سپهرغرب، گروه سلامت : اگر از غذاهای آماده به‌ویژه سوسیس و کالباس نمی‌توانید بگذرید و در هفته بارها و بارها سراغ این نوع غذاها می‌روید، وقت آن رسیده تجدیدنظر کنید چراکه انواع و اقسام بیماری‌ها را به بدنتان دعوت می‌کنید.
همچنین اگر میانه خوبی با سبزیجات ندارید، ورزش نمی‌کنید، چاق هستید، بازهم باید منتظر ابتلا به بیماری باشید؛ آن‌هم نه بیماری‌های ساده بلکه با جدی نگرفتن تمام این موارد، احتمال ابتلا به سرطان روده را افزایش می‌دهید. البته این‌ها تنها علت ابتلا به سرطان روده بزرگ نیست و دلایل دیگری نیز برای ابتلا وجود دارند که «دکتر محمدجعفر فره‌وش» فوق تخصص گوارش و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران آن‌ها را بررسی می‌کند.
     سومین سرطان شایع
سرطان روده بزرگ، درواقع سومین سرطان شایع دستگاه گوارش در دنیا به‌حساب می‌آید و عوامل بسیاری سبب به وجود آمدن آن می‌شود. برای مثال افزایش سن، یکی از عواملی است که در ابتلا به این نوع سرطان می‌تواند نقش داشته باشد. به‌طورمعمول، این سرطان در افراد بالای 50 سال، بیشتر از سایر افراد دیده می‌شود.
سبک زندگی و تغذیه، برخی دیگر از عواملی است که در ابتلا به این نوع سرطان، نقش دارد. به‌طور واضح‌تر، چاقی، تحرک کم، استفاده از گوشت قرمز فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس و مصرف الکل، برخی از عواملی هستند که می‌تواند سبب ابتلا به سرطان روده بزرگ شود.
ازآنجاکه ابتلا به این نوع سرطان، حدود 10 درصد به بی‌تحرکی برمی‌گردد، درنتیجه شیوع آن بین افراد شهرنشین بیشتر است و در ساکنان روستا، کمتر دیده می‌شود. آن دسته از افرادی که از سیگار و دخانیات استفاده می‌کنند نیز در معرض ابتلا به سرطان روده می‌توانند قرار بگیرند. مصرف چربی حیوانی احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد. البته در 75 تا 95 درصد بیماران هیچ زمینه مساعدکننده یا ژنتیک وجود ندارد.
     پای ژنتیک در میان است؟
چنانچه افراد درجه‌یک خانواده مثل پدر، مادر، برادر یا خواهر به سرطان روده بزرگ مبتلا باشند، حدود دو تا سه برابر احتمال ابتلای فرد به این نوع سرطان بیشتر می‌شود؛ به همین دلیل این دسته از افراد 10 سال زودتر از سن ابتلای یکی از اعضای خانواده خود که به سرطان مبتلا شده، باید موردبررسی و غربالگری قرار گیرند؛ مثلاً اگر فردی پدرش در 60 سالگی به این نوع سرطان مبتلا شده باشد، فرزند او باید در 50 سالگی توسط پزشک متخصص گوارش، بررسی شود. علاوه بر این، برخی سندرم‌های نادر نیز می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهد. غیر از موارد یادشده، برخی پولیپ‌های روده نیز می‌تواند عاملی برای ابتلا به سرطان روده بزرگ باشد.
     انتظار چه علائمی را باید داشت؟
علائم سرطان روده بزرگ، با توجه به محلی که درگیر می‌شود، می‌تواند متفاوت باشد، اما به‌طورکلی تغییر در اجابت مزاج (شل شدن مدفوع، اسهال، تشدید یبوست و...)، تهوع، استفراغ، دل‌درد، کاهش وزن و خونریزی از مقعد یا کم‌خونی از علائم ابتلا به سرطان روده بزرگ است. همه افراد با داشتن این علائم باید موردبررسی قرار گیرند اما در سنین حدود 50 سال به بالا، بررسی علائم، از اهمیت بیشتری برخوردار است.
برخی از افراد خونریزی از مقعد را به بواسیر، شقاق، فیستول و بیماری‌های دیگر ربط می‌دهند و برای معاینه و بررسی به پزشک متخصص گوارش مراجعه نمی‌کنند که انجام چنین کاری نادرست است و هیچ فردی جز پزشک، نمی‌تواند دلیل اصلی خونریزی را تشخیص دهد.
انجام چنین کاری باعث می‌شود در صورت ابتلا به سرطان، تشخیص دیر صورت گیرد و سرطان از روده بزرگ، به قسمت‌های دیگر بدن متاستاز کند.
علاوه بر این هر دردی که بیش از دو تا سه هفته بهبود پیدا نکند، حتی با درمان‌های پزشک عمومی نیز ثابت باقی بماند، باید برای بررسی دقیق علت درد، به پزشک متخصص گوارش مراجعه کرد.
     اگر سرطان مطرح باشد!
میزان موفقیت در درمان سرطان روده بزرگ، کاملاً به زمان تشخیص آن بستگی دارد و هر چه این نوع سرطان سریع‌تر تشخیص داده شود، درمان آن نیز موفقیت‌آمیزتر خواهد بود.
در شرایطی که تومور از دیواره روده بزرگ عبور کرده یا متاستاز ایجاد شود، درمان سخت‌تر خواهد شد؛ به‌ویژه در شرایطی که کبد بر اثر ابتلا به سرطان روده، درگیر شود.
درمان‌هایی که برای فرد مبتلا به سرطان روده بزرگ در نظر گرفته می‌شوند، از هر فرد به ‌فرد دیگر متفاوت است اما به‌طورکلی، شامل رادیوتراپی، شیمی‌درمانی و جراحی می‌شود.
     کولونوسکوپی را جدی بگیرید
کولونوسکوپی، یک روش تشخیصی دقیق است که از آن برای تشخیص سرطان روده بزرگ کمک گرفته می‌شود، ضمن این‌که از این روش گاهی برای برداشتن پولیپ‌ها و توده‌های مشکوک نیز مورداستفاده قرار می‌گیرد.
برخلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می‌کنند کولونوسکوپی فقط برای افراد بیمار استفاده می‌شود، برای افرادی که به بیماری مبتلا نیستند نیز کاربرد دارد و برای غربالگری سرطان روده بزرگ در افراد بالای 50 سال، از آن بهره گرفته می‌شود. همه افراد بالای 50 سال، باید برای بررسی وضعیت خود به پزشک متخصص گوارش مراجعه کرده و کولونوسکوپی انجام بدهند، البته در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان دارند یا دارای بیماری‌های خاص روده هستند، ممکن است سن انجام کولونوسکوپی، کمی زودتر در نظر گرفته شود.
کولونوسکوپ، درواقع یک دستگاه آندوسکوپ است که با آن روده بزرگ موردبررسی قرار می‌گیرد و برای این منظور باید روده کاملاً تمیز و تخلیه شود. افرادی که دارای بیماری‌های قلب، ریه، فشارخون بالا و دیابت هستند، باید قبل از کولونوسکوپی، با پزشک خود مشورت کنند و این مسئله را با پزشک متخصص گوارش که قرار است کولونوسکوپی را انجام بدهد، نیز در میان بگذارند.
برخلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می‌کنند کولونوسکوپی روشی خطرناک یا دردناک است، انجام آن توسط پزشک متخصص گوارش، درد یا خطر چندانی ندارد و نفع انجام آن برای افراد، به‌ویژه افراد بالای 50 سال، بسیار زیاد است و منجر به تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ می‌شود. پزشک متخصص گوارش، بنا بر شرایط افراد ممکن است از یک ماده بیهوشی سبک نیز استفاده کند که معمولاً این کار برای افرادی که اضطراب زیادی دارند، انجام خواهد شد.
اگر فردی مشکوک به سرطان روده بزرگ باشد، برای تشخیص قطعی این مسئله، یک نمونه‌برداری، سی.تی.اسکن و ام.آر.آی نیز انجام خواهد شد.
کاملیا تجریشی