم آمدن گروه‌های سنی مختلف می‌شود. علاوه‌بر این، وجود دکه‌های فروش مواد غذایی و نوشیدنی‌ها بهانه‌ای برای تعامل ناآشناها و درنتیجه تقویت حس اجتماعی شدنشان می‌شود. اختصاص دادن بخشی از پارک‌ها به استراحت شهروندان به همراه حیوانات اهلی آن‌ها، بی‌نظیر بودن پارک‌ها را به نهایت می‌رساند.