عواقب منفی ارائه متادون در داروخانهها
سپهرغرب، گروه سلامت: رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد گفت: تخلف شرکتهای تولید متادون سبب نشت دارو در بازار سیاه میشود.
مجتبی غالبی درباره مصوبه اخیر صدوسیوششمین جلسه ستاد مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: براساس این مصوبه متادون یا داروهای مربوط به معتادان باید از طریق داروخانهها توزیع شود و آموزشهای روانشناسی و مشاورهای و اقدامات درمانی از طریق مراکز درمان اعتیاد انجام گیرد که این مسئله میتواند مشکلات فراوانی را به همراه داشته باشد.
وی افزود: از سال 1380 مراکز سرپایی درمان اعتیاد کشور راهاندازی شد. طبق اصلاحیه قانون مبارزه با مواد مخدر، این مراکز مسئول تحویل داروهای مخدر به بیماران همزمان با ارائه خدمات درمان اعتیاد مانند مشاور هستند.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور ادامه داد: ارائه متادون در مراکز براساس قوانین سازمان جهانی بهداشت و واحد جرم و مواد مخدر سازمان ملل و آییننامه اجرائی وزارت بهداشت است؛ چراکه داروی مخدر دارویی تحت کنترل محسوب میشود و ارائه آن به بیماران مقررات خاص خود را دارد و از طرفی باید فرد احراز هویت شود و پس از آن دارو تحت نظر پزشک و پرستار به بیمار تعلق گیرد.
غالبی با اشاره به اینکه در مصوبه اخیر ستاد مبارزه با مواد مخدر دو دلیل را مطرح کردند که براساس آن از این پس متادون تنها از طریق داروخانهها ارائه شود، گفت: دلیل نخست نشت متادون و دلیل دوم نداشتن نیروی کار در معاونت غذا و دارو مطرح شده است و از طریق فروش داروهای مخدر به هفت هزار و 500 مرکز درمان اعتیاد، سالانه قریب به 200 میلیارد تومان سود عاید دانشگاههای علوم پزشکی میشود.
وی بیان کرد: اگر 10 درصد آن را برای استخدام نیرو درنظر گیرند، قطعاً مشکل کمبود نیروی کار برطرف خواهد شد؛ علاوه بر اینکه دانشگاههای مذکور از سال 1380 تاکنون این وظیفه را انجام میدادهاند و نیروهایی جهت تحویل متادون به مراکز داشتهاند و این امر تازهای نیست.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور افزود: از طرفی نیز طبق آماری که براساس تحقیقات ستاد مبارزه با مواد مخدر در کل کشور بهدست آمده، یکونیم درصد کل نشت متادون به بازار سیاه از جانب مراکز درمان اعتیاد بوده است.
غالبی اضافه کرد: همچنین سالانه حدود 11 تُن متادون خالص در مراکز توزیع میشود؛ درحالی که طی پنجماهه ابتدایی امسال 18 تُن متادون تولید شده و مشخص نیست که این اضافهتولید متادون با چه هدفی و برای چه مصرفی تولید شده است.
وی خاطرنشان کرد: همچنین ستاد مبارزه با مواد مخدر پنج سال پیش مصوبهای داشت که براساس آن باید همه داروهای ارائهشده دارای کد شناسایی باشند تا بتوان آنها را پیگیری کرد، اما درحال حاضر تنها این کد بر روی کارتنهای داروی متادون نصب میشود.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور با اشاره به اینکه مصوبه اخیر ستاد مبارزه با مواد مخدر با قانون مغایرت داشته و خلاف سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری و برنامه ششم توسعه کشور مبنی بر تلاش جهت کاهش آسیب اعتیاد است، گفت: متادون نسبت به تریاک و هروئین که مخدری پُرخطر است، در همه دنیا بهعنوان یک مخدر کمخطر به شمار میرود و مصوبه اخیر ستاد مبارزه با مواد مخدر این احتمال که معتادان به سمت مخدرهای پُرخطر بروند را بیشتر خواهد کرد.
غالبی خاطرنشان کرد: این مصوبه بدون اینکه در کمیتههای تخصصی ستاد و کمیسیون تلفیق بررسی شود، بدون طی کردن روال عادی و مرسوم در یک جلسه رسمی و نهایی مورد تأیید قرار گرفته و رئیسجمهور نیز آن را امضا کرده؛ بنابراین بررسیها و تحقیقات لازم در این راستا مورد غفلت قرار گرفته است.
وی افزود: همچنین در مورد بیماری اعتیاد مثل همه بیماریها، سه سطح برای پیشگیری درنظر گرفته شده که در سطح نخست باید تلاش کرد که افراد به اعتیاد مبتلا نشوند و دولت در این زمینه ضعیف عمل کرده؛ چراکه طبق برنامه ششم توسعه باید هرسال پنج درصد از شیوع اعتیاد کاهش یابد، اما نهتنها کاهش نیافته، بلکه بیشتر هم شده است.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور گفت: در مورد سطح دو پیشگیری نیز باید تلاش کرد که اعتیاد از فرد معتاد به سایرین سرایت نکند؛ چراکه هر معتاد میتواند در یک بازه زمانی، سه نفر را مبتلا کند و در این زمینه نیز اقدامات مؤثری از سوی حاکمیت صورت نگرفته است.
غالبی یادآور شد: مراکز خصوصی درمان اعتیاد بدون ایجاد بار مالی بر دوش دولت، توانستهاند با زیر پوشش قرار دادن حدود یک میلیون و 300 هزار معتاد، 50 درصد پیشگیری سطح دوم را محقق کنند.
وی گفت: سطح سه پیشگیری از اعتیاد شامل اشتغال و مهارتآموزی برای معتادان بهبودیافته است که در این زمینه نیز تعلل انجام گرفته و دولت اقدامات مناسبی نداشته است؛ بنابراین منطقی به نظر نمیرسد که ساختار شکلگرفته در پیشگیری سطح دوم را دستکاری کنیم.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور ادامه داد: دولت باید ابتدا سطح نخست و سوم پیشگیری را بالا برده و اقدامات خود را ارتقا ببخشد؛ ضمن اینکه تخلف شرکتهای تولید و توزیع متادون سبب نشت دارو در بازار سیاه میشود.
غالبی بیان کرد: 70 درصد از کسانی که در زندان بهسر میبرند، اعتیاد داشته یا جرم مرتبط با مواد مخدر دارند و از طرفی نیز اگر این افراد با رفتارهای پُرخطر در یک مرکز عمومی مثل داروخانه متمرکز شده و تجمع یابند، احتمال گسترش آسیبها به جمعیت عادی نیز بیشتر خواهد شد؛ بنابراین ارائه متادون توسط داروخانهها که محلی برای حضور بسیاری از افراد و عموم جامعه است، به صلاح کل جامعه اسلامی نیست.
وی عنوان کرد: ارائه متادون در داروخانهها کنار داروهایی همچون استامینوفن، نوعی انگزدایی از اعتیاد بوده و میتواند قبح داروی مخدر را کاهش داده و گسترش مصرف این داروها و شیوع اعتیاد را به همراه داشته باشد.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور متذکر شد: مسئله دیگر اینکه اگر بیمار یا پزشک بخواهد داروی مخدر را در منظر عموم از داروخانه تحویل گرفته و حمل کند، ازنظر امنیتی آسیبزا و خطرآفرین خواهد بود.
غالبی گفت: در ایالات متحده آمریکا از زمانی که ارائه برخی داروهای مخدر در داروخانهها انجام گرفت، شیوع اعتیاد به داروهای مخدر چهاربرابر و مرگومیر ناشی از آن سه برابر شد و طی یک سال حدود هفتاد هزار مرگ ناشی از مسمومیت با مخدرها ثبت شد؛ تاحدی که مسئله بحرانی گشت و دولت فعلی آمریکا وضعیت اضطراری بهداشتی اعلام کرد.
وی با اشاره به اینکه ما نیز در کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور منکر ایرادات در حوزه درمان اعتیاد نیستیم، افزود: میتوان با آموزش و نظارت کیفی ایرادات موجود را در مراکز رفع کرد، اما تخریب کردن یک ساختار 18 ساله به نفع مردم نیست.
رئیس کانون سراسری انجمنهای مراکز درمان اعتیاد کشور خاطرنشان کرد: تمام مجامع علمی مرتبط ازجمله مرکز ملی مطالعات اعتیاد، کنگره بینالمللی دانش اعتیاد، انجمن علمی روانپزشکان، انجمن علمی پزشکان عمومی، مؤسسه دانش اعتیاد و روانشناسی ایران، دفتر مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت، مرکز تحقیقات مطالعات اعتیاد سازمان بهزیستی و بسیاری مراکز علمی دیگر و اساتید مطرح کشوری با توزیع یا عرضه متادون در داروخانهها مخالفت کردهاند.