اجرای طرح در گرو انتقال زبالههای شهرستانی
سپهرغرب، گروه خبر - طاهره ترابیمهوش: معاون سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان با بیان اینکه یکی از سیاستهای سازمان در شهرهای همجوار استفاده مشترک از تأسیسات بازیافت است و این رویکرد به دلیل توجیه اقتصادی استقرار تأسیسات بازیافت پسماند و زباله برای سرمایهگذار دنبال میشود چراکه نمیتوان با داشتن زباله محدود انتظار داشت که سرمایهگذاری در این بخش موفقیتآمیز باشد، گفت: باید دید بهواقع مقدمات کار یعنی انتقال زباله شهرستانهای شمالی به سایت همدان محقق میشود یا خیر؟
در کشور ما اولین برنامهریزیها برای برخورد صنعتی با زباله از سال 1346 شروع شد، در این سال اولین واحد تولید کمپوست از زباله توسط بخش خصوصی و بهصورت نیمهصنعتی در شهر اصفهان راهاندازی شد؛ بعد از آن در سال 1348 شهرداری تهران طی قراردادی با یک شرکت انگلیسی، اولین کارخانه کمپوست تهران را در صالحآباد (محلی در جنوب شهر تهران) احداث کرد.
بعد از انقلاب اسلامی در وزارت صنایع ستادی با عنوان «ستاد کود گیاهی» تشکیل شد! این ستاد در سال 1361 با تدوین برنامهای احداث پنج کارخانه کمپوست را در پنج شهر بزرگ شامل اصفهان، مشهد، تبریز، شیراز و رشت در دستور کار خود قرار داد؛ احداث این کارخانهها بعداً به شهرداریهای همان شهرها محول شد.
در سال 1370 با تصویب وزارت کشور در شهرداری تهران سازمانی با عنوان «سازمان بازیافت و تبدیل مواد» تشکیل شد و مدیریت زبالهها در شهر تهران به این سازمان محول شد؛ این سازمان به ترتیب در سایر مراکز استانها هم ایجاد شد که فعالیتهایی را در زمینه ساماندهی و بهینهسازی عملیات جمعآوری، حملونقل، بازیافت و دفع پسماندها انجام دادند. از اقدامات قابل توجهی که در زمینه قانونمند کردن مدیریت پسماندها در کشور انجام شد، تصویب «قانون مدیریت پسماند» توسط مجلس شورای اسلامی در تاریخ 20/2/1383 است که نباید از اهمیت نقش آفرینش در تاریخچه مدیریت پسماند چشمپوشی کرد.
حال آنکه مسئله مدیریت پسماندهای شهر همدان همواره از مرحله آغازین تولید تا دفع نهائی از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است؛ توسعه شهر، بالا رفتن میزان پسماندهای تولیدی و گسترش سطح محدوده زیر پوشش خدمات شهری که احساس نیاز به ایجاد تشکیلات منسجم در امر مدیریت پسماندها را آشکار کرد و با رویکرد تخصصیسازی فعالیتهای شهرداری سازمان خدمات موتوری شهرداری همدان با هدف دستیابی آسان به سیستمهای پیشرفته نقلیه و موتوری بهمنظور طراحی، برنامهریزی، سیاستگذاری، توسعه ماشینآلات و مراکز تعمیر، سرویس و نگهداری در سال 1376 با اساسنامه مصوب از وزارت کشور در بدنه شهرداری همدان ایجاد شد. در کنار آن سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری همدان با هدف بهبود وضعیت سیستمهای جمعآوری، حملونقل، دفع و بازیافت مواد زائد و حفاظت از محیطزیست در سال 1381 تأسیس و به تأیید وزارت کشور رسید و پس از تصویب قانون مدونی در بحث پسماندها توسط مجلس شورای اسلامی و آئیننامه اجرائی آن توسط هیئت محترم وزیران بهمنظور بهبود بخشیدن به فعالیتهای این سازمان در راستای نیل به اهداف آن در سال 1387 به سازمان مدیریت پسماند تبدیل شده و از سال 1388 با عنوان سازمان مدیریت پسماند فعالیت خود را آغاز کرد.
سرانجام در سال 1396 با تائید وزارت کشور، سازمان خدمات موتوری و سازمان مدیریت پسماند برای تحقق مدیریت واحد در چرخه مدیریت پسماند شهر همدان، بدون کاهش وظایف باهم ادغام شده و بهمنظور ارائه خدمات یکپارچه و منسجم به شهروندان عزیز همدانی، با عنوان سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان فعالیت خود را ادامه میدهد؛ حال آنکه طی کارگروه اخیر مدیریت پسماند در استان بر ناحیهبندی پسماندهای استان در دو ناحیه شمالی و جنوبی تأکید شد. بنابراین در پیگیریهایی که از اداره کل محیطزیست داشتیم، گویا شهرداری همدان متولی مدیریت پسماند ناحیه شمالی است؛ پس بر آن شدیم تا دراینباره گفتگویی را با اقدس خداکرمی، معاون سازمان مدیریت پسماند شهرداری ترتیب دهیم که در ادامه میخوانید:
معاون سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان با بیان اینکه در برخی از شهرهای استان دفن پسماند تأییدشده وجود نداشت و از طرفی مکانهای اینچنینی باید دارای برخی از شاخصها باشند، گفت: ازجمله این شاخصها میتوان به جنس خاک، فاصله مکانی از شهر و مناطق مسکونی، عمق آبهای زیرزمینی محل دفن پسماند و در معرض بادهای غالب نبودن اشاره کرد.
اقدس خداکرمی با اشاره به اینکه بسیاری از شهرهای استان فاقد شرایط لازم بودند و از طرفی یکی از سیاستهای سازمان شهرداریها در شهرهای همجوار استفاده مشترک از تأسیسات اینچنینی است، ابراز کرد: این رویکرد به دلیل توجیه اقتصادی استقرار تأسیسات بازیافت پسماند و زباله برای سرمایهگذار دنبال میشود، چراکه نمیتوان با داشتن زباله محدود انتظار داشت که سرمایهگذاری در این بخش موفقیتآمیز باشد.
وی با اشاره به اینکه طبق مستندات فوق دو ناحیه در کارگروه برای مدیریت پسماند استان شمالی (همدان) و جنوبی (ملایر) مشخص شد، اظهار کرد: سایت همدان از سال 61 بدین منظور انتخاب و با توجه به شاخصها فوقالذکر یکی از سایتهای مناسب برای دفع و دفن بوده و جزء سایتهای درجه یک کشور محسوب میشود.
خداکرمی در پاسخ به این سؤال که آیا سایت دفن زباله همدان ظرفیت زباله شمال شهرستان را داراست؟ اذعان کرد: قرار نیست کل زباله شهرستانهای شمالی در این سایت دفن شود، بلکه قرار است در این سایت تأسیسات پردازش مستقر شود تا ماه آینده برای بازیافت پسماند استفاده کنیم.
وی با اشاره به اینکه سیستم پردازش این سایت از سال 93 در این محل نصب شده اما به دلیل برخی از مشکلات کار نکرده است، اذعان کرد: این تأسیسات متعلق به سرمایهگذار بخش خصوصی است که بهصورت مشارکتی با شهرداری این زبالهها را پردازش و درنهایت بازیافت میکند.
معاون سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان با بیان اینکه باید دید بهواقع مقدمات کار یعنی انتقال زباله شهرستانهای شمالی به سایت همدان محقق میشود یا خیر؟ اذعان کرد: در این طرح پیشبینی شده مراحل مختلف بازیافت همچون جداسازی پسماندهای تروخشک، انتقال پسماندهای خشک قابل بازیافت پلاستیک، شیشه و فلزات به محلهایی برای استفاده دوباره از آنها و درنهایت تبدیل باقیمانده پسماندها به کمپوس و گرانول انجام پذیرد.
خداکرمی با تأکید بر اینکه یکی از مسائل پیش رو در اجرای طرح پسماند در سایت تعریفشده همدان فعالیت فعلی زبالهگردها و جداسازی زبالههایی با قابلیت بازیافت است، اذعان کرد: سرمایهگذار بر روی ارزش اقتصادی زبالههای قابل بازیافت حساب باز کرده است، حال آنکه فعالیت زبالهگردها به دلیل وضعیت اشتغال در شهر روزبهروز بیشتر میشود.
وی در پاسخ به این سؤال که راهکاری برای مقابله با این مشکل پیشبینی کردهاید؟ گفت: اقدام قضایی کردیم، اما در عمل این افراد محکوم نشدند؛ زیرا عنوان دزدی زباله بر آنها بار نشد.
این مقام مسئول ادامه داد: رایزنیها صورت گرفت تا پیمانکاران شهرداری در حوزه بازیافت این افراد را در قالب کاری خود وارد کنند، اما متأسفانه آنان ساعت کاری مشخصی ندارند و درعین حال دائماً مشغول به این کار نیستند.
وی در پاسخ به این سؤال که یکی از زیرساختهایی که فعالیت این افراد را تقویت میکند وجود مراکزی در شهر برای خرید این پسمانها است، آیا شهرداری برنامهای برای این مراکز ندارد؟ گفت: عمده مشکل ما در این خصوص مراکزی است که در جاده روستای الانصار امام دایر هستند، بنابراین با توجه به اینکه منطقه مذکور در محدوده وظایف شهرداری نیست، پس لازم است دراینباره محیطزیست و مرکز بهداشت ورود جدی داشته باشند.
معالوصف، از آنجایی که به اذعان مدیران پسماند شهرداری همدان سایت موجود یکی از سایتهای درجه یک در حوزه بازیافت و دفن زباله در سطح کشور بوده، پس ضروری است که از این ظرفیت طبق پیشبینیهای صورتپذیرفته بهصورت جدی بهره برد؛ چراکه حفاظت از آبوخاک این روزها جزء اولویتها است. پس باید تمامی دستگاههای متولی با جدیت بیشتری نسبت به انتقال زبالههای نیمه شمالی استان به این سایت اقدام کنند و حتی درصورت لزوم با توجه به هزینهبر بودن انتقال زباله برای شهرداریها، از مساعدت مالی برای جلوگیری از خطرات بزرگتر در حوزه آبوخاک دریغ نکنند.
