سپهرغرب، گروه استان‌ها - طاهره ترابی‌مهوش: معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان در راستای معرفی این معاونت، گفت: مقوله سلامت و ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی آن امری بین بخشی بوده و درعین‌حال تعدیل مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت، مستلزم همکاری بین بخشی و مشارکت‌های مردمی است. رشید حیدری‌مقدم اظهار کرد: با توجه به مأموریت‌هایی که در قانون اساسی، اسناد بالادستی و تشکیلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ذکرشده، ایجاد معاونت اجتماعی به‌عنوان مرجع تسهیل‌گر و هماهنگ‌کننده بین دانشگاه‌ها، ادارات و سازمان‌ها به‌عنوان امری ضروری تلقی می‌شود. وی با اشاره به اهداف تشکیل معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی، تصریح کرد: بهبود مدیریت در تحول نظام سلامت، نهادینه کردن رویکرد اجتماعی به‌ سلامت و تقویت سلامت جامعه‌محور، تجمیع منابع، تقویت و افزایش بهره‌برداری از فرصت‌ها و ظرفیت‌های موجود سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، ایجاد و تقویت مسؤولیت‌پذیری و پاسخگویی اجتماعی برای سلامت، کمک به ارتقای سطح سلامت اجتماعی و کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای سطح همکاری‌های بین بخشی و مشارکت اجتماعی ازجمله اهداف تعریف‌شده برای این معاونت است. حیدری‎مقدم همچنین با اشاره به محورهای فعالیت معاونت اجتماعی، گفت: در نخستین گام، این اداره مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت با در نظر گرفتن رویکردی یکپارچه برای رویارویی با معضلات بهداشتی، ارتقای سطح بهداشت عمومی و حرکت به‌سوی جامعه سالم‌تر را رقم می‌زند. معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان تصریح کرد: عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت سال‌هاست که موردتوجه سازمان بهداشت جهانی بوده حال‌آنکه طبق آمارهای جهانی حدود 75 درصد سلامت مردم با عوامل اجتماعی مرتبط است، پس مدیریت آن نیازمند کار بین بخشی در دستگاه‌های خارج از وزارت بهداشت بوده و این امر در حوزه اداره مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت تحقق می‌یابد. وی با بیان اینکه در این راستا اقدام به ایجاد دبیرخانه کارگروه پیشگیری و کنترل آسیب‌های اجتماعی و اعتیاد کرده‌ایم، اذعان کرد: آسیب‌های اجتماعی به دسته‌ای از نابسامانی‌ها و ناهنجاری‌های رفتاری افراد یک جامعه به‌صورت فردی و یا جمعی اطلاق می‌شود که ریشه در بی‌نظمی و ناهنجاری پدیده‌های اجتماعی و پیامدهای نامطلوب آن‌ها دارد. حیدری‎مقدم ادامه داد: این آسیب‌ها اغلب باعث رنجش روانی، جسمی و مادی اقشار خاص و آسیب‌پذیر جامعه می‌شود و درواقع آسیب‌های اجتماعی پدیده‌هایی واقعی، متغیر، قانونمند، قابل‌پیشگیری و کنترل هستند که با توجه به نقش کلیدی آن‌ها در ارتقای سلامت جامعه، دبیرخانه کارگروه پیشگیری و کنترل آسیب‌های اجتماعی در این معاونت به‌عنوان یکی از محورهای اصلی فعالیت تشکیل شد. این مقام مسؤول با اشاره به نحوی اداره سازمان‌های مردم‌نهاد حوزه سلامت، بیان کرد: این نهادها نظام پنهان ارتقای سلامت جامعه هستند و این سازمان‌های داوطلب، مستقل از دولت بوده و در عین غیرانتفاعی بودن، در خدمت مردم هستند. معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان خاطرنشان کرد: سمن‌ها به‌عنوان نماد و واسط مشارکت مردم یکی از بازوهای اصلی ارتقای سلامت، کاهش آسیب‌های اجتماعی، کاهش فقر و بی‌عدالتی در سلامت جوامع هستند که معاونت اجتماعی دانشگاه با استفاده از ظرفیت انجمن‌های مردم‌نهاد حوزه سلامت تلاش می‌کند تا زمینه مشارکت و افزایش آگاهی اجتماعی مردم را فراهم کند به‌گونه‌ای که هم‌اینک حدود 23 سمن و مؤسسه خیریه در حوزه سلامت استان فعالیت دارند. حیدری‎مقدم با بیان اینکه اداره خیرین و مؤسسات خیریه سلامت نیز از دیگر بخش‌های موردتوجه این معاونت است، گفت: مؤسسات خیریه حوزه سلامت طیف وسیعی از تشکل‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و به‌طورکلی بخشی از نهادهای غیردولتی و غیرانتفاعی را در برمی‌گیرند که توسط مردم شکل‌گرفته و با مشارکت و همکاری مردم در فعالیت‌های خیریه همکاری می‌کنند. وی عنوان کرد: این مؤسسات در اموری مانند فعالیت‌های خیریه‌ای سلامت، امدادی، رفاهی، حمایت از زنان و کودکان بد سرپرست و بی‌سرپرست و غیره تلاش و فعالیت می‌کنند زیرا فعالیت‌های خیریه و نیکوکارانه از دیرباز در ایران رواج داشته‌است البته این فعالیت‌ها تا چند دهه پیش به صورت سنتی و قائم به فرد انجام می‌شدند که پس از سه دهه، ساختاری به‌عنوان متولی خیران حوزه سلامت و مؤسسات خیریه در وزارت بهداشت ایجاد شد که به مقوله سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در ارتباط با سامان‌دهی کمک خیران با اولویت نظام سلامت می‌پردازد. این مقام مسؤول با اشاره به تشکیل دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی در سطح وزاتخانه، تصریح کرد: به‌منظور حفظ و ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی آحاد مردم، اتخاذ تدابیر مناسب، سیاست‌ها و راهبردی کلان در جهت رسیدن به این هدف و همچنین نهادینه کردن مدیریت، سیاست‌گذاری، ارزشیابی و هماهنگی در قلمرو سلامت همگانی و امنیت غذا و تغذیه، شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور برای گسترش هماهنگی و همکاری‌های بین بخشی در موارد فوق تشکیل‌شده که به‌تبع آن کارگروه سلامت و امنیت غذایی در استان‌ها و شهرستان‌های کشور در راستای تحقق موارد فوق ایجاد شده‌است. حیدری‌مقدم ادامه داد: در این راستا دبیرخانه سیاست‌گذاری سلامت استان، واحد هماهنگ‌کننده و پایشگر در فرایند تدوین، تصویب، استقرار و ارزشیابی سیاست‌ها و برنامه‌های متنوع توسعه سلامت استانی است که وظایف خود را در چهار قلمرو شامل؛ حوزه استانداری (به همراه کلیه سازمان‌های ستادی استان و فرمانداری‌ها از طریق کارگروه تخصصی سلامت و امنیت غذایی)، ستاد دانشگاه علوم پزشکی (شامل کلیه معاونت‌ها و حوزه‌های ستادی دانشگاه و دانشکده‌ها از طریق هیئت امنا، هیئت‌رئیسه و شورای دانشگاه)، شهرستان‌ها (مراکز بهداشتی و درمان شهرستان‌ها از طریق هیئت‌رئیسه و معاونت بهداشتی) و خانه مشارکت مردم استان (از طریق شورای مشارکت مردم در سلامت استان) به انجام می‌رسد. معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به ارکان دبیرخانه کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان، گفت: نخستین رکن شورای خانه مشارکت مردم است که به‌منظور ارتقای نقش مردم در مدیریت برنامه‌های سلامت «خانه و شورای مشارکت مردم» با مشارکت میانجی‌های مردمی ذیل دبیرخانه سیاست‌گذاری سلامت استان در سه سطح استانی، شهرستانی و بخش تشکیل می‌شود. وی افزود: رئیس منتخب خانه مشارکت مردم و رئیس شورای اسلامی بخش، شهرستان و استان به ترتیب به عضویت کمیته برنامه‌ریزی شهرستان (شورای سلامت شهرستان) و کارگروه تخصصی سلامت و امنیت غذایی استان درمی‌آیند. این مقام مسؤول با اشاره به سه وظیفه عمده خانه مشارکت مردم، تبیین کرد: انتقال مطالبات سلامت‌محور مردم به مدیران، انتقال پیام‌های سلامت به مردم و مشارکت در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی پروژه‌های سلامت‌محور ازجمله وظایف تعریف‎شده است. معاون اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اینکه فعالیت در این شوراها داوطلبانه است، اذعان کرد: دانشگاه علوم پزشکی به‌منظور تقویت، خود کارآمدی و استقلال این سامانه‌ها در پنج سال نخست استقرار آن‌ها حمایت لازم ازنظر فضا، یک نفر نیروی کارشناسی و بودجه پروژه‌ای در قالب موافقت‌نامه‌های عملیاتی دانشگاه به عمل می‌آورد. حیدری‎مقدم ادامه داد: به‌منظور فعال‌سازی هر یک از شبکه‌های مردمی، تشکیل نشست توجیهی، آموزشی و کاری اعضای استانی شبکه مربوطه در حال انجام است. وی با بیان اینکه شورای پیام‌گزاران سلامت نیز از دیگر بخش‌های این معاونت است، اظهار کرد: ایجاد حساسیت در سازمان‌ها نسبت به حفظ سلامت کارکنان خود، سلامت محیط‌زیست پیرامون و سلامت مصرف‌کنندگان خدمات و محصولاتشان، پاسخگویی اجتماعی آن‌ها را افزایش می‌دهد. معاون اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به اینکه برای توفیق در ایجاد چنین حساسیت و پایدار نگه‌داشتن آن در برنامه جامع سلامت استان، نیازمند افرادی ویژه به نام پیام‌گزاران سلامت هستیم، ابراز کرد: ایجاد و توانمندسازی پیام‌گزاران سلامت به‌منزله تشکیل شبکه سازمانی رابطان یا مروجان سلامت در سازمان‌ها و نهادهای گوناگون است تا مسیری با مالکیت و پاسخگویی بهتر برای پرداختن به مؤلفه‌های اجتماعی، جلب حمایت و عملیاتی کردن ایجاد شود. این مقام مسؤول با تأکید بر اینکه به‌منظور ساماندهی اطلاع‌رسانی مستمر، آموزش و ارتقای سواد سلامت مردم استان «شورای پیام‌رسان سلامت» با ریاست روابط عمومی دانشگاه و دبیری کارشناس مسؤول آموزش بهداشت معاونت بهداشتی و پیام‌گزاران معاونت درمان و غذا داروی دانشگاه، نماینده منتخب رسانه استان از خانه مشارکت، کارشناس ارشد دبیرخانه سیاست‌گذاری استان و کارشناس روابط عمومی استانداری تشکیل می‌شود، گفت: این شورا موظف است برنامه عملیاتی سالانه و به‌تبع آن ماهانه‌ای را برای انتقال دانش، نگرش و مهارت‌های سلامت به کلیه گروه‌های مردمی را طراحی، اجرا و ارزشیابی کند، همچنین موظف است اطلاع‌رسانی از عملکرد سلامت‌محوری دستگاه‌ها و حوزه‌های مختلف دانشگاه را از روش‌ها و مجاری مختلف انجام دهد. حیدری‎مقدم در تعریف اندیش‌گاه سلامت استان نیز، عنوان کرد: به‌منظور استفاده از ظرفیت‌های علمی کارشناسان، خبرگان، متخصصان، اعضای هیئت‌علمی، محققان و دانشجویان رشته‌های مختلف علوم در سطح استانی که در بخش‌های دولتی، غیردولتی و خصوصی اشتغال دارند، «اندیش‌گاه سلامت» را ذیل دبیرخانه کارگروه تخصصی سلامت و امنیت غذایی تشکیل دهد. وی تشکیل مجمع سلامت استان را از دیگر خدمات ارائه‌شده این معاونت اعلام کرد و گفت: مجمع سلامت عبارت از سازماندهی مبتنی بر فرایندهای اجتماعی، مشارکتی و نظام‌مند با حضور ذی‌ربطان از بخش‌های دولتی و غیردولتی در سطح استان و شهرستان که سالانه با حضور حداکثری مسؤولان استانی و ذی‌ربطان سلامت برای تبادل دانش، نظرات و تجربیات، یادگیری جمعی و گفتمان‎‏سازی درباره رویکرد سلامت همه‌جانبه و انسان سالم، تبیین اولویت‌های سلامت و حمایت‌طلبی برای آن‌ها به‌صورت سالانه برگزار و درنهایت منجر به توصیه‌های سیاستی عمومی سالم می‌شود. معاون اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان در خصوص وظایف مجمع سلامت استان، خاطرنشان کرد: تبیین محوریت سلامت در اهداف توسعه پایدار استان، نهادینه‌سازی رویکرد مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت و اهمیت سلامت در همه سیاست‌های استان، تبیین و پیگیری اهداف، سیاست‌ها و برنامه‌های ملی حوزه سلامت در استان، تبیین اهداف در اولویت و سیاست‌های پیشنهادی سلامت استان و وظایف سازمان‌های مرتبط در این خصوص، هم‌راستا سازی اقدامات سلامت استان مبتنی بر شواهد، جلب مشارکت، تسهیل، نهادینه‌سازی و توسعه همکاری‌های فرابخشی برای سلامت در استان، ارائه بازخورد به اقدامات سلامت انجام‌شده در کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان، شناسایی، رتبه‌بندی و تقدیر از سازمان‌ها، صنایع و دستگاه‌های مسؤولیت‌پذیر و پاسخگو در برابر سلامت استان ازجمله وظایف مجمع سلامت استان است.