استرس مزمن چگونه رشد سلولهای سرطانی را افزایش میدهد؟
سپهرغرب، گروه سلامت: استرس مزمن استرسی است که فرد طی یک مدت طولانی مدام دچار آن بوده و این استرس بر سلامت روحی و هیجانی او و البته بر سلامت جسمیاش اثر میگذارد.
مطالعات نشان دادهاند استرس مزمن با اختلال ادراک و شناخت، افزایش خطر بیماریهای قلبی و مشکلات گوارشی مرتبط است. پژوهشهای پیشین نیز نشان داده بودند که قرار گرفتن در معرض استرس میتواند رشد سرطان را سرعت دهد و بر فعالیت ژنها اثر بگذارد.
اکنون محققان چینی با همکاری سایر محققان از سراسر دنیا به مکانیسمی کلیدی دست پیدا کردهاند که استرس مزمن میتواند سلولهای سرطانی را که تشکیلدهنده تومور هستند، تغذیه کند.
محققان این مکانیسم را روی موشهای دچار سرطان سینه مورد مطالعه قرار دادهاند، یافتههای آنها حاکی از دخالت هورمون اپینفرین است.
به گفته سرپرست این پژوهش، شما میتوانید تمام سلولهای یک تومور را نابود کنید؛ اما اگر سلولهای بنیادی یا سلولهای مادر باقی بمانند و نابود نشوند، تومور رشد خواهد کرد و متاستاز خواهد داد. این یکی از نخستین مطالعاتی است که استرس مزمن را به رشد سلولهای بنیادی سرطان سینه مربوط میداند.
یافتهها نشان میدهند ویتامین C ممکن است عامل درمانکننده مؤثر و جدیدی برای بیمارانی باشد که تحت استرس مزمن قرار دارند.
محققان برای اینکه ببینند استرس چگونه بر رشد سلولهای سرطانی در موشها اثر میگذارد، تمام آنها را به مدت یک هفته در فضایی محدود قرار دادند و سپس به دو گروه تقسیم کردند؛ یک گروه را در فضایی بزرگ و راحت قرار دادند تا استرسشان ادامه پیدا نکند که این موشها بهعنوان گروه کنترل بودند. گروه دیگر موشها نیز به مدت 30 روز در همان فضای تنگ و محدود ماندند.
دانشمندان مشاهده کردند موشهای تحت استرس نهتنها دچار تغییرات رفتاری شدند که بیانگر استرس و اضطرابشان بود، بلکه نسبت به گروه کنترل تومورهای سرطانی بزرگتری نیز داشتند. ضمناً این تومورها با سرعت بیشتری رشد کرده بودند و بهطور کلی موشهای تحت استرس تعداد بیشتری سلول بنیادی سرطانی داشتند.
اما شبکه سیگنالدهی مستقیم بین مسیرهای استرس و سیستم رشد سرطان، تقریباً ناشناخته باقی ماند.
به گفته سرپرست این پژوهش، درک و فهم بهتری از این بیوشیمی که استرس منجر به رشد سلولهای سرطانی میشود، میتواند پژوهشگران را به سمت کشف دارویی مؤثر سوق بدهد.
مقصر اپینفرین است نه کورتیزول
با بررسی فاکتورهای گوناگون فیزیولوژیکی تغییریافته در موشهای دچار استرس مزمن، محققان روی هورمونی به نام اپینفرین دقیق شدند. موشهای تحت استرس نسبت به موشهای گروه کنترل اپینفرین خیلی بیشتری داشتند؛ همچنین در میان موشهای تحت استرس که داروی مهارکننده ADRB2 مصرف میکردند، تومورهای سرطانی کوچکتر و تعداد سلولهای بنیادی سرطانی آنها نیز کمتر بود.
وقتی صحبت از استرس میشود، بیشتر افراد تصور میکنند این کورتیزول است که سیستم ایمنی را سرکوب میکند؛ اما جالب این است که یافتهها نشان داد میزان کورتیزول بعد از یک ماه استرس کاهش یافته بود.
اپینفرین چگونه به رشد سلولهای سرطانی کمک میکند؟ دانشمندان توضیح میدهند وقتی این هورمون با ADRB2 جفت میشود، باعث افزایش میزان لاکتات دهیدروژناز میگردد، لاکتات دهیدروژناز آنزیمی است که بهطور نرمال در شرایط خطر، انرژی به عضلات تزریق میکند؛ این اتفاق به فرد اجازه میدهد در مواجهه با خطر فرار کند یا بجنگد.
یکی از فرآوردههای جانبی این افزایش انرژی، تولید ترکیبی ارگانیک به نام لاکتات است. در افرادی که سرطان دارند، سلولهای سرطانی با این ترکیب تغذیه میشوند و درنتیجه انرژی بیشتری از آنها میگیرند؛ یعنی کسی که استرس مزمن دارد، لاکتات دهیدروژناز زیادی در سیستم خود دارد، درنتیجه ژنهای مربوط به رشد سرطان فعال شده و به این سلولهای خطرناک اجازه بقا و رشد میدهند.
آیا ویتامین C کمکی میکند؟
محققان برای اعتبار دادن به نتایج خود میزان اپینفرین در خون 83 فرد مبتلا به سرطان سینه بررسی کردند. آنها دریافتند افرادی که میزان اپینفرین در خونشان بالا بوده، دارای لاکتات دهیدروژناز زیادی در تومورهای سرطانی خود نیز هستند. دانشمندان از طریق نمونههای بیوپسی به این اطلاعات دست یافتند.
ضمناً افرادی که سطح استرسشان بالاتری داشتند، در مقایسه با آنهایی که اپینفرین خونشان کمتر بود، به درمان کمتر جواب میدادند. سپس دانشمندان سعی کردند ببینند آیا میتوانند به روشی برای مهار اثرات مخرب اپینفرین بر سیستم دست پیدا کنند. در تستهای لابراتواری که روی سلولهای سرطان سینه انجام شد، اثرات چند مواد غذایی و داروهای تأییدشده بر تولید لاکتات دهیدروژناز مورد بررسی قرار گرفت.
مؤثرترین ماده غذایی که معلوم شد میتواند تولید لاکتات دهیدروژناز را در نمونههای آزمایشگاهی مهار کند، ویتامین C بود. وقتی محققان این رویکرد را روی موشها نیز آزمایش کردند، به همین نتایج رسیدند؛ موشهای تحت استرس که به آنها ویتامین C تزریق شده بود، رشد تومور سرطانی آنها مهار شد.
این یافتهها نشان میدهند ویتامین C ممکن است عامل درمانکننده مؤثر و جدیدی برای بیمارانی باشد که تحت استرس مزمن قرار دارند.
* مریم مرادیاننیری