استرس يک واکنش ذهني و جسمي طبيعي است
سپهرغرب، گروه سلامت - طيبه اسدبيگي: استرس يک واکنش ذهني و جسمي طبيعي نسبت به تجربيات زندگي است؛ هرکسي گاهي دچار استرس ميشود. مسئوليتهاي کاري، مشکلات خانوادگي، تشخيص يک بيماري، جنگ و يا مرگ يک عزيز ميتواند برانگيزاننده استرس باشد.
در ترافيک ماندهايد، قرار ملاقاتي داريد، ديرتان شده و ميبينيد که دقيقهها ميگذرند. هيپوتالاموس که يک برج کنترل کوچک در مغزتان است، تصميم ميگيرد فرمان را صادر کند که هورمونهاي استرس را ترشح کنيد!
اين هورمونهاي استرس همان هورمونهايي هستند که واکنش جنگ يا گريز بدن را برانگيخته ميکنند، ضربان قلب را بالا ميبرند، تنفستان را تند کرده و عضلاتتان را آماده حرکت ميکنند.
اين واکنش براي اين طراحي شده که با آماده کردن شما جهت عکسالعمل فوري، از بدنتان در شرايط خطرناک محافظت کند؛ اما وقتي هورمون استرس هرروز ترشح شود، ميتواند سلامتي شما را به خطر بيندازد.
استرس يک واکنش ذهني و جسمي طبيعي نسبت به تجربيات زندگي است. هرکسي گاهي دچار استرس ميشود، مسئوليتهاي کاري، مشکلات خانوادگي، تشخيص يک بيماري، جنگ و يا مرگ يک عزيز ميتواند برانگيزاننده استرس باشد.
در ادامه تعريف استرس و راههاي درمان آن که امروزه پيشرفتهاي چشمگيري داشته را از زبان بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران، دکتر امين اسداللهپور ميخوانيد:
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران با بيان اينکه استرس به معني فشار رواني است و زندگي فرد را از حالت عادي خارج ميکند، عنوان کرد: عوامل بهوجود آورنده استرس ممکن است حادثهاي ناگوار همچون مرگ يک عزيز يا اتفاقي خوب همچون قبول شدن در دانشگاه يا ترفيع گرفتن باشد.
امين اسداللهپور در پاسخ به اينکه چرا اين اتفاقات باعث فشار رواني در افراد ميشود، اذعان کرد: اين موارد آينده را براي فرد غير قابل پيشبيني و مبهم ميکند. اگر ندانيم در آينده چه اتفاقي خواهد افتاد و در مقابل حوادث چه واکنشي بايد نشان دهيم، خود باعث بهوجود آمدن فشار رواني و استرس ميشود.
اين دکتري علوم اعصاب شناختي به شرايط اقتصادي و مبهم امروز کشور اشاره کرد و بدترين نوع استرس را آنهايي دانست که براي ما شرايط مبهم ايجاد ميکند.
اسداللهپور به استرسهاي مفيد همچون استرس براي ازدواج نيز گريزي زد و افزود: استرس خوب، شکل مثبتي از استرس است که ميتواند فرد را براي انجام بهتر کار خود تحريک کرده تا سريعتر عمل کند؛ درواقع اين نوع استرسها ميتواند براي ما انگيزه و انرژي ايجاد کند.
وي در ادامه اذعان کرد: استرس به دو نوع حاد و مزمن تقسيم ميشود. در رابطه با استرس حاد بايد گفت اين نوع استرس شايعترين است که بهطور ناگهاني رخ داده و فرد را وحشتزده ميکند؛ استرس حاد يکي از انواع کمتر مخرب محسوب ميشود.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران گفت: اگرچه استرس حاد فقط مدتزمان کوتاهي طول ميکشد، اما اين نوع هميشه نيازمند يک واکنش است و اغلب واکنش فرار يا جنگ را در فرد ايجاد ميکند.
وي با اشاره به اينکه مغز ما براي اين نوع استرس آمادگي دارد، اظهار کرد: مغز در واکنش به استرسهاي حاد هورمون کورتيزول ترشح ميکند که بدن را براي واکنش فرار يا جنگ آماده ميکند.
اسداللهپور ادامه داد: افزايش ضربان قلب، افزايش ريتم تنفسي، اکسيژنرساني و پمپاژ خون به اعضاي بدن، از ديگر علائم شايع در برابر استرس حاد بهشمار ميآيد.
وي با بيان اينکه استرس مزمن نوعي است که با مقدار کم و براي مدت طولاني ادامه دارد، ابراز کرد: استرس مزمن معمولاً از يک رويداد طولانيمدت يا شرايطي که نميتوان کنترل کرد، ناشي ميشود.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران اذعان کرد: فکر کردن به پاس نشدن چک، اجاره مغازه در شرايط بيثبات اقتصادي امروز و احساس به دام افتادن در يک شغل نفرتانگيز، نمونههايي از رويدادها يا شرايطي است که ميتواند به استرس مزمن منتهي شود.
اسداللهپور عنوان کرد: اين نوع استرس بدترين نوع است که مردم به آن گرفتار ميشوند و بهعنوان يک شيوه زندگي در افراد بهوجود ميآيد.
وي با بيان اينکه هورمون کورتيزول در استرس مزمن نيز ترشح ميشود، گفت: وقتي بدن خود را آماده رويارويي با خطري آني کرده و کورتيزول ترشح ميکند، اما با خطر آني مواجه نميشود، درواقع کورتيزول به مصرف نميرسد و در بدن مانده و سم توليد ميکند.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران ادامه داد: اين سم به بدن حمله کرده و دردهاي بدني را بهوجود ميآورد که ازجمله آن ميتوان به ترش کردن و درد معده، سردرد، درد عضلات و روده تحريکپذير اشاره کرد.
اسداللهپور با بيان اينکه استرس مزمن ميتواند سلامت جسمي و رواني فرد را ويران کند، افزود: فرد از نظر رواني نيز پرخاشگر، بيقرار، افسرده و خشن ميشود.
وي با عنوان اينکه بيماريهاي قلبي و سکته نيز ميتوانند از اضطراب و استرس ناشي شوند، بر اين نکته مهم تأکيد کرد که استرس و اضطراب بهتنهايي نميتواند به بيماريهاي قلبي منجر شود، بلکه عوامل متعددي دست به دست هم داده و اين عارضه را بهوجود ميآورند.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران گفت: اگر بتوانيم استرس را از جامعه حذف کنيم، آمار سکتهها بسيار کاهش مييابد.
اسداللهپور به درمان بيماريهاي افسردگي ناشي از استرس اشاره کرد و گفت: درمانهاي دارويي و روانشناختي همچون رفتاردرماني و رفتارشناختي و همچنين درمانهاي لورتا نوروفيدبک از آخرين و پيشرفتهترين نسل درمان در حوزه علوم اعصاب هستند.
وي با تأکيد بر اينکه هريک از روشهاي درماني مزايا و معايب خود را دارند، بيان کرد: درمانهاي دارويي تأثير سريع و هزينه کمتري در کوتاهمدت دارند، اما عوارض جانبي نيز دارند که يکي از آنها استفاده طولانيمدت است.
دکتري علوم اعصاب شناختي به درمانهاي روانشناختي اشاره کرد و گفت: مزيت اين نوع درمان نداشتن عوارض و ماندگاري بالا است که نياز به يک درمانگر ماهر دارد. اين نوع درمان تمرينمحور است و فرد بايد تمرينات را مرتب و بهخوبي انجام دهد تا به نتيجه مطلوب برسد.
وي با اشاره به بيماري وسواس در تميزي و آلودگي که ميتوان فرد را با رفتاردرماني معالجه کرد، گفت: در اين مشکل بايد فرد را با آلودگي مواجه کرده و نگذاريم دست خود را بشويد و تا 45 دقيقه حالت اضطراب را تحمل کند و ياد بگيرد که اين اضطراب خودبهخود کم خواهد شد.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران بر اين نکته نيز تأکيد کرد که اقدامات بايد طبق اصول و قواعد صورت گيرد و هرکسي نميتواند اين کار را انجام دهد.
اسداللهپور در حوزه شناخت درماني نيز بيان کرد: در اين حوزه روي باورها و عقايد عمقي فرد که از دوران خردسالي در ذهنش وجود دارد، کار ميشود.
وي به لورتا نوروفيدبک که از آخرين و پيشرفتهترين نسل درمان در حوزه علوم اعصاب است اشاره کرد و افزود: در اين نوع درمان با جريان خفيفي از برق فعاليت مغز را تغيير ميدهيم، اين نوع درمان عوارض نداشته و اثرات ماندگارتري دارد.
وي با اشاره به اينکه در نگاه اول اين درمان پرهزينه به نظر ميرسد، اذعان کرد: هزينه اين نوع درمان با درمان دارويي برابر است، درمانهاي لورتا نوروفيدبک به دليل اينکه هزينه در زمان کوتاهي پرداخت ميشود و رفتوآمد زياد است، به نظر ميرسد که بيشتر از درمان دارويي هزينه دارد؛ اما درواقع به دلايل گفتهشده، اينطور نيست.
بنيانگذار و مدير مرکز اعصاب سايبر در ايران تصريح کرد: خوشبختانه کشور ما در زمينه درمانهاي علوم اعصاب (نوروساينس) پيشرفتهاي خوبي داشته و همگام با دنيا پيش ميرود.