مزاج خود را بشناسید
سپهرغرب، گروه سلامت: یکی از مسائلی که در طب سنتی مطرح میشود، مزاج شناسی انسان است؛ به این معنا که مزاج هر فرد میتواند با مزاج فرد دیگر کاملاً متفاوت باشد. شاید در گام اول نوع مزاج برای افراد چندان اهمیتی نداشته باشد، اما برخلاف این تصور، نوع مزاج آنچنان در زندگی افراد اهمیت دارد که حتی نوع رفتار، علایق، شغل، رشته تحصیلی، ارتباطات اجتماعی و حتی روابط زناشویی تحت تأثیر نوع مزاج است.
بسیاری از اختلافات زندگی مشترک و عدم تفاهمها در روابط زناشویی تنها به دلیل اختلاف در مزاج زوجین است! بنابراین بهسادگی نمیتوان از این مسئله گذشت و لازم است که هر فرد مزاج خود را بشناسد تا بسیاری از فعالیتها و انتخابهای خود را در زندگی بر اساس نوع مزاجش انجام دهد.
در این گزارش ابتدا نوع مزاجها، اهمیت آن در زندگی، چگونگی تشخیصش و مؤلفههای مربوط به تشخیص مزاج ذکر میشود و طی گزارشهای بعدی تأثیر این مزاجها بر زندگی زناشویی، مشکلات عدم شناخت مزاجها و ارثی یا عدم ارثی بودن آن بررسی خواهد شد.
بنابراین ابتدا لازم است با نوع مزاجهای انسان و چگونگی تشخیص آن در افراد آشنا شویم.
تأثیر مزاج در زندگی و انتخاب شغل
رئیس دانشکده طب سنتی قم در رابطه با اهمیت مزاجهای مختلف انسان عنوان کرد: مزاج بر تمام ابعاد زندگی انسان ازجمله تفکرات، تخیلات، عواطف انسانی و سایر مسائل روحی و جسمی او تأثیرگذار بوده؛ بهطوری که حتی تعیین شغل و علاقههای یک فرد، تحت تأثیر نوع مزاج اوست.
مزاج شما گرم است یا سرد؟
حسین مرادی دهنوی افزود: طبق تقسیمبندی کلی که انجام شده است، مزاجها در انسان به دو نوع گرم و سرد تقسیم میشوند که در این میان مزاج گرم نیز به دو نوع گرم و خشک و گرم و تر دستهبندی میشود.
این متخصص طب سنتی گفت: مزاج سرد نیز همچون تقسیمبندی فوق، به دو نوع سرد و خشک و سرد و تر قابل تقسیمبندی است؛ بر این اساس چهار نوع مزاج گرم و خشک یا همان صفراوی، مزاج گرم و تر یا دَمَوی، مزاج سرد و خشک یا سوداوی و درنهایت مزاج سرد و تر یا همان بلغمی، مزاجهای چهارگانه را تشکیل میدهند.
مرادی در رابطه با وجه تسمیه این مزاجها تصریح کرد: از آنجا که صفرا نمادی از آتش، گرما و انرژی است، به مزاج گرم و خشک صفراوی نیز میگویند و افرادی که مزاج صفراوی دارند، افرادی پرانرژی، فعال و پرشور و با هیجان هستند.
به چه کسانی «دَمَوی» میگویند؟
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: به مزاج گرم و تر، «دَمَوی» نیز میگویند؛ چراکه غالباً بدن این افراد استعداد خونسازی زیادی دارد و «خون» در اصطلاح طب سنتی، «دَم» گفته میشود که به این دسته از افراد دَمَوی میگویند. همچنین بدن این افراد به شکلی تنظیم شده است که بیشتر مواد غذایی در بدنشان تبدیل به خون و بافت عضلانی میشود؛ بنابراین افرادی با مزاج دَمَوی اندامی عضلانی داشته و در مقابل افراد با مزاج صفراوی، لاغر هستند.
مرادی در رابطه با افراد دارای مزاج صفراوی گفت: از آنجا که این دسته از افراد گرما و حرارت بالایی در بدنشان وجود دارد، متابولیسم بالایی داشته و بیشتر انرژی و کالری بدن آنها میسوزد و از طریق حرارت دفع میشود که غالباً این افراد لاغر بوده و چاق نمیشوند.
اگر به کارهای هنری علاقه دارید، مزاج شما «سوداوی» است!
وی خاطرنشان کرد: افرادی با مزاج سرد و خشک یا همان سوداوی، علاوه بر اینکه سردی در بدنشان غالب است، خشکی هم دارند؛ بهطوری که بهخاطر این خشکی، بافت بدنشان عضلانی نمیشود که اصطلاحاً به آن سوداوی میگویند. چراکه «سودا» میل به رسوب، درون و در خفا قرار گرفتن دارد، بنابراین افرادی با مزاج سوداوی غالباً درونگرا و اهل هنر هستند، افرادی که تمایل به کارهای فردی و بیتحرک دارند، جزء این دسته قرار میگیرند.
این استاد دانشگاه در رابطه با افراد بلغمیمزاج بیان کرد: اگر بخواهیم «بلغم» را توصیف کنیم، میتوان آن را به آب تشبیه کرد؛ این دسته از افراد بسیار انعطافپذیر، معمولاً پرخواب و با انرژی پایین هستند. اما از آنجا که بدنشان انعطافپذیری زیادی دارد، استعداد چاقی و چربیسازی در بدن آنها زیاد است؛ بلغمیها معمولاً افرادی با طمأنینه، آرام و کم جنبوجوش هستند.
مزاجها در مقاطعی میتواند متفاوت شود
مرادی تأکید کرد: این مزاجها در افراد میتوانند تحت تأثیر عواملی، ضعف و قوت یابند؛ برای مثال افرادی با مزاج گرم و خشک که فعالیت اجتماعی زیاد و انرژی بالایی دارند، اگر در مقطعی دچار کمخونی شوند، فعالیت آنان کاهش یافته و انرژی آنان نسبت به قبل کمتر میشود و درواقع مزاج آنان در یک مقطع متفاوت شده است.
وی ادامه داد: برخی شرایط روحی نیز موجب تغییر مزاج میشوند، برای مثال افراد صفراوی درصورتی که طی مقطعی از زندگی خود دچار مشکلات روحی شوند و بهاصطلاح «غم» داشته باشند، میل به سردی پیدا کرده و شاید برخلاف مزاجشان، گوشهگیر و کمتحرک شوند.
خودتان نمیتوانید مزاجتان را دقیقاً تشخیص دهید
این استاد دانشگاه گفت: جهت تشخیص مزاج، شاخصهایی درنظر گرفته شده است که افراد طبق آنها تاحدودی میتوانند نوع مزاج خود را تشخیص دهند؛ اما همانطور که ذکر شد، افراد در مقاطعی به دلیل قرار گرفتن در شرایط خاص جسمی و روحی، شاید کمی مزاجشان تغییر پیدا کند. بنابراین تشخیص نوع مزاج برای خود افراد بهراحتی ممکن نیست، بلکه جهت تشخیص دقیق آن باید به پزشک متخصص در این زمینه مراجعه شود.
مرادی در رابطه با شاخصهایی که مطابق آن تاحدودی میتوان به نوع مزاج پی برد، تصریح کرد: نوع رنگ چهره، بافت عضلانی و غیر عضلانی، چاقی یا لاغری، میزان فعالیت اجتماعی، نوع تغذیه و غیره، ازجمله شاخصهایی هستند که به کمک آنها میتوان تاحدودی نوع مزاج را در افراد تشخیص داد.
افراد گندمگون غالباً مزاج گرم دارند
وی خاطرنشان کرد: افراد گرممزاج معمولاً رنگ پوستشان گندمگون است، تحمل حرارت و گرما را ندارند، در کلامشان تند صحبت میکنند، اندام لاغری داشته و افرادی برونگرا هستند؛ در حالی که افراد سردمزاج، بالعکس این اشخاص هستند.
تمامی مواردی که ذکر شد، تنها جهت معرفی نوع مزاجها در انسان، میزان اهمیت آن در زندگی و چگونگی تشخیص آن در افراد مختلف بود؛ بنابراین جزئیات مربوط به این مسئله ازجمله تأثیر نوع مزاج در روابط زناشویی و غیره، در گزارشهای بعدی بررسی میشود.