سپهرغرب، گروه سلامت: بیماری‌های قلبی عروقی یکی از دلایل اصلی مرگ‌ومیر در دنیا است. افزایش این نوع بیماری ناشی از تغییرات در رژیم غذایی، فعالیت بدنی و مصرف دخانیات بوده که به دلیل تغییر در شیوه زندگی ناشی از شهرنشینی و صنعتی شدن پدید آمده‎است.

امروزه مردم نسبت به گذشته، بیشتر غذاهای پرکالری مصرف می‌کنند و از طرفی تحرک بدنی آنان نیز کمتر از گذشته شده، بنابراین یکی از مهم‌ترین مداخلات به‌منظور پیشگیری و کنترل بیماری‌های قلبی- عروقی اصلاح رژیم غذایی است.

باید توجه کرد که عوامل مؤثر در بروز بیماری‌های قلبی- عروقی شامل اختلال در چربی‌های خون و بالا بودن سطح کلسترول خون، کم‌تحرکی، فشارخون بالا، رژیم غذایی نامناسب، استرس و فشارهای روحی و روانی، چاقی و استعمال دخانیات است.

توصیه‌های تغذیه‌ای مؤثر در پیشگیری و کنترل عوامل خطر بیماری‌های قلبی- عروقی عبارت‌اند از:

- تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه: تعادل به معنی مصرف مقادیر کافی از مواد غذایی مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن است و تنوع یعنی مصرف انواع مختلف مواد غذایی که در پنج گروه اصلی غذایی همچون گروه نان و غلات، شیر و لبنیات، گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات و مغزها، میوه‌ها و سبزی‌ها معرفی می‌شوند.

- کاهش مصرف چربی و روغن در برنامه غذایی: سعی کنید غذاها را تا حد امکان به‌صورت آب‌پز، بخارپز یا کبابی مصرف کرده و از سرخ کردن زیاد غذا خودداری کنید. همچنین مصرف غذاهای سرخ‌شده، سوسیس، کالباس، خامه، چیپس، پفک، سس‌ها، مغز، دل و قلوه، کله و پاچه را در برنامه غذایی‌تان کاهش دهید و پوست مرغ و چربی‌های قابل‌مشاهده گوشت و مرغ را قبل از طبخ جدا کرده و از قسمت‌های کم‌چرب گوشت‌ها استفاده کنید. همچنین از گوشت‌های کم‌چرب مانند مرغ و ماهی به‌جای گوشت قرمز استفاده کنید و حداقل دو بار در هفته ماهی مصرف کنید؛ چراکه چربی موجود در ماهی از انواع چربی‌های مفید است؛ اما به‌جای سرخ کردن ماهی آن را به شکل بخارپز یا تنوری استفاده کنید.

- توجه به نوع روغن مصرفی: از روغن‌های مایع مانند روغن‌زیتون و روغن آفتابگردان به‌جای روغن حیوانی و روغن نباتی جامد، برای پیشگیری از افزایش کلسترول خون استفاده کنید. از مصرف غذاهای سرخ‌کرده پرهیزکرده و در صورت لزوم از روغن مخصوص سرخ‌کردنی استفاده کنید؛ زیرا روغن جامد هیدروژنه، حاوی اسیدهای چرب اشباع و اسیدهای چرب ترانس است که خطر ابتلا به امراض قلبی و عروقی را افزایش می‌دهد. از طرفی مصرف روغن‌زیتون و مغزها به دلیل کنترل انرژی دریافتی، باید متعادل باشد؛ بنابراین از روغن‌های مایع معمولی (غیر سرخ‌کردنی) و روغن‌زیتون در سرخ کردن غذاها (به دلیل حساسیت این روغن‌ها به حرارت بالا) استفاده نکنید.

- کاهش مصرف مواد قندی: مصرف بیش‌ازحد مواد قندی و نشاسته‌ای مانند برنج، ماکارانی، شیرینی، کیک، شکلات، مربا، عسل و نوشابه‌ها، باعث افزایش وزن، بالا رفتن فشارخون و چربی خون شده و منجر به بروز بیماری‌های قلبی- عروقی می‌شود؛ بنابراین باید در برنامه غذایی روزانه از مصرف بیش‌ازاندازه آن‌ها خودداری کرد.

- کاهش مصرف نمک: مصرف نمک باید به هنگام تهیه و طبخ غذا کاهش یابد و از نمکدان در هنگام صرف غذا و سر سفره استفاده نشود. همچنین از مصرف غذاهای کنسرو شده و بسیاری از مواد غذایی بسته‌بندی شده آماده، به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی نمک و از مصرف بیش‌ازاندازه غذاهای شور مانند ماهی‌دودی، آجیل شور، چیپس، پفک، انواع شور، سوسیس و کالباس خودداری کنید و از سبزی‌های تازه چون سیر، لیموترش تازه، آب نارنج، آویشن، شوید و غیره برای بهبود طعم غذا و کاهش مصرف نمک استفاده کنید.

- افزایش مصرف فیبر: فیبرها ترکیباتی هستند که در دیواره سلول‌های گیاهانی مانند سبزی‌ها، میوه‌ها، سبوس، غلات کامل، حبوبات و مغزها وجود دارند. مصرف فیبرها خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی را کاهش می‌دهد و همچنین از یبوست پیشگیری می‌کند.

- افزایش مصرف میوه‌ها و سبزی‌ها در برنامه غذایی روزانه: میوه‌ها و سبزی‌ها در پیشگیری از بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی– عروقی و برخی از انواع سرطان‌ها به‌خصوص سرطان‌های سیستم گوارشی و یبوست مؤثر هستند؛ بنابراین توصیه می‌شود که روزانه سه الی پنج واحد میوه‌ و سبزی‌ در برنامه غذایی خود استفاده کنید.

بنا بر اعلام دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، برای داشتن قلب سالم نخست، فعالیت بدنی، ورزش منظم، متناسب با سن و شرایط جسمی خود را فراموش نکنید و روزانه حداقل 30 دقیقه پیاده‌روی کنید. دوم اینکه استرس و فشارهای روانی یکی از عوامل ابتلا به بیماری‌های قلبی است، بنابراین روش‌های کنترل و برخورد مناسب با استرس را یاد بگیرید.