سپهرغرب، گروه استان‌ها: شرکت کیمیا بومی سازان (کیمسان) کردستان با بومی‌سازی فناوری‌های تولید مواد شیمیایی وارداتی برای نخستین بار در کشور موفق به تولید صنعتی مجموعه کامل افزودنی سیال خنک‌کننده موتور (ضد یخ) با استفاده از مواد ضدخوردگی پیشرفته و همچنین پوشش‌های فوق حرارتی ضد خوردگی 650 و یک هزار و 300 درجه سانتی‌گراد که در صنایع توربین سازی کاربرد داشته و تکنولوژی تولید آن در انحصار کشورهای معدودی بوده، شده‎است.
در سال‌های اخیر مؤسسات دانش‌بنیان از طریق هم‌افزایی علم و ثروت در حوزه‌های اقتصادی و تجاری‌سازی تحقیق و توسعه، به‌طور مؤثر منشأ ایجاد و گسترش ایده‌های نوآورانه تجاری بوده‌اند، در این راستا شرکت تولیدی- تحقیقاتی کیمسان، یکی از نمونه‌های موفق شرکت‌های دانش‌بنیان در استان کردستان، به موفقیت‌های چشمگیری نائل آمده‎است.
برای آشنایی بیشتر با این شرکت با دکتر خالد عزیزی عضو هیئت‌علمی رشته شیمی دانشگاه کردستان و مؤسس این شرکت گفت‌و‌گویی انجام شده که در ادامه می‎خوانید.
- شرکت تولیدی- تحقیقاتی کیمیا بومی سازان از چه سالی فعالیت خود را آغاز کرده‎است؟
فاز تحقیقاتی شرکت از 11 سال پیش آغاز شد اما در سال 1394 که پارک علم و فناوری کردستان فعالیت خود را به‌صورت جدی شروع کرد با دعوت ریاست پارک، شرکت تولیدی- تحقیقاتی کیمیا بومی سازان بانام تجاری KIMSAN فعالیت خود را در مرکز رشد این واحد آغاز کرد.
- هدف از ایجاد این شرکت چه بود؟
ما معتقد هستیم که برخورداری نسبی جوامع انسانی از دانش و فن می‌تواند راهکاری مفید برای اجرای عدالت، توسعه پایدار و کاهش فاصله طبقاتی فقیر و غنی باشد و سهم قابل‌ملاحظه‌ای از انجام این مهم بر دوش صاحبان علم و دانش است. هدف از تأسیس این شرکت همان‌گونه که از نام آن پیداست بومی‌سازی فناوری تولید مواد شیمیایی وارداتی و موردنیاز کشور بوده که با ایجاد یک ارتباط سازنده بین محققان دانشگاهی و مهندسان صنعت میسر شده‎است.
- فعالیت شرکت شما در چه زمینه‌ای است؟
زمینه تخصصی شرکت، تولید مواد ضد خوردگی پیشرفته برای فازهای گاز، مایع و جامد است، علاوه بر این شرکت، تولید سیالات پرکاربرد صنعت ترابری شامل زمینی، هوایی، ریلی و دریایی را به‌عنوان بستری برای کاربرد محصولات خود انتخاب کرده‎است.
- چه محصولاتی تاکنون در این شرکت به مرحله تولید صنعتی رسیده‌است؟
پرکاربردترین محصول ما در حال حاضر مجموعه افزودنی سیال خنک‌کننده موتور با خواص ضد خوردگی، ضد رسوب و ضد کف است. پوشش‌های فوق حرارتی ضد خوردگی 650 و یک هزار و 300 درجه سانتی‌گراد نیز از دیگر محصولات ما است که مورداستفاده مشتریان قرارگرفته‌ و درنهایت ضد یخ بدنه هواپیما که در حال تجاری‌سازی آن هستیم.
مجموعه افزودنی سیال خنک‌کننده موتور (افزودنی ضد یخ) مخلوطی از چندین ماده شیمیایی است که به‌عنوان عامل اصلی ضد خوردگی از صدمه دیدن قطعات موتور یا سایر سازه‌‌های فلزی جلوگیری می‌کند، علاوه بر این با خواص ضد کف و ضد رسوب خود از تولید حباب در سیال و مسدود شدن تدریجی لوله انتقال سیال جلوگیری می‌کند. 
- از محصول افزودنی سیال خنک‌کننده موتور بیشتر برایمان بگویید؟
این محصول در گذشته کاملاً وارداتی بود اما از سال گذشته بخشی از نیاز کشور را شرکت کیمسان تأمین کرده، افزودنی ضد یخ علاوه بر موتور خودرو برای تمام سازه‌های فلزی مانند تأسیسات پالایشگاهی، سرمایشی و گرمایشی و حتی در رادیاتورهای خانگی نیز قابل‌استفاده است.
افزودنی ضد یخ تولید شرکت کیمسان در سطح بالایی از فناوری فرموله شده، کاملاً برتر از انواع چینی بوده، بر اساس نتایج آزمایشگاهی در حد نمونه‌های اروپایی عمل می‌کند و بسیاری از شرکت‌ها ازجمله خود شرکت کیمسان با کاربرد آن موفق به اخذ استاندارد ملی سیال خنک‌کننده موتور خودرو شده‌است.
- درباره محصول پوشش فوق حرارتی ضد خوردگی نیز توضیحات ضروری را ارائه دهید.
در بخش‌های متعددی از صنعت، قرار گرفتن یک قطعه فلزی در معرض گازهای پرحرارت و خورنده اجتناب‌ناپذیر است، بارزترین مثال‌ها، قسمت‌های داغ و پره‌های انواع توربین‌ها و بخش‌های پس‎سوز موتورهای احتراقی دمای بالا هستند، استهلاک و لزوم تعویض این قطعات فلزی می‌تواند منشأ زیان‌های اقتصادی کلانی باشد که با به‌کارگیری پوشش‌‌های فوق حرارتی مناسب، این هزینه‌‌ها می‌توانند کاهش یابند.
این پوشش که دارای حالت فیزیکی دوغابی است تا 650 درجه سانتی‌گراد دوام داشته و در صنایع توربین‎سازی، اگزوزسازی و حرارتی می‌تواند کاربرد داشته باشد. در راستای تحقق این هدف شرکت کیمسان در وهله نخست موفق به تولید پوشش «JETDYE650» شد که مشابه یک نمونه خارجی شناخته‌شده بانام «Sermetel w» (حاوی مواد سرطان‌زا) بود. برتری محصول ما نسبت به نمونه خارجی استفاده از مواد غیر سمی و غیر سرطان‌زا با حفظ همان کیفیت عملکردی بود. بر این اساس و با توجه به نیاز روزافزون کشور در صنایع هوایی و نیروگاهی، شرکت کیمسان فناوری تولید این پوشش‌ها را نیز بومی کرده‌است.
دستیابی به یک فناوری برتر از انواع خارجی موجب دلگرمی محققان شرکت شده و تصمیم گرفتند امکان دسترسی به محصولات برتر و کاربردی‌تر را نیز امتحان کنند که طی یک دوره تحقیقاتی سه‌ساله موفق به تولید پوشش فوق حرارتی ضد خوردگی JETDYE1300 شدیم. تکنولوژی این محصول کاملاً انحصاری بوده و در اختیار کشورهای معدودی شامل آمریکا و روسیه قرار دارد. دمای پخت محصول 800 و دمای عملکرد آن تا یک هزار و 300 درجه سانتی‌گراد است.
این پوشش که در نیروگاه‌های حرارتی سیکل ترکیبی و قسمت پس‎سوز موتورهای دمای بالا کاربرد دارد آزمایش‌های مربوطه را که توسط آزمایشگاه متالورژی رازی انجام‌شده با موفقیت سپری کرده‎است.

     ساخت ضد یخ مخصوص بدنه هواپیما برای نخستین بار در کشور 
- تولید ضد یخ مخصوص بدنه هواپیما در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ 
در ارتفاعات بالا برخی از قطعات ناوبری هواپیما یخ می‌‌زنند که کنترل و هدایت آن را غیرممکن می‎کند، برای حل مشکل بخشی از این قسمت‌ها به‌طور مداوم باید با ضد یخ پوشانده شوند، ضد یخ بدنه هواپیما باید از خواص شیمیایی و فیزیکی خاصی برخوردار باشد و فناوری تولید آن نسبتاً پیچیده است که به همین دلیل در حال حاضر وارداتی است. شرکت کیمسان موفق به بومی‌سازی فناوری تولید صنعتی این محصول نیز شده و قادر است نیاز کشور یا حداقل سهمی از آن را برطرف کند.
لازم به ذکر است که محصولات شرکت کیمسان نیز نظیر بسیاری از تولیدات صنعتی کشور به یک سری مواد اولیه وارداتی وابسته است اما بومی‌سازی فناوری، این مجال را به محققان شرکت کیمسان می‌دهد که درصدد جایگزینی مواد اولیه وارداتی با انواع مشابه تولید داخل یا ارزان‌تر خارجی باشند.

     بیش از 80 درصد هزینه‌های شرکت به‌صورت شخصی تأمین می‌شود
- آیا برای ساخت محصولات خود از طرف ارگان و یا سازمانی حمایت‌شده‌اید؟
بخش تحقیقاتی دستاوردهای شرکت کاملاً با هزینه شخصی و مستقل از هر ارگانی انجام‌شده اما در مراحل بعدی نظیر سایر شرکت‌های دانش‌بنیان از طرف پارک علم و فناوری استان کردستان حمایت‌شده‌ایم و تسهیلاتی را نیز از صندوق شکوفایی و نوآوری دریافت کرده‌ایم. به‌هرحال بیش از 80 درصد هزینه‌های شرکت به‌صورت شخصی تأمین‌شده و البته این امر جزو سیاست‌های اساسی و شاید رمز موفقیت شرکت بوده که از ابتدا تصمیم گرفت بدون توجه به برخورداری از عنوان «دانش‌بنیان» و توقع حمایت از طرف دولت در یک بازار رقابتی در حضور انواع محصولات و شرکت‌های خارجی، امور خویش را پیش ببرد.
- با توجه به آمار بالای فارغ‌التحصیلان بیکار در استان آیا شرکت شما اشتغال‌زایی داشته‎است؟
به‌صورت غیرمستقیم برای افراد و اقشار متعددی اشتغال‌زایی ایجاد کرده‌ایم اما واقعیت این است که شرکت کیمسان را باید بیشتر به‌عنوان یک شرکت فناور شناخت تا کارآفرین، چراکه تحقیقات در این شرکت در سطح بالایی از تجربه و تخصص انجام می‌شود و پیدا کردن افرادی که بتوانند شرایط لازم را احراز کنند تا حدودی مشکل است. علاوه بر این و با توجه به اوضاع اقتصادی کشور در این ایام، شرکت ناچار است برنامه صرفه‌جویی اقتصادی را کاملاً رعایت و به حداقل‌ها بسنده کند.

     تولید محصولات وارداتی کلیدی در کشور
- برنامه شرکت کیمسان برای آینده؟
شرکت کیمسان کاملاً هوشمند اهداف و محصولات خود را انتخاب می‌کند، با توجه به اینکه در برخی از زمینه‌های کاری ما هیچ شرکت دیگری فعال نیست به‌طور روزافزون اهمیت و تأثیرگذاری شرکت نمایان می‌شود، به‌عنوان‌مثال در چند ماه اخیر شرکت‌های متعددی مواد شیمیایی صنعتی وارداتی موردنیاز خود را به ما معرفی کرده‌اند تا امکان تولید داخلی آن را بررسی کنیم؛ بنابراین نیاز به وجود شرکت‌هایی مثل کیمسان در کشور کاملاً احساس می‌شود.
در حال حاضر شرکت کیمسان بر روی یک محصول وارداتی کلیدی که این روزها به خاطر کمبود آن بسیاری از شرکت‌های حتی بزرگ در آستانه تعطیل شدن هستند تحقیق می‌کند.

     دانشجویان تحصیل در دانشگاه را زیاد جدی نمی‌گیرند
- با توجه به اینکه بیش از 22 سال سابقه تدریس در دانشگاه کردستان را دارید و از اعضای هیئت‌علمی رشته شیمی این دانشگاه هستید وضعیت فارغ‌التحصیلان رشته شیمی در استان را چگونه می‌بینید؟
متأسفانه مانند بسیاری از مناطق کشور و به خاطر نبود صنایع شیمیایی در استان، وضعیت خوب نیست، اما بخش کوچکی از این مشکل نیز به خود فارغ‌التحصیلان برمی‌گردد، چراکه تحصیل در دانشگاه را زیاد جدی نمی‌گیرند. به این باور نرسیده‌اند که مطالبی که در دانشگاه تدریس می‌شود با یک چاشنی کوچک از هوش و ابتکار می‌تواند در صنعت بسیار کارساز باشد.
به عقیده این‌جانب اگر این فرصت فراهم می‌شد که دانشجویان و محققان دانشگاهی در ابتدای راه به طریقی با عرصه‌های مختلف تولیدات صنعتی آشنا شوند، آنگاه بسیار هدفمند تحصیل کرده و نتیجه فعالیت آن‌ها در دانشگاه بسی پربارتر می‌بود.

     اساتید دانشگاهی ارتباط خوبی با صنعت ندارند
- نقش اساتید دانشگاهی در حل مشکلات و نیازمندی‌های کشور چیست؟
در دانشگاه‌ها اساتید سعی می‌کنند و تا حد زیادی موظف‌اند بر روی مرزهای دانش و فناوری حرکت کنند تا بتوانند نتایج تحقیقات خود را چاپ کنند. ازآنجاکه کاربردی کردن نتایج تحقیقات دانشگاهی نه‌تنها در کشور ما بلکه در کشورهای پیشرفته نیز سال‌ها زمان می‌برد، بنابراین به‌ندرت می‌توان نتیجه تلاش‌های اساتید دانشگاه را در جامعه مشاهده کرد. این در حالی است که برخی از فناوری‌هایی که امروز کشور از نبود آن‌ها رنج می‌برد مربوط به 50 سال قبل هستند و اراده چندانی در دانشگاه‌ها برای بومی‌سازی این فناوری‌ها در وهله نخست و سپس ارتقای آن‌ها مشاهده نمی‌شود.
معتقدم اغلب اساتید دانشگاهی ما توانایی این را دارند که به حل مشکلات موجود در کشور و جامعه کمک کنند اما تاکنون یک عزم جدی برای سوق دادن این ظرفیت عظیم علمی- تحقیقاتی به این سمت به وجود نیامده‌است.