سپهرغرب، گروه خبر - طاهره ترابی‌مهوش: تنها چند ماه از آغاز دور جدید تحریم‌های آمریکا می‌گذرد و این درحالی است که گرچه نخست گفته می‌شد مشکلی در بازار داروی ایران نخواهیم داشت اما به نظر می‌رسد جدای از تحریم، عامل اصلی سوءمدیریت‌هاست که بازار دارو را دچار سرطان کرده است.

روزهای نخست مردادماه سال‌جاری و پیش از آغاز دور جدید تحریم‌های آمریکا، وزیر بهداشت اظهار امیدواری کرده بود که در پی تحریم‌ها مشکل دارویی نداشته این درحالی است که یکم تیر ماه یک ماه پیش از آن، نایب‌ رئیس انجمن متخصصان داروسازی کشور در حالی از کمبود 90 قلم دارو در کشور خبر داد که سخنگوی وزارت بهداشت چند روز پیش از آن نیز اعلام کرده بود،57 مورد داروی خارجی وارداتی دچار کمبود شده است.

سخنگوی سازمان غذا و دارو بار دیگر در شهریورماه جاری اعلام کرد: روزانه به صورت متغیر 50 تا 60 دارو کمبود داریم با این حال اگر چه امروز با کمبود دارو مواجه هستیم اما بحران دارو نداریم و وظیفه ما این است که همه داروهای مورد نیاز را تأمین کنیم و مردم در این خصوص نگرانی نداشته باشند.

وضعیت بازار دارو هرچند با تکذیب مدیری و اعتراف مدیر دیگری همراه باشد اما شهروندان با واقعیت آن دست و پنجه نرم می‌کنند و در همین مدت چندماه، شهروندان همدان از کمبود و گاه نایاب شدن داروهای حیاتی و یا حتی داروهای مرسوم خبر داده‌اند و دچار مشکلات مختلف به همراه فشار روحی و استرس هستند.

باید به این نکته مهم اعتراف کرد که بعید به نظر می‌رسد تحریم عامل این کمبودها باشد قرائن و شواهد گویای آن است که یکی از عوامل اصلی و مهم سوءمدیریت در این حوزه است.

این روزها سوءمدیریت‌ها در حوزه سلامت به قدری مشهود است که خانواده‌های مبتلایان به سرطان با مشکلات مختلفی در تامین دارو و مایحتاج بهداشتی مواجه شده‌اند.

البته این روزها تنها بیماران نیستند که دچار سردرگمی شده‌اند بلکه پزشکان نیز در این کلاف سردرگم گرفتارند، به طوریکه رئیس انجمن حمایت از بیماران مبتلا به سرطان همدان در گفتگو با خبرنگار تسنیم گفت: متاسفانه 20 درصد از داروهای شیمی درمانی در همدان وجود ندارد.

دکتر محمد عباسی با تاکید بر کمبود این گونه داروها در داروخانه‌های همدان تصریح کرد: بیماران مجبورند برای تهیه دارو راهی استان‌هایی مانند قم، تهران و کرمانشاه شوند.

این فوق تخصص بیماری‌های خون و آنکولوژی ابراز کرد: بیماران در مسیر تهیه دارو با مشکلات و خطرات زیادی مواجه‌اند، به عنوان مثال بسیاری از بیماران با آدرس داروخانه‌های استان‌های دیگر آشنا نیستند و ممکن است دچار سرگردانی شوند.

عباسی افزود: هزینه سفر و خطرات جاده از دیگر مضراتی است که گریبانگیر بیماران سرطانی در راه تهیه دارو از استان‌های دیگر شده است و چاره‌ای جز قبول این دردسرها ندارند از طرفی هم این روزها خبر از کمبود داروی بیهوشی در بیمارستان‌های دولتی همدان مطرح است پس برای دریافت اطلاعات بیشتر بر آن شدیم تا با ایرج خدادادی معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی گفتگوکنیم که در ادامه می‌خوانید: 

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به اینکه مشکلات دارویی در سطح کشور مطرح است و مختص همدان نیست گفت: این دروغ است دارو از سوی آمریکا تحریم نشده چراکه در عمل با اعمال تحریم‌های دیگر واردات دارو را تحت الشعاع قرار گرفت.

ایرج خدادادی افزود: بنابراین باید پذیرفت که در وضعیت اعمال تحریم‌ها علیه کشور، خود به خود بر واردات دارو از طریق مشکلات پیش آمده برای انتقال ارز و نیز افزایش و نوسانات آن و نیز نوع توزیع را با مشکل مواجه کرده است.

وی با اشاره به اینکه بخش دیگری از مشکلات در حوزه تامین دارو به این مسئله باز می‌گردد که بر اساس بخشنامه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه‌ها و داروخانه‌های دولتی دیگر مجاز نیستند داروهای خارجی که مشابه آن در داخل تولید می‌شوند را خریداری و عرضه کنند حال آنکه بخشی از این داروها داروی بیماران سرطانی است.

خدادادی افزود: حال آنکه برخی از این پزشکان داروهای خارجی را در نسخه‌ها تجویز می‌کننند که داروخانه دانشگاه مجاز به خرید و عرضه آن نیست.

وی افزود: بنابراین در صورت خرید و عرضه این نوع داروها مطمئنا داروخانه مورد نظر از طریق سازمان‌های نظارتی همچون دیوان محاسبات مورد مواخذه قرار می‌گیرد.

وی با تاکید براینکه همین بخشنامه وزارتی در تمام استان‌ها مشکل دسترسی بیمار به داروهای خارجی که دارای مشابه داخلی هستند را ایجاد کرده است افزود: داروخانه‌های بخش خصوصی نیز به دلیل گران قیمت بودن این داروها حاضر به خرید و عرضه‌ها به ازای باز پرداخت چندماه بعد از سوی بیمه‌ها نیستند زیرا این روزها بیمه‌ها در بازپرداخت مطالبات داروخانه‌های خصوصی تعلل دارند پس بخش خصوصی نیز دیگر حاضر به سرمایه‌گذاری دراین بخش نیست.

وی ادامه داد: بنابراین اگر بیمه‌ها مطالبات داروخانه‌ها را به موقع پرداخت کنند به راحتی می‌توان با داروخانه‌های خصوصی به توافق رسید و برخی ازآن‌ها را مجاب به سرمایه‌گذاری در این بخش کرد.

وی با اشاره به اینکه متاسفانه درحال حاضر هلال احمر استان نیز در این بخش ورود نکرده گفت: از آنجایی که منع خرید داروهای خارجی دارای مشابه داخلی مختص داروخانه‌های دانشگاهی است درصورت اعلام آمادگی این نهاد ما حاضر به همکاری هستم اما هنوز شاهد مساعدتی دراین بخش نیست این درحالی است که انتظار بر این بود که این نهاد نیمه دولتی به ما دراین حوزه کمک کند.

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی همدان در پاسخ به این سوال که آیا نمی‌توان پزشکان را مکلف به تجویز داروهای ساخت ایران که در واقع مشابه داروهای خارجی هستند کرد گفت: دراین بین فرهنگسازی برای تغییر رفتار پزشکان در تجویز داروهای، قوانین موجود در حمایت از پزشکان، پروتکل‌های درمانی و قوانین مدنی در صورت بروز حادثه موثر است.

خدادادی درخصوص این مسئله که در برخی موارد این پزشکان هستند که بیماران را ترغیب به استفاده داروی خارجی می‌کنند تشریح کرد: بنده این مسئله را انکار نمی‌کند و می‌تواند یکی از مولفه‌ها در بروز مشکلات این چنینی باشد چراکه درحال حاضر فرهنگ غلطی دربین ما نهادینه شده که درخصوص هر کالایی اعتماد بیشتری به نوع خارجی آن داریم دارو نیز از این قاعده مستثنا نیست.

وی با تاکید براینکه اعمال تحریم‌ها در واقع آزاد بودن واردات دارو را نیز به سایه تحریم برده است گفت: بخشنامه ابلاغی، فرهنگ غلط در استفاه داروی خارجی که مشابه داخلی آن موجود است در همراهی با مشکل فضای تحریم‌ها منجر به ایجاد مشکل در فضای تامین دارو خارجی شده است.

خدادادی خاطر نشان کرد:البته با توجه به مصاحبه اخیر مقام عالی وزرات بهداشت گویا تمهیداتی طی یک ماه آینده در سطح کلان اندیشیده خواهد شد تا مشکل تامین داروی بیماران سرطانی مرتفع خواهد شد.

وی در خصوص اینکه برخی از بیماران به استان‌هایی همچون قم و تهران برای تامین دارو می‌روند گفت: این امر از آنجا نشأت می‌گیرد که توزیع دارو دراین استان‌ها فراوان‌تر است و از طرفی داروخانه‌هایی دراین استان‌ها وجود دارند که درحوزه خرید داروی خارجی ورود کرده و سرمایه‌گذاری کردند.

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی همدان در پاسخ به این سوال که شنیده‌ها حاکی از آن است که درحال حاضر در بیمارستان‌های دولتی با کمبود داروی بیهوشی مواجه‌ایم و همین امر منجر به کاهش تعداد اعمال جراحی شده است اذعان کرد: از آنجایی که بخش عمده‌ای از داروهای بیهوشی وارداتی است پس توزیع آن در شرایط فعلی سهمیه‌بندی شده است چراکه در حالت تحریم دولت این نوع داروها را به صورت سهمیه‌ای در اختیار استان‌ها قرار می‌دهد. 

وی تاکید کرد: دراین بین با سهمیه‌بندی شدن دارو مصرف آن نیز به صورت کنترل شده انجام می‌شود لذا دیگر نمی‌توان با دست باز به هر تعداد بیمار را پذیرش کرد.

خدادادی با تاکید براینکه درحال حاضر هیچ بیماری وجود ندارد که نیازمند عمل جراحی اورژانسی باشد اما به دلیل کمبود داروی بیهوشی وی را عمل نکرده باشند گفت: ما با توجه به اعمال تحریم‌ها تا پایان سال با توجه به دستورات مکرر وزارتخانه سعی در مدیریت هزینه و دارو داریم تا داشته‌هایمان را به یک باره از دست ندهیم.

وی در ادامه افزود: البته دراین بین نباید از تعیین سقف پوشش خدمات ازسوی بیمه‌ها برای دانشگاه و بیمارستان‌ها چه دولتی و چه خصوصی غافل شد یعنی در واقع برای بیمارستان‌ها تعیین اعتبار شده است به گونه‌ای که دیگر بیمارستان‌ها نمی‌توانند همچون گذشته هر تعداد بیمار را پذیرش کنند به طوریکه از ابتدای سال‌جاری بیمه‌ها با اعمال سقف پوشش خدمات در واقع سقفی را برای پذیرش تعداد بیماران قائل شدند. 

وی ادامه داد: بنابراین نمی‌توانیم بیش از سقف تعیین شده، بیمار پذیرش کنیم چراکه هر آنچه اضافه خدمات‌رسانی شود هزینه‌اش باید از جیب خودمان پرداخت شود.

وی با اشاره به اینکه این مشکلات در سطح کلان مربوط به نظام بهداشت و درمان کشور است اذعان کرد: لذا دراین بین متولیانی همچون نظام پزشکی،بیمه‌ها، وزارت بهداشت و درمان، مجلس شورای اسلامی در تدوین قوانین مرتبط، بانک مرکزی درحوزه تخصیص ارز موثر هستند.

طاهره ترابی مهوش