سپهرغرب، گروه سلامت: پاندمی قرن، عنصری یونیک را هم تحت تاثیر قرار داده؛ عنصری که بشر هنوز نتوانسته مثل آن را تولید کند، اما حیات تک تک انسان‌ها وابسته به آن است؛ مایع سرخ رنگ حیات که نجات‌بخش زندگی انسان‌های زیادی است...

اهدای خون هم از شیوع بیماری کووید-19 در جهان و ایران در امان نماند و با گسترده شدن این بیماری و نیاز به رعایت فاصله‌گذاری فیزیکی بین افراد، میزان مراجعه مردم برای اهدای خون‌شان در جهان کاهش یافت که البته کشور ما هم از این قاعده مستثنی نبود.

 اُفت ذخایر خونی در برخی استان‌ها

به هر حال بسیاری از مردم از بیم جان اضطراب دارند که در محیط‌های عمومی مانند مراکز اهدای خون حضور یابند. در عین حال این روزها هم با سرد شدن هوا میزان مراجعه برای اهدای خون به مراتب کمتر و کمتر شده است. به طوری که به گفته مسوولان سازمان انتقال خون کشور، برخی از استان‌ها با اُفت ذخایر خونی مواجه شده‌اند که موضوعی بسیار خطرناک است؛ چراکه بیماران خاصی مانند هموفیلی‌ها، تالاسمی‌ها و مبتلایان به سرطان و... همواره به خون و فرآورده‌های آن نیازمندند و از طرفی اعمال جراحی اورژانسی مانند رسیدگی به بیماران تروما، جراحی زنان باردار و... هم کرونا و غیر کرونا و سرما و گرما نمی‌شناسد. بنابراین نیاز به خون و اهدای آن همیشگی است. حال اگر مردم همت نکرده و آستین بالا نزنند، افت ذخایر خونی و بحران در تامین خون کشور می‌‌تواند به هزینه گزاف از بین رفتن جان بیمارانی تمام شود که با امید در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی چشم انتظار جاری شدن خون و فرآورده‌های آن در رگ‌هایشان هستند تا از رنج بیماری خلاص شوند. این درحالیست که در این شرایط برخی مردم نگران وضعیت بهداشتی مراکز انتقال خون هستند. هرچند که بارها و بارها اعلام شده که پروتکل‌های بهداشتی در مراکز اهدای خون به دقت رعایت شده و تاکنون هم بعد از گذشت بیش از هشت ماه از همه‌گیری کرونا در کشور، حتی یک مورد انتقال و ابتلای به کرونا به دلیل مراجعه به مراکز اهدای خون گزارش نشده است.

 اهدای پلاسمای بهبودیافتگان برای نجات کرونایی ها

این روزها که کرونا در شهرهایمان جولان می‌دهد و روزانه جان تعداد زیادی از هموطنان‌مان را می‌گیرد، همه مراکز علمی دنبال دارو و درمانی برای این بیماری شوم هستند. باید توجه کرد که بر اساس مطالعات علمی، پلاسمای افراد مبتلا به کرونا که بهبود پیدا کرده‌اند، می‌تواند در مرحله خاصی از بیماری جان سایر بیماران کرونایی را که در بیمارستان بستری هستند، نجات دهد. بنابراین در این روزها علاوه بر اهدای خون، اهدای پلاسمای بهبودیافتگان کووید-19 نیز مدنظر است. هرچند که گفته می‌شود در کل کشور تنها 2.1 درصد از افرادی که شرایط اهدای پلاسما را در این حوزه داشتند، به مراکز انتقال خون در کشور مراجعه کردند که آمار پایینی است و باید افراد بیشتری برای اهدای پلاسما مراجعه کنند، اما برخی از بهبودیافتگان کرونا هم که شرایط دشواری دارند و حتی یکی از اعضای خانواده شان برای اثر ابتلا به کرونا را از دست داده‌اند، برای نجات سایر بیماران از چنگ این بیماری اهدای پلاسما می‌کنند.

در عین حال، ‌دکتر محمدرضا مهدی‌زاده- مدیرکل انتقال خون استان تهران اظهار می‌کند: بارها اعلام کرده‌ایم که مصرف خون دائمی است. یکسری از افراد مانند بیماران تالاسمی، هموفیلی، مبتلایان به سرطان و... مصرف‌کننده دائمی فرآورده‌های خونی هستند. از طرفی با وجود اینکه به مراکز درمانی توصیه کرده‌ایم که جراحی‌های غیرضروری‌شان را به روزهای دیگر موکول کنند، اما اعمال جراحی ضروری به قوت خود باقی است. در جراحی‌هایی مانند سزارین، زایمان‌ها و... نیاز به خون وجود دارد و باید انجام شوند. از طرفی حوادث و سوانح مختلف و بیماران تروما نیاز به خون دارند. این موارد منجر شده که مصرف خون و فرآورده‌های آن نه تنها کاهش نیافته، بلکه شاهد هستیم حتی درخواست فرآورده‌های خونی از سوی مراکز درمانی افزایش نیز یافته است. بنابراین امیدوارم روند مراجعه مردم برای اهدای خون ادامه یابد تا بتوانیم در تامین ذخایر خونی کافی برای 160 مرکز درمانی استان تهران و در تامین فرآورده با مشکلی مواجه نشویم.

مهدی‌زاده ادامه می‌دهد: اگر ذخایر خونی بین پنج تا هفت روز باشد، نرمال است. زیر پنج روز نباید باشد. اگر روند کاهش مراجعات برای اهدای خون مانند هفته‌های اخیر ادامه یابد، می‌تواند ما را با مشکل مواجه کند. امیدواریم مراجعه در هفته‌های آتی افزایش یافته و میزان ذخایر خون به حالتی برسد که برای تامین خون بیمارستان‌ها اطمینان داشته باشیم.

برای تامین فرآورده‌های خونی اورژانسی مراکز درمانی مشکلی نداریم

وی درباره نحوه خون‌رسانی به بیمارستان‌ها و احتمال بروز مشکلات در بیمارستان‌ها، می‌گوید: ما برای تامین فرآورده‌های خونی اورژانسی مراکز درمانی مشکلی نداریم و 100 درصد خون اورژانسی مورد نیاز بیمارستان‌ها را تامین کرده‌ایم. در عین حال بیماران هموفیلی و تالاسمی و بیماران سرطانی 100 درصد فرآورده‌های خونی مورد نیازشان در اختیارشان قرار گرفته شده و تاکنون مشکلی در این زمینه نداشتیم. شاید تشخیص دهیم که برخی درخواست‌هایی که آمده، بجا نبوده است اما درخواست‌های واقعی مراکز درمانی و نیاز اورژنسی آن‌ها را به صورت 100 درصد تاکنون تامین کرده‌ایم و مشکلی در این زمینه وجود نداشته است.

 نیاز به تمام گروه‌های خونی

مهدی‌زاده درباره بیشترین گروه‌های خونی که در حال حاضر مورد نیاز هستند، می‌گوید: در حالت عادی همواره اعلام می‌کنیم که به همه گروه‌های خونی منفی و گروه خونی O مثبت به عنوان دهنده عمومی نیاز داریم. البته در حال حاضر به تمام گروه‌های خونی نیاز داریم. بنابراین تمام افرادی که شرایط اهدای خون را دارند، با هر گروه خونی مراجعه کنند. مردم ما همیشه در بزنگاه‌های حساس در تامین خون بیماران یاور سازمان انتقال خون ایران بوده‌اند. امیدواریم در این روزها نیز ما را یاری کنند تا در تامین خون بیمارستان‌ها دچار مشکل نشویم.

 بهبودیافتگان کرونا، یاری کنند

این مقام مسئول تاکید می‌کند: متاسفانه در مدت شش ماه و نیمی که اهدای پلاسما را آغاز کرده‌ایم. در کل کشور تنها 2.1 درصد از افرادی که شرایط اهدای پلاسما را در این حوزه داشتند، به مراکز ما در کشور مراجعه کردند که آمار پایینی است. خواهش می‌کنم بهبودیافتگانی که شرایط اهدای پلاسما را دارند، مراجعه کنند و با اهدای 500 سی سی از پلاسمایشان ما را یاری دهند و مطمئن باشند که هیچ مشکلی برایشان ایجاد نمی‌شود. بسیاری نگرانند که با اهدای پلاسما ایمنی بدن‌شان تضعیف شده و مجددا به کرونا مبتلا شوند، اما این باور غلطی است که وجود دارد و امیدواریم شاهد مراجعه بهبودیافتگان باشیم.

 نحوه رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مراکز اهدای خون

وی درباره وضعیت رعایت پروتکل‌های بهداشتی در مراکز انتقال خون، می‌گوید: قبل از شیوع بیماری کرونا، با توجه به اینکه تمامی فرآورده‌های خونی جزو فرآورده‌های دارویی محسوب می‌شوند، ما از اصول GMP داروسازی و از اصول سختگیرانه بهداشتی تبعیت می‌کردیم و مانند اینکه تخت‌ها کاملا بهداشتی باشند و از وسایل یکبار مصرف، وسایل استریل و بهداشتی استفاده شود. بنابراین قبل از شیوع کرونا هم ما این پروتکل‌ها را رعایت می‌کردیم.

مدیرکل انتقال خون استان تهران می‌افزاید: با پاندمی کرونا و شیوع کرونا در جامعه این اقدامات را سختگیرانه‌تر کردیم. به طوری‌که در حال حاضر فواصل بین اهداکنندگان بیشتر شده و تمام محیط و تخت خون‌گیری قبل و بعد از هر خون‌گیری ضدعفونی می‌شود. دست پرسنل قبل از انجام اهدای خون ضدعفونی می‌شود. افرادی که پرخطر تشخیص داده شوند، از محیط خارج می‌شوند و همه این موارد باعث شده که از ابتدای شیوع بیماری از اسفند ماه سال گذشته تاکنون حتی یک مورد اهداکننده نداشتیم که از سایر اهداکنندگان و پرسنل مراکز انتقال خون به کرونا مبتلا شده باشد.

 کرونا از طریق خون منتقل می‌شود؟

وی درباره امکان انتقال کرونا از طریق خون، می‌گوید: تاکنون در هیچ کجای دنیا دیده نشده که کرونا از طریق خون انتقال پیدا کند. البته در زمان مراجعه اهداکننده خون، از او درباره احتمال ابتلایش به کرونا و سابقه تماسش با بیماران کرونایی از سوی پزشک مرکز اهدای خون سوال می‌شود. اگر کسی در این شرایط باشد، خونش دریافت نمی‌شود. اگر فردی اهدای خون انجام دهد و سه تا چهار روز بعد به هر علتی بیماری در او بروز پیدا کرده و به ما اطلاع دهد، محصولاتش از چرخه کنار گذاشته می‌شود.

 خون ایران؛ از سلامت ترین خون‌های دنیا

وی ادامه می‌دهد: خوشبختانه تضمین کیفیت سال‌هاست که در سیستم انتقال خون ایران برپاست و خون ما از نظر خطر باقی ماندن بیماری‌های ویروسی در آن، یکی از سلامت‌ترین خون‌ها در تمام دنیاست. زیرا هم جامعه ما سلامت‌تر است و هم سختگیری‌هایی که در اهدای خون انجام می‌شود، منجر به این نتیجه می‌شود. باید توجه کرد که علاوه بر مصاحبه و مشاوره برای هر اهداکننده خون از سوی پزشک، در تمام خون‌های اهدایی با روش اتوماتیک توسط کیت‌های معتبر در سطح جهانی، آزمایشاتی مانند اچ آی وی، هپاتیت بی، سی و بیماری‌های مقاربتی بر روی خون انجام می‌شود.

وی درباره وضعیت اهدای پلاسما و پلاکت نیز گفت: سال‌هاست که انتقال خون ایران بسیار پیشرفته شده است و در زمینه اهدای خون هیچ تفاوتی از نظر پیشرفت با کشورهای اروپایی نداریم. ما می‌توانیم گلبول قرمز فشرده شده را به مدت یک ماه نگهداری کنیم، اما پلاکت را نمی‌توان بیش از سه روز نگهداری کرد که پلاکت مورد نیاز را از طریق پلاکت فرزیس تهیه می‌کنیم و نیاز بیماران را به این صورت رفع می‌کنیم تا در بیمارستان با مشکلاتی مواجه نشویم. در حال حاضر ذخایر پلاکتی‌مان نسبتا خوب است و نیاز اورژانسی بیمارستان‌ها را داریم رفع می‌کنیم، اما مردم باید بیشتر مراجعه کنند. زیرا مراجعه و اهدا با سرد شدن هوا و شیوع کرونا کمتر شده است که از مردم می‌خواهم که برای این کار برنامه داشته باشند. زیرا در صورت ادامه روند کاهشی منجر به بروز مشکل می‌شود. با حضور مردم حتما مانند همیشه از این مشکلات رد می‌شویم.