سپهرغرب، گروه سلامت: چند روز پیش خبری با عنوان «کتاب دستورالعمل واکسیناسیون بالغین رونمایی می‌شود»، نظرم را جلب کرد؛ گویا قرار است این کتاب به‌صورت رایگان در اختیار همه پزشکان و متخصصان قرار بگیرد تا علاوه بر اینکه راهنمای کار آن‌ها باشد، آگاهی پزشکان را نسبت به ضرورت تزریق این واکسن‌ها ارتقا دهد.

دکتر مینو محرز، متخصص سرشناس بیماری‌های عفونی و رئیس مرکز تحقیقات ایدز ایران با اعلام این خبر بر انجام برنامه واکسیناسیون منسجم بزرگ‌سالان تأکید کرده و معتقد است، تدوین چنین برنامه‌ای علاوه بر پیشگیری از وقوع بسیاری از بیماری‌ها، سبب کاهش هزینه‌های درمانی نیز می‌شود، ما هم به این بهانه با وی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

برنامه واکسیناسیون سال‌هاست که با هدف پیشگیری از بیماری‌های مختلف به‌صورت وسیع و رایگان در کشور برای کودکان انجام می‌گیرد‌. حتی در برخی مناطق و روستاها پوشش واکسیناسیون کودکان به بالای 95‌ درصد هم می‌رسد و این برنامه‌ها طبق الگوی وزارت بهداشت صورت می‌گیرد.

اما تا‌کنون برای بزرگ‌سالان برنامه منظم و منسجمی در ارتباط با واکسیناسیون نداشته‌ایم‌. در حالی که این مسئله روز‌به‌روز ضرورت بیشتری داشته و از طرفی برخی واکسن‌هایی که در کودکی تزریق شده، ضروری است که دوباره برای یادآوری در بزرگ‌سالی تزریق و تکرار شود.

     بزرگ‌سالانی که باید واکسن بزنند

تقریباً برای تمام بزرگ‌سالان تزریق برخی واکسن‌ها همانند دوره کودکی ضروری است، اما شاید برای تعداد کمتری از آنان نیاز به تجویز انواع واکسن‌ وجود داشته باشد. بی‌شک در بالغین گروه‌های خاص مانند افراد مسن، زنان باردار، افراد تحت شیمی‌درمانی یا بیماران با مشکلات قلبی یا ریوی، این تأکید دو‌چندان است.

به بیان دیگر برای بیمارانی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند همچون بیماران مبتلا به سرطان یا افرادی که پیوند عضو شده‌اند، همچنین در افراد بالای 65 سال و بیماران گرفتار مشکلات مزمن مانند دیابت، لازم است واکسن‌های مختلفی همچون واکسن آنفلوآنزا به‌صورت سالانه تزریق شود.

واکسن پنوموکوک (سینه پهلو)، تکرار واکسن کزاز، دیفتری و سیاه‌سرفه، واکسن مننژیت، واکسن زونا، هپاتیت B و برخی از واکسن‌ها برای پیشگیری از اسهال ازجمله واکسن‌هایی است که برای بالغین توصیه می‌شوند، اما متأسفانه برنامه خاص و منسجمی در این زمینه ارائه نشده است.

     واکسن‌های مورد نیاز‌تان را فهرست کنید

واکسن‌هایی که به‌صورت اساسی در بالغین بیشتر مورد تأکید هستند شامل آنفلوآنزا، کزاز، هاری، پونوموکوک و هپاتیت B است. در حال حاضر برای پیشگیری از عفونت اچ آی وی (‌ایدز) نیز تأکید به پرهیز از رفتارهای پرخطر می‌شود و واکسن مشخصی برای پیشگیری از آن وجود ندارد.

بر این اساس توصیه می‌شود بزرگ‌سالانی که به دلایلی دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، سالانه در ابتدای فصل سرما یک دوز واکسن آنفلوآنزا دریافت کنند.

همچنین دریافت یک دوز واکسن TDAP (کزاز، دیفتری، سیاه‌سرفه) و تقویت‌کننده Td (کزاز و دیفتری)، هر ده سال برای جلوگیری از این بیماری‌ها توصیه می‌شود.

افرادی که بیش از 65 سال دارند، سیگاری هستند، آسم دارند و یا ضعف سیستم ایمنی دارند، باید واکسن پونوموک دریافت کنند.

تزریق واکسن سرخجه نیز پیش از اقدام به بارداری توصیه می‌شود.

     توصیه به تزریق واکسن‌های خاص

واکسن آبله‌مرغان و همین‌طور واکسن زونا جزء واکسن‌های مهمی هستند که در بزرگ‌سالان و به‌خصوص در بعضی گروه‌های خاص بالغین مورد تأکید هستند. بزرگ‌سالان مبتلا به آبله‌مرغان در معرض خطر بالاتری از عوارض این بیماری هستند؛ به‌عنوان مثال ابتلا به آبله‌مرغان ممکن است در زنان باردار شدیدتر باشد و نیاز به مراقبت‌های اورژانس پزشکی داشته باشد. از آنجا که آبله‌مرغان در بزرگ‌سالی افراد را در معرض خطر زونا قرار می‌دهد، تزریق واکسن آبله‌مرغان می‌تواند در برابر زونا نیز ایمنی ایجاد کند.

همچنین تزریق واکسن‌هایی مانند واکسن اچ.پی.وی (زگیل تناسلی)، واکسن کزاز و آنفلوآنزا جزء واکسن‌هایی هستند که با توجه به شرایط و سن در هر دو گروه زن و مرد در سنین و دوره‌های خاص توصیه شده‌اند. تزریق این واکسن برای دختران و پسران طی 9 تا 26 سالگی می‌تواند صورت بگیرد.

سازمان پیشگیری از بیماری‌ها همچنین توصیه می‌کند افراد پیش از سفر به برخی کشورها واکسن‌هایی را دریافت کنند. انجام این واکسیناسیون‌ها باید چهار تا شش هفته قبل از رفتن به سفر صورت بگیرد.

*پونه شیرازی